Paraszat Emor

W ostatniej części naszej aktualnej Parszy spotykamy się z ciekawą sytuacją dotyczącą człowieka, który bluźni przeciwko świętemu imieniu B!ga. Krótko mówiąc, anonimowy Żyd wdaje się w bójkę z innym Żydem i używa imienia B!ga w taki sposób, aby zmniejszyć jego świętość. Zostaje on zatrzymany, a Mosze pyta B!ga o karę jaką należy mu wymierzyć. B!g odpowiada, że ​​mężczyzna powinien zostać zabity. Wyjaśnia, że ​​zabicie innego człowieka podlega karze śmierci, ale spowodowanie obrażeń u człowieka lub zabicie zwierzęcia wymaga jedynie wypłaty odszkodowania. Bluźnierca zostaje zabity.

B!g nie zmienia się, więc dlaczego znaczenie ma użycie jego imienia w sposób mniej szanowany i dlaczego mamy wzmiankę o karze za morderstwo przed wykonaniem wyroku na bluźniercy? Na poziomie intelektualnym różnica między ludźmi a zwierzętami to ludzka zdolność pojmowania i wierzenia abstrakcyjnym pojęciom. Podczas gdy pies zabiłby innego psa w odwecie za zamordowanie członka jego stada czy grupy, nie zrobiłby tego, gdy jeden z psów zagraża jego narodowi, klasie lub religii. Jesteśmy zdefiniowani przez idee, w które wierzymy, i które mają moc zmiany świata. Bluźnierca nie osłabia B!ga, osłabia naszą koncepcję B!ga. Niszcząc nasze wyobrażenie B!ga, bluźnierca popełnia konceptualne morderstwo.

tłumaczenie: Hubert Chłopiski

Tradycyjne jedzenie gotowane dziś i w przeszłości przez żydowskich mieszkańców wsi Vysoki

Tradycyjne jedzenie gotowane dziś i w przeszłości przez żydowskich mieszkańców wsi Vysoki

Na święto Szabat ludzie zazwyczaj gotowali:

– barszcz

– kugel / ushnik / lapshevnik (wyjaśnienie poniżej)

– blintsy (naleśniki)

– mięso

– izvar (sok)

– pieczona dynia lub słodkie buraki na parze

W dawnych czasach i do lat 80. ubiegłego wieku mieszkańcy wsi Vysoki przygotowywali jedzenie w rosyjskich piecach, które były w każdym domu. W piątek rano ludzie podgrzewali piec i gotowali na nim specjalne szabatowe jedzenie. Do gotowania używano żeliwnych garnków i patelni o różnych rozmiarach. Potrawy pozostawiono w garnku w piekarniku, aby nie ostygło aż do końca Szabasu.

Wieś miała swojego własnego rzezaka (szoicheta), który nazywał się Ananii Efimovich Gridnev. Wraz z innymi ludźmi z Vysoky na początku lat 30. ubiegłego wieku studiował prawa Tory w jesziwie w mieście Konotop w regionie Charkowa. Przed Szabatem mieszkańcy wioski zbierali się w jego domu, a on zarzynał ptaki: kurczaki, kaczki i gęsi – wszystkie zgodnie z instrukcjami Tory. Bydło było ubijane bliżej zimy. Tył zwierzęcia był sprzedany na rynku, a jego przednią część zjadano.

Przepisy na niektóre szabatowe potrawy:

1. Kugel (ilość produktów jest podana w przybliżeniu)

– zetrzyj obrane surowe ziemniaki na tarce

– pokrój cebulę

– pokrój surowe mięso na kostki

– dodaj tłuszcz, sól, mąkę, wodę

– wymieszaj wszystko, włóż do żelaznego garnka i gotuj w gorącym piekarniku przez 2-3 godziny

Dzisiaj to danie jest nadal przyrządzane.  Jednak stare piekarniki zastępuje się piecem gazowym lub elektrycznym.

2. Ushnik

– 1 szklanka zielonej gryki (nieprażona gryka)

– 3 szklanki bulionu

– posiekane gotowane mięso

– tłuszcz

– włóż wszystko do żelaznego garnka i gotuj w gorącym piekarniku

Dzisiaj to danie jest nadal przyrządzane.  Jednak stare piekarniki zastępuje się piecem gazowym lub elektrycznym.

3. Twarde lapshevniki

Lapshevnik był rosołem zrobionym z domowym makaronem z odrobiną soli i tłuszczu. Do tego dania ludzie przygotowywali makaron samodzielnie przed Szabasem.

Na makaron:

– przesiej mąkę pszenną do dużej miski i zrób w niej dziurę

– rozbij 5 jajek do dziury i dodaj 0,5 litra wody, wyrabiaj ciasto, aby nie przykleiło się do rąk i stołu

– podziel ciasto na kilka części i rozwałkuj na cienkie okrągłe warstwy

– połóż ciasto na tkaninie do wyschnięcia, pozostaw przez pół godziny

– zwiń wyschniętą warstwę w rulon i potnij na cienkie paski o szerokości 0,5 cm lub cieńsze

– włóż otrzymany długi makaron na patelnię i na kilka minut wsadź do pieca. Ciągle trzeba się upewnić, że makaron nie jest spalony.

4. Blintsy (naleśniki)

Ciasto należy zagnieść w dużym pojemniku.

W tym celu:

– zagotuj 1, 5 litra wody i pozwól jej ostygnąć

– dodaj trochę soli

– dodaj 3 pełne garście mąki i zagnieć ciasto lekko je rozciągając, dobrze wymieszaj, aby nie było grudek

– dodaj do ciasta 5 surowych jaj i wszystko wymieszaj, aż stanie się gładkie

– dodaj łyżkę oleju roślinnego do ciasta i wszystko wymieszaj ponownie

– wcześniej przegotowaną wodę zacznij dodawać do ciasta cienkim strumieniem, ciągle mieszając, aż osiągnie grubość kremu

Kiedyś naleśniki pieczono w patelniach w piekarniku, a dziś zwykle używa się pieców lub kuchenek gazowych. Można jeść naleśniki smarując je olejem roślinnym i posypują cukrem. Można również dodawać do nich różne wypełnienia.

5. Mięso

Mięso gotowano w żelaznym garnku, aż do uzyskania bulionu mięsnego. Barszcz robiono na tym rosole. Tak samo jak ushnik i lapshevnik. Gotowane mięso krojono w plasterki i duszono z cebulą i marchewką w małej misce.

Ta potrawa jest dziś równie popularna.

6. Izvar (sok)

Gotowano go z suszonych lub świeżych owoców. A w odległych czasach, kiedy nie było cukru, robiono wywar z buraków cukrowych, dodawano do niego suszone owoce i gotowano do pożądanego stanu.

Dzisiaj danie to nazywa się kompotem i jest gotowane w każdym domu co tydzień.

7. Dynia

Warzywo było pieczone w rosyjskich dużych piecach.

Przed pieczeniem dynia była myta. W górnej części dyni wycinano mały otwór, a nasiona i długie włókna były usuwane z wnętrza przez ten otwór. Odcięta część była obierana, krojona na małe kawałki i wkładana do dyni. Następnie dynia była umieszczana na patelni z wyciętym otworem i umieszczana w gorącym piecu na taganoku (specjalnym stojaku / uchwycie) aż do szabatu.

Po wyciągnięciu była czarna, zwęglona na zewnątrz. Skóra łatwo schodziła, a środek był miekki i słodki. Służył jako deser.

Obecnie proces gotowania dyni różni się nieco od pieczenia w piekarniku. Ale okazuje się, że jest to bardzo smaczny przysmak, uwielbiany przez mieszkańców wioski Vysoki:

– umyj dynię, pokrój na małe kawałki, obierz ze skóry i wyciągnij nasiona

– pokrój dynię na małe kawałki i ułóż w rondelkach (jeśli chcesz, aby dynia była słodka posyp ją cukrem)

– polej trochę wody na dno patelni i zagotuj ją, by powstał sok z dyni

– gotuj dynie przez 30-40 minut, aż stanie się miękka;

– usuń pozostały płyn, umieścić dynię na blasze do pieczenia i włóż do gorącego piekarnika na 30 minut, aby dynia nieco wyschła.

Dni powszednie

Galuszki (kluski) zazwyczaj gotowano na wieczorny posiłek w dni powszednie

– wlej trochę wody do garnka lub na patelnię

– dodaj trochę surowych pokrojonych w kostkę ziemniaków i cebuli

– dodaj trochę soli i gotuj, aż warzywa będą miękkie

Podczas gotowania warzyw można zrobić ciasto na pierogi:

– włóż mąkę do dużej miski, dodaj sól, wodę i wyrabiaj ciasto, aż będzie można je położyć na stole

– zwiń ciasto w warstwę o grubości 1 cm

– pokrój tę warstwę na paski o szerokości 1 cm za pomocą noża

– posyp je mąką i pokrój w 1 cm kostki, mieszając je z mąką i formułując kluski

– połóż kluski na sicie i usuń dodatkową mąkę z pierogów

– włóż kluski do ugotowanego rosołu z ziemniakami i cebulą i gotuj przez 5 minut

– wylej nadmiar wody z patelni, dodaj surowe jajko i olej roślinny, wymieszaj wszystko

– umieść patelnię z knedlami na 1-2 minuty w gorącym miejscu, aby jajka mogły się ściąć

Kolacja jest gotowa. To danie jest nadal popularne wśród mieszkańców Vysoki.

Święto Chanuka

Podczas Chanuki ludzie piekli naleśniki z mąki jaglanej, która była domowej roboty.

Aby przygotować mąkę jaglaną należy:

– 2-3 razy wypłukać proso gorącą wodą w rondlu

– wlać proso na sito, aby usunąć wodę

– wysypać proso na obrus i poczekać, aż całkowicie wyschnie

– przygotować drewnianą stupę (moździerz) i tolkach (tłuczek)

– włożyć wysuszone proso do moździerza i ubijać tłuczkiem, aż pojawi się mąka na dnie

– wyjąć mąkę z moździerza i przesiać przez sito

– wybrać pozostałe ziarna prosa z powrotem do moździerza i kontynuować ich młócenie, aż pojawi się nowa porcja mąki

– proces trzeba wykonać tyle razy, aż całe ziarno zamieni się w mąkę

– naleśniki ugniata się z mąki jaglanej z dodatkiem drożdży i piecze w rosyjskim piecu lub na kuchence gazowej.

Pieczenie macy na Pesach

Do pieczenia macy ludzie z wioski Vysoki używali specjalnych akcesoriów, które zwykle były ukryte w sekretnym miejscu aż do nadejścia święta.

Do wyjątkowych naczyń należały:

– dwie szerokie i długie, dobrze strugane deski

– maszyna do robienia ciasta – była umieszczana między deskami na jednym końcu,  na pozostałej wolnej części desek wieszano cienkie płaty ciasta

– 2 miski, duże i małe, do wyrabiania ciasta

– miarka do wody

– wiadro na wodę

– pestrilki (kilofy do robienia dziur w surowym arkuszu macy)

– krótkie wałki do ciasta

– nóż do krojenia ciasta

– drewniana łopata do włożenia surowej macy do piekarnika i wyjęcia stamtąd wypalonej macy

Aby przygotować matzę, kilka rodzin spotykało się i zajmowało się młócką przez kilka dni. Ponieważ rodziny były duże, a święta pesach były długie, musieli piec dużą ilość macy. Dawniej meżczyźni z Vysokiego udawali się do Woroneża i piekli matzę z miejscowymi rodzinami żydowskimi.

W wiosce Vysoki mace pieczono w rosyjskich piecach na strąku (pozioma powierzchnia w piecu na opał). Aby to zrobić, ludzie wkładali drewno opałowe do pieca i rozgrzewali je do bardzo gorąca. Następnie cały opał i popiół były z pieca usuwane.  Zwijano mokrą szmatkę na długim kiju i wycierano resztki zabrudzenia. Myto szmatę i kilkakrotnie powtarzano czynność, by piekarnik był czysty i gotowy do pieczenia macy.

Surową macę gotową do pieczenia kładziono na łopatę i wsadzano do pieca na strąku zapełniając cały obszar kilkoma płatami. Po upieczeniu macy wyciągało się ją tą samą łopatą. Po tym, jak ostygła wkładano ją do bawełnianych toreb.

Jak tylko piec ostygł na nowo go rozgrzewano. Następnie wycierali popiół i kontynuowali pieczenie.

Nieco później ludzie zaczęli piec matzę nie tylko w piecu, ale także na patelniami. Piec był ogrzewany, ale ciepło nie utrzymywało się długo w środku. Przenosiło się na boki. 3 uchwyty umieszczano w różnych miejscach pieca. Surową macę umieszczono na patelni i wkładano za pomocą chaplya (specjalnego urządzenia do wkładania i wyjmowania patelni z pieca) na taganoku (stojak, uchwyt) do pieca. Tak samo było ze wszystkimi trzema patelniami. Po zapieczeniu macy patelnię wyjmowano z pieca za pomocą chaplya. Upieczoną matzę zastępowano surową i znowu na patelni wsadzano do piekarnika. Taki cykl trwał do momentu wypalenia całej macy.

Aby zagnieść ciasto na macę, potrzebna była woda i mąka. Woda była przygotowywana wcześniej w wiadrze: przed zachodem słońca dnia poprzedzającego dzień pieczenia. Trzeba było przesiać mąkę do dużej miski, zrobić w niej dziurę, zalać wodą i zagnieść ciasto. Następnie ciasto było umieszczane pod drewnianym ubijakiem, gdzie dwie osoby ugniatały je na gładko.

Jedna osoba podnosiła i opuszczała uchwyt do ubijania i wciskała je na ciasto; druga osoba obracała kulkę ciasta, która była pod nim.

Całość odbywała się do momentu, aż ciasto było miękkie, elastyczne, jednorodne. Potem ciasto cięto na małe kawałki robiąc z nich cienkie arkusze surowej macy. Następnie ludzie robili dziury w tych arkuszach (używając specjalnych kostek) i wsadzali je do piekarnika.

Obecnie mieszkańcy Vysoki nie pieczą macy samodzielnie, ale kupują ją z pomocą społeczności żydowskiej w Woroneżu. Mimo, że maca nie jest już domowej roboty niektórzy ludzie wciąż trzymają akcesoria do jej przygotowywania.

Z przyjemnością dzielimy się z Wami kilkoma zdjęciami.

Te deski były używane do ubijania i rozwijania arkuszy macy.

Są to wałki do ciasta i pestrilki (kilofy do dziur w arkuszach macy).

Materiał ten przygotowała Maria Leonovna Gridneva z Vysoki, wykorzystując wspomnienia swojej matki, Diny Isaevny Gridnevy.

WYSTAWA ZDJĘĆ BNEI MENASZE W SAFED

Nasza fotografka, Laura Ben-David, wykonała tysiące zdjęć Bnei Menasze z Indii i Izraela . Miała możliwość pokazywania ich publiczności na całym świecie. Jej najnowsza wystawa opowiadająca historię Bnei Menasze, była pokazana podczas inauguracji GATI  Festival of Arts w Safedzie podczas tegorocznego święta Pesach.

KONTYNUACJA

Paraszat Kedoszim

Aktualna Parsza zawiera jedną z najważniejszych i najbardziej wymagających Micwot w całej Torze – aby być świętym. Na samym początku tekstu B!g mówi, że musimy być święci, ponieważ B!g jest święty. Nasi Rabini odczytują to w ten sposób, że powinniśmy postępować zgodnie z działaniami B!ga: „ponieważ jest miłosierny, powinniśmy być miłosierni, tak jak on ubiera nagich, tak też powinniśmy ubierać nagich”. Generalnie wykonywanie Micwot rozumiane jest jako naśladowanie B!ga. Ciekawe jest to, iż zaraz po wersecie, w którym B!g mówi nam, abyśmy byli święci, nakazuje nam szanować rodziców. Ale B!g nie ma rodziców
i nigdy nie wykona tej Micwy, więc dlaczego pojawia się w końcu wersetu, gdzie B!g mówi nam, abyśmy byli święci jak On.

Szanowanie matki i ojca jest jedną z najtrudniejszych Micwot, dlatego jest źródłem niesamowicie wysokiego stopnia świętości. Jest to źródło bądź ogromna świętość, której B!g nie może wnieść w ten świat. Kiedy chowamy naszą dumę i czcimy naszych rodziców, pomagamy B!gu osiągnąć nowy poziom świętości na świecie. B!g nie mówi nam, abyśmy byli święci, ponieważ jest święty, błaga nas, abyśmy byli święci, aby pomóc Jemu być świętym. B!g nakazał nam być jego partnerami w nasycaniu świata fizycznego etyczną czystością i duchowym światłem. Nakaz świętości nie jest poleceniem odległego ojca, lecz modlitwą nienarodzonego dziecka. 
Szabat Szalom!
Love,
Yehoshua

Dwie tony macy zostały wysłane z Izraela do społeczności żydowskich w Polsce.

Żydowskie społeczności w Polsce w tym tygodniu otrzymały specjalną przesyłkę akurat na święto Pesach – dwie tony macy z Izraela, które zawierają 1.692 pudełek Matzot Aviv wraz z 90 pudełkami ze specjalną macą szmurą robioną mechanicznie („strzeżoną”) oraz 45 pudełkami macy robionej ręcznie. Po tym jak taką prośbę do Shavei Israel wystosował naczelny rabin Polski Michael Schudrich Michael Freund – założyciel i prezes organizacji – zdecydował się pomóc tuzinowi Polskich miast włączając Bielsko-Białą, Gdańsk, Katowice, Kraków, Legnicę, Łódź, Lublin, Poznań, Szczecin, Warszawę i Wrocław.

Maca, którą Żydzi jedzą przez 8 dni święta Pesach na pamiątkę wyjścia z Egiptu, pojawi się na żydowskich stołach podczas sederu pesachowego już w piątek wieczorem.

„Jesteśmy niezmiernie wdzięczni Shavei Israelowi i Michaelowi Freundowi, którzy od wielu lat pomagają i wspierają żydowską edukacje w Polsce”  – powiedziała Monika Krawczyk, prezes Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich w Polsce.

W Polsce zarejestrowanych jest obecnie około 4.000 Żydów. Ale eksperci uważają, że jest ich znacznie więcej. Albo ukrywają swoją tożsamość, albo po prostu nie wiedzą o swoim rodzinnym dziedzictwie. Shavei Israel działa w Polsce od ponad dziesięciu lat ściśle współpracując z polskimi rabinami włącznie z naczelnym rabinem Michaelem Schudrichem oraz wspomnianymi ‘ukrytymi’ i ‘nieodkrytymi’ Żydami.

„Pesach jest szczególnym świętem dla wszystkich Żydów na całym świecie. W Polsce ma szczególne dodatkowe znaczenie. Właśnie tutaj społeczność Żydowska przeżyła prawdziwe wyzwolenie 74 lata temu przestając być pod nazistowską okupacją oraz później wyzwalając się 30 lat temu spot sowieckiego reżimu. Maca jest naszym symbolem zarówno starożytnych, jak i współczesnych wyzwoleń. Dzięki Shavei Izraelowi, wielu polskich Żydów podczas tego święto, dzięki nadesłanej macy poczuje się prawdziwie wolnymi” powiedział rabin Schudrich.

„W miarę jak coraz więcej Polaków odkrywa swoje żydowskie korzenie” dodał rabin Schudrich „Pesach szczególnie przemawia do nas jako świętowanie wolności i koniec niewolnictwa lub okupacji. Maca reprezentuje tę wolność i każdy pragnie mieć pudełko tego niezakwaszonego placka. Dzięki Shavei Israel w tym roku nie zabraknie jej dla nikogo”

„Jesteśmy szczęśliwi, że możemy być parterem rabina Schuricha w zaopatrzeniu żydowskich społeczności w Polsce w ten jak ważny pesachowy produkt. Cieszymy się, że każdy będzie mógł najeść się macy do syta” – powiedział Michael Freund.

 „Prawie 75 lat po tym jak naziści unicestwili ponad 90 procent polskiego żydostwa tysiące Żydów w całej Polsce zbierze się w tym roku, aby uczcić Psesach, które  symbolizuje wyzwolenie i determinację. Jesteśmy to winni Żydom polskim i rosnącej liczbie Polaków, którzy odkrywają swoje żydowskie korzenie. Chcecmy dotrzeć do nich i im pomóc ”.

Paraszat Acharei Mot – Kedoszim

Podwójna Parsza – Acharej mot / Kedoszim – była Parszą podczas mojej Bar Micwy, ale nie jest to Parsza przypadająca w moje urodziny. Acharej mot nie jest moim ulubionym fragmentem Tory. Parsza ta nie ma narracji, zawiera jedynie zakazy dotyczące składania ofiar oraz zakazy związane ze związkami. Nazwa ta jednak zawsze wydawała się tak znacząca, Acharej mot – po śmierci.

Tytuł odnosi się do przedwczesnej śmierci dwóch synów Aharona. Zawsze rozumiałem tę Parszę z perspektywy Aharona, który przeżył tragiczną stratę. W tym roku zacząłem się zastanawiać, co można powiedzieć z perspektywy ofiary? Zaraz po wzmiankach o śmierci synów Aharona nasza Parsza pogrąża się w najbardziej złożonej służbie ofiarnej w całym roku czyli Jom Kipur. Pozornie synowie Aharona zmarli sześć miesięcy wcześniej, próbując złożyć tę samą ofiarę. Ofiary proszą, aby Ci, którzy przeżyli, kontynuowali i poprawiali drogę, na której one były. Tragedii nie można zapomnieć, ale można ją zmienić. Modlitwa ofiar w Acharej mot oraz w całej historii uświęca nasze życie i śmierć, kontynuując naszą misję odkupienia świata.

Tłumaczenie: Hubert Chłopicki

Dwar Tora na Pesach

Jaka jest różnica pomiędzy Polakami Żydami a Polakami Katolikami? Katolicy lubią jeść macę. Wszyscy wiemy, co świętujemy podczas pierwszego dnia święta Pesach – wyzwolenie spod egipskiej niewoli. A co zatem świętujemy w ostatnie, świąteczne dni Pesach? Maca reprezentuje wolność, możemy zaobserwować to wyraźnie w modlitwie Musaf podczas Pesach, gdzie Pesach jest nazywany zarówno Świętem Macy, jak i czasem naszej wolności. Pod koniec Pesach świętujemy to, iż po siedmiu dniach nadal jemy macę.

W noc Sederu, kiedy po raz pierwszy skosztujemy macę, jest to dla nas jak objawienie. Jest to tak proste, ale również absolutne. Chwila ta ma moc przeniesienia nas do naszej pierwotnej jaźni, miejsca i czasu pełnej wolności. Pod koniec Pesach jesteśmy zmęczeni jedzeniem macy i pragniemy już czegoś innego, podobnie nasza nowo odkryta wolność zaczyna tracić swój blask. Z uzyskanej swobody działania wynika odpowiedzialność za nasze czyny. Siódmy dzień to czas, w którym świętujemy, że jedliśmy macę przez tydzień i poprzez to potwierdzamy nasze zobowiązanie do bycia wolnym, nawet przy ciężkich wyzwaniach. Pierwszej nocy Pesach B!g daje nam wolność jako dar, ostatniej nocy poświęcamy się wolności jako sposobowi życia dla nas samych i darowi, który musimy zapewnić innym.

Chag Sameach i Szabat Szalom!

Z miłością,

Yehoshua