Paraszat Chukat

Yeshaya Menachem bar Yitzchak, kt?ry jest znany jako R? Mandel syn of R? Awigdor, zmar? w 5359 (1599). By? Rabinem w Krakowie.

To wszystko, co o nim wiem. Jesli wiesz o nim co? wi?cej, prosz?, powiedz mi, b?d? szczesliwy mog?c to us?ysze?.

A tak, jedna rzecz wi?cej, jak? wiem o nim to to,? ?e napisa? ksi??k?, zatytu?owan? ?Beurim Kabdu Hashem?. Bardzo piekn?.
Ksi?zka ta zosta?a opublikowana w 5364 (1603) przez s?awnego wydawce Yitzhaka syna? Aarona Prostitza, Hamadpis – ?Drukarza?.

Tytu? ksi?zki ?Beurim Kabdu Haszem? jest oparty na wersie z Ksi?gi proroka Jeszaaja, kt?ra ma ta sama nazwe co jej autor? (24:15): ?Beurum Kabdu Haszem??

Jest problematyczne jak rozumiec s?owo ?beurim?. Brzmi ono jak ?swiat?o (light)?, jak p?omie? ognia ? ?ur?, i jesli tak, oznacza to ?swiat?a zbawienia?, ale to mo?e te????
?oznacza? ?doline?, jak Ur Kasdim (Chaldea, starozytna okolica i krolestwo w po?udniowej Mezopotamii w dolinie dolnego Tygrysu i Eufratu (obecnie po?udniowy Irak), lub jak?s kombinacj? tych dw?ch wyjasnie? jak w angielskim t?umaczeniu ?’Therefore glorify ye the LORD in the regions of light, even the name of the LORD, the God of Israel, in the isles of the sea’. Lub to mog?oby oznacza? ?Wsch?d? jak w polskim przek?adzie (z Biblii Tysi?clecia) ?Dlatego na Wschodzie czci? b?d? Haszem, na wyspach morskich imi? Haszem, B-ga Izraelowego?.

Jakkolwiek by nie by?o, znaczenie s?owa ?beurim? jako tytu?u ksi??ki to ?wyja?nienia?, taki tytu? wybra? syn autora, ktory opublikowa? t? ksi??ke, dla ksi??ki swojego ojca.

Przestudiujmy jedn? krotk? Dwar Tor? z tej ksi??ki. Zrobie j? naprawde bardzo krotk?.
W naszej Paraszy czytamy:
?W pierwszym miesi?cu przyby?a ca?a spo?eczno?? Izraelit?w na pustyni? Sin. Lud zatrzyma? si? w Kadesz; tam te? umar?a i tam zosta?a pogrzebana Miriam. Gdy zabrak?o spo?eczno?ci wody, zeszli si? przeciw Moj?eszowi i Aaronowi. I k??ci? si? lud z Moj?eszem, wo?aj?c: ?Lepiej by by?o, gdyby?my zgin?li, jak i bracia nasi, przed Panem. Czemu?cie wyprowadzili zgromadzenie Pana na pustyni?, by?my tu razem z naszym byd?em zgin?li? Dlaczego?cie wywiedli nas z Egiptu i przyprowadzili na to n?dzne miejsce, gdzie nie mo?na sia?, nie ma drzew figowych ani winoro?li, ani drzewa granatowego, a nawet nie ma wody do picia?? Moj?esz i Aaron odeszli od t?umu i skierowali si? ku wej?ciu do Namiotu Spotkania. Tam padli na twarz, a ukaza?a si? im chwa?a Pana. I przem?wi? Pan do Moj?esza: ?We? lask? i zbierz ca?e zgromadzenie, ty wesp?? z bratem twoim Aaronem. Nast?pnie przem?w w ich obecno?ci do ska?y, a ona wyda z siebie wod?. Wyprowad? wod? ze ska?y i daj pi? ludowi oraz jego byd?u?. Stosownie do nakazu zabra? Moj?esz lask? sprzed oblicza Pana. Nast?pnie zebra? Moj?esz wraz z Aaronem zgromadzenie przed ska?? i wtedy rzek? do nich: ?S?uchajcie, wy buntownicy! Czy potrafimy z tej ska?y wyprowadzi? dla was wod??? Nast?pnie podni?s? Moj?esz r?k? i uderzy? dwa razy lask? w ska??. Wtedy wyp?yn??a woda tak obficie, ?e m?g? si? napi? zar?wno lud, jak i jego byd?o.
Rzek? znowu Pan do Moj?esza i Aarona: ?Poniewa? Mi nie uwierzyli?cie i nie objawili?cie mojej ?wi?to?ci wobec Izraelit?w, dlatego wy nie wprowadzicie tego ludu do kraju, kt?ry im daj??. To s? wody Meriba, gdzie si? spierali Izraelici z Panem i gdzie On objawi? wobec nich swoj? ?wi?to??.? (Bamidbar 20:1-13).
Jednym z najbardziej tragicznych zdarzen w Chumaszu jest opowie?? o Mei Merivah, gdzie Mosze uderzy? w ska??, o kt?rej mia? powiedziane, ?eby do niej przemowi?, i przez to straci? prawo do Erec Yisroel.
W samej? Torze, relacja jest bardzo krotka i b??d jest do?? subtelny. To jest naprawde jedynie wielko?? B-?ej kary, ?e otwiera nasze oczy na to, jak wazny to by? punkt zwotny w ?ydowskiej historii.
Pytanie jest, dlaczego? Co w b??dzie Moszego polegajacym na nie us?uchaniu B-?ej woli by?o a????
?tak z?ego? Dlaczego B-g wzi?? Moszego, i ca?y? ?ydowski nar?d z powodu tej sprawy,? ?eby ich ukarac za tak subtelny b??d?
G??boka analiza tych wers?w, poprzez spojrzenie Zoharu i innych swi?tych ksi?g, ods?ania wazno?? tego, o co chodzi?o w Mei Merivah.
To nie by? pierwszy raz, kiedy Mosze zosta? poproszony o wydostanie wody ze ska?y. Za pierwszym razem mia? to zrobi? przed nadaniem Tory, jak Tora m?wi:
Haszem odpowiedzia? Moj?eszowi: ?Wyjd? przed lud i we? kilku ze starszych Izraela ze sob?. We? w r?k? lask?, kt?r? uderzy?e? Nil, i id?. Oto Ja stan? przed tob? na skale, na Horebie. Uderzysz w ska??, a wyp?ynie z niej woda, i lud zaspokoi swe pragnienie?. Moj?esz uczyni? tak na oczach starszyzny izraelskiej.
(Szmot 17:5)
To s? niuanse roznicy pomi?dzy pierwszym epizodem a drugim epizodem, kt??re odslaniaja roznice pomiedzy tym, co bylo dozwolone, zeby zrobic ze skala przed nadaniem Tory, a tym, co bylo dozwolone 40 lat pozniej, dlugo po tym jak Tora byla dana zydowskiemu narodowi.
A wi?c, musimy zadac g??wne pytanie ? co by?o tym b??dem? Jesli by?o w porz?dku uderzy? ska?? za pierwszym razem, dlaczego to by?o takie z?e za drugim razem?

Pierwszy aksjom, ktory R? Mendel przywodzi, jest taki,? ?e odmiennie od pierwszego przypadku, gdzie chodzi?o przede wszystkim o potrzebe znalezienia wody do picia na pustyni, tutaj by?o to takze lekcj?, lekcj?, ktor? Haszem nakaza? Moszemu i Aharonowi, zeby nauczyli nar?d Izraela.

Raszi powiedzia?, ?e ta lekcja powinna by? taka: ?powinniscie pokazac im, ?e nawet ta ska?a ? ktora nie s?yszy, nie m?wi i nie ma wolnej woli oraz nie podlega nagrodzie i karze s?ucha i spe?nia przykazanie B-ga, Ty ? jako ludzka istota, ktora ma wolna wole i mozliwosc nagrody i kary ? wszystkiego wiecej wiec musisz s?uchac?.

T? lekcj? Bnei Israel mogli otrzyma? jedynie jesli Mosze i Aharon MOWILI do ska?y, ale nie jesli j? bili, przez co da?a wode ale przymuszona do tego, a nie z wolnej woli. Fakt,? ?e oni nie wykorzystali mozliwosci nauczenia ludzi moralnosci pokazuje,
? ?e nie mieli wiecej cierpliwosci (po 40 latach walki!) , ?eby kontynuowa? niedokonczone dzie?o edukacji, i musieli zostac zmienieni. Mosze i Aharon kontynuj? prace z ludzmi jak nauczyciele w przedszkolu, tak jak czynili na pocz?tku, z narodem niewolnik?w, dzikiego t?umu bez indywidualnej woli i mocy podejmowania ich w?asnych decyzji. Ale prawd? by?o,? ?e powsta?o tam juz zupe?nie inne pokolenie, kt?re uros?o w wolnosci, ktore mia?o wolny umys?, i liderzy Mosze i Aharon powinni nauczyc ich, pokazac im, mowic do nich, a nie ?bi?? ich moralnosci.

Rabbi Mendel widzi to w jezyku tego Passuku. On zwraca nasz? uwag? na ma?? roznice, ktor? czyni Tora, kiedy mowi o wodzie ze ska?y. W pierwszej opowiesci, w Szmot, jest napisane ?wejac?u mimenu majim?? (?a wyp?ynie z niej woda??), podczas kiedy w drugiej opowiesci, w Baminbar, 40 lat pozniej jest napisane: ?wenatan mejmaw?? (?a ona wyda z siebie wod???). W pierwszym przypadku woda przychodzi pozniej, nie by?a czesci? ska?y. Za drugim razem woda jest ?jej wod??, wod?, ktora juz tam by?a. Z tego powodu w Szmot by?a potrzeba, zeby uderzyc ska??, zeby dostac wode, ale w Bamidbar woda juz tam by?a, i wystarczy?o tylko przemowic do ska?y.

Moralno?? ? powiedzia? Rabbi Mendel ? dla nas oznacza, ze jestesmy jak ska?a. Nasze serce jest jak ska?a ? zamkniete, zapieczetowane, nie chce s?uchac i wydaje si?,? ?e nie ma sposobu zeby je z?amac, zeby dostac sie do niego z wiadomosci?. Czujemy, ze jedyna droga,? ?eby to osiagn?c jest uderzenie go kijem. Ale to nie jest spos?b ? uczy nas stary Rabbi Mendel z odleglosci 400 lat ? powinienes m?wic do niego, do twojej ska?y, do twojego twardego serca, woda jest w srodku, popros je, zeby da?o j? tobie.

Jak Adi Ran krzyczy w swojej piosence: ? ?Al take basela! Daber elav!? (Nie bij ska?y! M?w do niej!?

Tutaj pos?uchaj tej piosenki: http://remuh.jewish.org.pl/paraszot/Al_Take_Basela_Adi_Ran_01.mp3

I spokojnego Szabatu!