Paraszat Wajera

A wtedy Haszem spu?ci? na Sodom? i Gomor? deszcz siarki i ognia od Haszem <z nieba>. I tak wywr?ci? miasta oraz ca?? okolic? wraz ze wszystkimi mieszka?cami miast, a tak?e ro?linno??. (Bereszit 19:24-25)

Gaon Rabi Joel Sirkes, znany ze swego dzie?a Ba?ch (Bait Hadasz; komentarze do Arba Turim), na pocz?tku swej kariery rabinicznej s?u?y? jako rabin w sztetlu Be?z. Wynagrodzenie by?o tak niskie, i? nie wystarcza?o nawet na zakup ?wiec, kt?re o?wietli?yby jego dom w nocy; zmuszony by? studiowa? przy ?wietle ksi??yca, o ile ?wieci?, je?li nie ? z pami?ci.

Ale jego przeciwnicy w mie?cie znale?li pow?d, by ??da? usuni?cia go z funkcji rabina – nie studiuje on w nocy, faktycznie – ?wiat?a w jego izbie s? wy??czone. (ludzi tych spotka? z?y koniec, ale to ju? inna historia.)

Ostatecznie obra?a go rabinem gmina w Brze?ciu.

Zanim opu?ci? Be?z, odby?o si? przyj?cie po?egnalne, na kt?rym Ba?ch przem?wi? gorzkim i sarkastycznym tonem:
?W naszej parszy napisane jest, i? Haszem karze mieszka?c?w Sodomy i Gomory, lecz Tora opisuje to jako ?I tak wywr?ci? miasta?. Dlaczego je wywr?ci?? Czy nie mia? innego sposobu, by ich ukara??

Odpowied? brzmi ? rzek? Ba?ch ? i? Haszem u?ywa swojego rodzaju sprawiedliwo?ci ? mida kneged mida (miarka za miark?); w taki sam spos?b, w jaki oni post?pili, B-g im odp?aca. Oni uczynili wszystko odwr?conym. W przyzwoitym mie?cie ludzie troszcz? si? o fizyczn? i materialn? kondycj?? rabina, a rabin w zamian zajmuje si? duchow? kondycj? ludzi ? poprzez uczenie ich Tory, poprzez napominanie, je?li zachodzi taka potrzeba itp.?

?Ale ? kontynuuje Ba?ch zwracaj?c si? do przyw?dcy Be?za ? w Sodomie uczynili odwrotnie ? pozwolili rabinowi martwi? si? o zarobek, o utrzymanie rodziny, a sami ?troszczyli si?? jedynie o to, jak rabin studiuje Tor? i jaki jest poziom jego wiedzy. A zatem kar? dla miasta by?o jego ?wywr?cenie?.??

Tylko jeden techniczny komentarz. Opowie?? jest ?adna, ale wed?ug inskrypcji na jego macewie, Ba?ch po opuszczeniu Be?za uda? si? do Szyd?owa i dopiero p??niej do Brze?cia. Oto inskrypcja stanowi?ca przegl?d miejsc, w kt?rych pe?ni? pos?ug?:

Zacz?? roztacza? sw? m?dro?? w gminie ?ydowskiej w Pr??nej, by? silny i odwa?ny w jesziwie gminy w ?ukowie, ?wiat?o jego Tory ja?nia?o w pe?ni w Lubomli, bogactwo jego nauczania rozprzestrzenia?o si? bez granic w gminie w Mi?dzybo?u, wyla? swe ?yciodajne wody w znakomito?ci w Be?zie, wype?ni? swe zadanie wobec B-ga z lojalno?ci? Kaleba w Szyd?owie, og?asza? regu?y i prawa w Brze?ciu na Litwie, studnie jego m?dro?ci by?y rozpostarte niczym u Ben Jeke? [kr?la Salomona] w gminie ?ydowskiej w Krakowie.?

Najmilszego Szabatu.