Paraszat Jitro

1.

?I stan?li oni pod g?r??. R. Abdimi b. Hama b. Hasa powiedzia?: Mo?emy si? z tego nauczy?, ?e Najwy?szy, niech b?dzie b?ogos?awiony, przewr?ci? u ich st?p g?r? do g?ry nogami, jak przewraca si? beczk?, i powiedzia? do nich: Je?li zaakceptujecie Tor?, to dobrze, je?li nie, powinien odby? si? wasz pogrzeb.
R. Aha b. Jakob zauwa?y?: przyk?ad ten dostarcza mocnego argumentu przeciwko Torze (zapewnia wym?wk? dla ?ycia wed?ug micwot, skoro by?y one si?? narzucone).
Powiedzia? Raba, nawet je?li tak jest, one (micwot) zosta?y ponownie zaakceptowane w czasach Ahaswerusa, jako ?e napisane jest: ?[?ydzi] potwierdzili i wzi?li na siebie…? (Ksi?ga Estery 9:27)- tj. oni potwierdzili to, co zaakceptowali dawno temu.
Hezekia powiedzia?: Przeciwnie- ?Wy spowodowali?cie, ?e z Niebios s?yszane by?y s?owa: Ziemia by?a przestraszona, jednak zachowa?a spok?j? (Tehilim 76:9) ? je?li by?a przestraszona, czemu by?a spokojna, a je?li by?a spokojna, czemu si? zal?k?a? ? Bo na pocz?tku przestraszy?a si?, jednak p??niej by?a spokojna. (przestraszy?a si?, ?e Israel m?g?by odrzuci? Tor?, a uspokoi?a si?, kiedy Israel j? zaakceptowa?). I dlaczego si? przestraszy?a? Nawet zgodnie z Resz Lakisz.
Resz Lakisz powiedzia?: Dlaczego napisane jest, ?I by? wiecz?r, i by? ranek ? dzie? sz?sty (hasziszi)?. (Bereszit 1:31) ? Jaki by? cel dodatkowego ha? (rodzajnik okre?lony, stawiany przed s?owem, w przypadku innych dni ? dzie? drugi, trzeci itp. rodzajnik okre?lony nie pojawia? si?)? Uczy nas to, ?e Najwy?szy, niech b?dzie b?ogos?awiony, wymaga? od Dzie?a swego Stworzenia i powiedzia? tak? Je?li Israel zaakceptuje Tor?, powinien istnie?, je?li jednak nie, zwr?c? was pustce i bezforemno?ci?. Cale Dzie?o Stworzenia zale?ne jest od ?dnia sz?stego, sz?stego Siwan, ?wi?ta Szawuot, kiedy Israel dosta? ofert? przyj?cia Tory. Og?lna idea brzmi: Bez prawa i porz?dku, opisanego w Torze, ?wiat musi pogr??y? si? w chaosie i anarchii. (Szabat 88a)

Mamy wi?c tu wym?wk?. Jedynymi osobami, kt?re nie mog? uciec przed odpowiedzialno?ci? poprzez m?wienie ?zosta?em zmuszony? s? Gerim- konwertyci, kt?rzy przecie? przyj?li Tor? z w?asnej woli…
?
2.
“Wtedy ca?y lud jednog?o?nie powiedzia?: Uczynimy wszystko, co Haszem nakaza?”
“A gdy Haszem zst?pi? na g?r? Synaj, na szczyt g?ry, wezwa? Haszem Moj?esza na szczyt g?ry i Moj?esz wst?pi?”. (Szmot 19:8-9)

Rabbi Chajim z Nowego S?cza by? z pocz?tku uczniem Rabina Szimona Sofera z Krakowa, gdzie studiowa? przez lat kilka dochodz?c do wysokiego poziomu przemy?le? na temat Talmudu. P??niej opu?ci? on Jesziw? Rabina Szimona I uda? si? studiowa? Chasidut u Rebe z Ru?yna, Rabina Israela.
?
Pewnego razu, podczas podr??y z S?cza do Ru?yna, zatrzyma? si? on na nocleg w Krakowie. Rabin Szimon Sofer dowiedzia? si? o tym i pos?a? po przyprowadzenie go. Kiedy si? spotkali, Rabin Sofer zapyta? R. Chajima dlaczego opu?ci? Jesziw? w Krakowie, o wysokim poziomie studiowania i wybra? Chasydzk? Jesziw? Ru?yna, kt?rej poziom, jak by to powiedzie?….nie za bardzo…

Rabin Chajim odpowiedzia?: istniej? dwie s?ynne g?ry- G?ra Synaj I G?ra HaMoria. Na jednej- Synaj- zosta?a dana Tora, na drugiej- Moria- ?yd odda? i po?wi?ci? swoje ?ycie dla Haszem. Dlaczego Haszem wybra? Har HaMoria by zbudowa? sw?j dom- Bet haMikdasz? Dlaczego nie wybra? on na to miejsca, gdzie zosta?a dana Tora?
Mo?emy zrozumie? na tym przyk?adzie, ?e miejsce gdzie ?yd odda? swe ?ycie dla Haszem, jest wa?niejsze ni? miejsce, gdzie zosta?a dana Tora. Twoja Jesziwa- doko?czy? Rabin Chajim- jest jak Har Synaj, a ja wol? miejsce, w kt?rym znajduje si? pe?ne oddanie Haszem…

3.
Dlaczego ?ydzi maj? zwyczaj porusza? si?, buja? i ko?ysa?, kiedy modl? si? lub studiuj? Tor?? Nie mo?emy przecie? powiedzie?, ?e to ze wzgl?du na wygod?, bo to nie jest bardziej komfortowe. Dlaczego wi?c robimy w?a?nie tam, poruszaj?c si? wci???

Baal Haturim przywo?uje jeden Pasuk, jako ?r?d?o tego Minhagu ?

“A gdy wszystek lud zauwa?y? grzmoty i b?yskawice, i g?os tr?by, i g?r? dymi?c?, zl?k? si? lud i zadr?a?, i stan?? z daleka”. (Szmot 20:16)

Tora zosta?a dana ze ?strachem I horrorem? I w tym samym czasie ze ??szcz??ciem I rado?ci??, jak wi?c po??czy? te rzeczy? Poruszasz si? stale do przodu i do ty?u…podobnie jak Bnei Israel pod g?r? Synaj, ?stan?? z daleka? i wr?ci? zaraz po tym.

Zohar opowiada histori? jak Rabin Szimon Bar Jochai spotka? Raaja Mehemna (?wiernego pasterza?- odnosi si? to do Mosze Rabejnu):
?…Podnie?li?my si? i kontynuowali?my nasz? drog?. Intensywno?? gor?cego s?o?ca by?a tak silna, ?e trudno by?o si? porusza?. Zobaczyli?my nagle po?rodku pustyni kilka drzew i wod? u ich korzeni. Usiedli?my w cieniu jednego z drzew i zapyta?em go, [Rabin Szimon]: Czy mo?esz wyt?umaczy? mi, dlaczego ze wszystkich narod?w ?wiata jedynym ko?ysz?cym si? jest Israel? Poruszaj?cym si? w prz?d i ty? podczas studiowania Tory? I nie jest to co?, czego nauczyli si? Bnei Israel od kogo? innego, tylko nie mog? oni sta? prosto. On odpowiedzia? mi: Przypomnia?e? mi o niebia?skiej sprawie, jednak ludzie nie wiedz? i nie zwracaj? na to uwagi. Usiad? i przez chwil? p?aka?. Potem powiedzia?: Biada ludziom, kt?rzy poruszaj? si? w ?yciu jak dzikie bestie, bez zrozumienia. W tej jednej mierze ?wi?te dusze Israela odr??niaj? si? od dusz wielbicieli bo?k?w. Dusze Israela wywodz? si? ze ?wi?tej zapalonej ?wiecy, jak jest napisane: ?Dusza cz?owieka jest ?wiec? Haszem? (Ksi?ga Przys??w 20:27). A kiedy ta ?wieca zapalona zosta?a przez wy?sz? bosko?? Tory, jej ?wiat?o nie zatrzymuje si? w bezruchu nawet przez jeden moment, i to jest sekret wersetu: ?O B-?e, nie trwaj w milczeniu?(Tehilim 83:2). Podobnie napisane jest [ o duszach]: ?wy, co przypominacie o Panu, nigdy nie milczcie? (Ksi?ga Izajasza 62:6). W momencie, w kt?rym p?omie? ?wieczki zapali knot, ten p?omie? nigdy nie spocznie, co wi?cej, ko?ysze si? on i nigdy nie stoi w miejscu. Tak samo jest z Bnei Israel, jako, ?e ich dusze s? p?omieniem tej samej ?wiecy. W momencie, w kt?rym ?yd podj?? si? studiowania jednego tematu z Tory, p?omie? zaczyna si? pali? i nie jest on w stanie uzyska? wytchnienia. Dlatego w?a?nie ko?ysze si? mocniej i mocniej z boku na bok, dok?adnie jak p?omie? migotaj?cej ?wieczki, jak jest napisane: ?Dusza cz?owieka jest ?wiec? Haszem.

Taka jest odpowied? Zoharu.

Ksi??ka Kuzari, (w kt?rej znajduje si? dialog mi?dzy poga?skim kr?lem Chazar?w i ?ydem, kt?ry zosta? zaproszony by wyt?umaczy? zasady ?ydowskiej religii- ksi??ka napisana prawdopodobnie przez ?redniowiecznego ?ydowskiego filozofa i poet? z Hiszpanii- Rabina Jehud? Halewiego) prezentuje nieco bardziej banalne wyja?nienie tego zwyczaju- w czasach, kiedy nie starcza?o ksi??ek i grupa 10 uczni?w musia?a korzysta? z jednej, grupa siada?a wok?? ksi??ki, a poniewa? oczywi?cie nie mogli oni wszyscy czyta? w tym samym czasie, pochylali si? jeden po drugim nad ksi??k? i po przeczytaniu wersu odchylali si? z powrotem. Student za studentem, poruszali si? ca?y czas do ty?u i do przodu, a? wesz?o im w nawyk ?eby podczas studi?w ko?ysa? si?…
Nie wszyscy rabini zgadzali si?, co do tego, ?e zwyczaj ten dobrze s?u?y, niekt?rzy argumentowali, ?e w ten spos?b ?atwiej jest o utrat? koncentracji, inni ?e w ten spos?b okazuje si? brak szacunku dla Tory i modlitwy. ?Powinni?cie sta? jak gdyby?cie stali na Przeciw Kr?la, Kr?la wszystkich kr?li…? ? napisa? jeden z nich.
Rabin Szmuel HaNagid komentowa? w jednym ze swych poemat?w: ?ko?ysz? si? w swej modlitwie jak drzewa w lesie…?.

Rabin Menachem z Fano, wielki w?oski Kabalista zabroni? bujania si? przy modlitwie. Podobnie uczyni? Shl?a (Sznei Luchot HBrit), ze wzgl?du na strat? Kawany (intencji i koncentracji). W dzisiejszych czasach jednak trzymamy si? w tej mierze opinii Magen Awraham (Rabin Abraham Abele Gombiner z G?bina), kt?ry wypowiedzia? si? pisemnie, jako g?os w dyskusji na temat ko?ysania. Zastosowa? on Halachiczn? zasad? ? ?Deawad kemar Awad…? tj., ?Poniewa? widzimy, ?e nie istnieje prawna zasada reguluj?ca t? spraw?- je?li kto? decyduje si? ko?ysa?- ma on racj?, a je?li kto? decyduje, ?e nie- r?wnie? on ma racj?.?

A wi?c, ko?ysz si?, je?li lubisz, a je?li nie- te? dobrze.

Git Szabes!