Paraszat Wajigasz

W parszy na ten tydzie? zapoznajemy si? na temat spotkania dw?ch braci ? syn?w ukochanej ?ony Jakowa ? Rachel, tj. Josefa i Binjamina, kt?rzy nie widzieli si? przez 22 lata. Jednak historia nie m?wi nam o szcz??ciu i rado?ci z powodu spotkania ? opisuje natomiast jak bracia p?acz?: ?I pad? na szyj? Binjamina, brata swego, i p?aka?, a p?aka? te? Binjamin u szyi jego.? Dlaczego Tora tak skupia si? na tym wydarzeniu? (G??wn? ide?, zawart? w tym artykule, zacz?rpn??em z my?li jednego z moich roszei jesziwa, Rabina Riskina).
Dodatkowo postawimy jeszcze jedno pytanie:

Widzimy, ?e Tora wyra?nie stawia w sprzeczno?ci spotkanie Josefa z Binjaminem do spotkania pomi?dzy Josefem i pozosta?ymi bra?mi: Nast?pny, bowiem werset m?wi nam: ?[Josef] p?aka?, obejmuj?c ich? ? niemal?e dok?adna kopia wcze?niejszego wersetu, z t? r??nic?, ?e w pierwszym wersecie Tora opisuje jak obaj bracia p?akali na ramionach drugiego, podczas gdy w drugim wersecie dowiadujemy si?, ?e tylko Josef p?aka? na ramionach braci, a oni na jego ramionach- nie. Jaki g??bszy sens zawarty jest w tym przes?aniu Tory, w podkre?leniu tej r??nicy?

Raszi cytuje Midrasz, opowiadaj?cy nam o tym, ?e Josef p?aka? na ramionach Binjamina z powodu zburzenia Pierwszej i Drugiej ?wi?tyni, znajduj?cych si? w Jerozolimie, tj., na ziemi przydzielonej przez B-ga plemieniu Binjamina; natomiast Binjamin p?aka? na ramionach Josefa z powodu zniszczenia Miszkanu (tymczasowej ?wi?tyni) w Szilo, znajduj?cym si? na ziemi przydzielonej przez B-ga plemieniu Josefa. Midrasz ten jeszcze bardziej, jednak, komplikuje histori?. Po tym jak Josef i Binjamin nie widzieli si? przez 22 lata, jedyn? rzecz?, jak? chce nam przekaza? Tora jest to, ?e bracia p?akali z powodu przysz?o?ci? Nic odno?nie przesz?o?ci lub tera?niejszo?ci?

Istnieje s?ynna talmudyczna koncepcja, zwana ‘maasei awot siman lebanim’- ‘czyny ojc?w s? znakiem dla ich potomk?w’. Ramban wyja?nia w swym komentarzu do Tory, ?e wszystkie katastrofy, kt?re spotka?y ?yd?w na przestrzeni dziej?w ? ??cznie ze zniszczeniem Pierwszej i Drugiej ?wi?tyni ? mog? by? powi?zane z grzechem sprzeda?y Josefa jako niewolnika do Egiptu, i pierwotnym planem zabicia Josefa przez braci. Jedynym bratem, nie zaanga?owanym w sprzeda? Josefa by? Binjamin.

Podaj?c przyczyn?, dla kt?rej Druga ?wi?tynia zosta?a zniszczona, Talmud opowiada nam prost? histori? o nienawi?ci pomi?dzy dw?jk? ludzi, histori? o Kamcy i Bar Kamcy. Pewien m??czyzna organizowa? przyj?cie i wys?a?, poprzez pos?a?ca, zaproszenie do swego dobrego przyjaciela Kamcy. Pos?aniec pomyli? si? jednak i dostarczy? zaproszenie najwi?kszemu wrogowi Kamcy, nosz?cego podobne imi?- Bar Kamca. Podczas przyj?cia m??czy?ni u?wiadamiaj? sobie pomy?k? i Bar Kamca b?aga gospodarza, by ten nie zawstydzi? go publicznie, wyrzucaj?c go, jednak Kamca pozostaje g?uchy na pro?by Bar Kamcy i upokarza publicznie swego go?cia, wypraszaj?c go z przyj?cia na oczach wszystkich. Bar Kamca, kt?ry zauwa?y?, ?e w?r?d go?ci zgromadzonych na przyj?ciu obecnych by?o kilku znanych m?drc?w, kt?rzy nie uczynili nic w jego obronie, decyduje si? dokona? zemsty i przekazuje rzymskim w?adzom, o tym, ?e ?ydzi planuj? bunt. Koniec tej historii to tragedia zburzenia przez Rzymian Drugiej ?wi?tyni i druga diaspora.

Histori? o Kamcy i Bar Kamcy mo?na odczyta? jako przyk?ad og?lnego problemu, powszechnego w owym czasie – ‘sinat chinam’ lub ‘bezpodstawnej nienawi?ci’. ?Aby unikn?? publicznego upokorzenia Bar Kamca proponuje nawet swemu gospodarzowi, ?e zap?aci za cale przyj?cie. Odmawiaj?c Kamca pokazuje, ?e jego nienawi?? jest ca?kowicie poza logicznym rozumowaniem, poniewa? got?w on jest zrezygnowa? ze znacznych korzy?ci finansowych, po to publicznie upokorzy? nielubian? przez siebie osob?. Dlatego Talmud m?wi nam, ?e Druga ?wi?tynia zosta?a zniszczona z powodu sinat chinam/bezpodstawnej nienawi?ci’, niestety powszechnej w?r?d ?ydowskiego narodu.

Rozwa?my teraz t? histori? w odniesieniu do spotkania Josefa i Binjamina. Josef wie, ze Miszkan z jego terytorium b?dzie zniszczony ? jednak p?acze z powodu zniszczenia, jakie nast?pi na terytorium Binjamina. Binjamin wie, ?e ?wi?tynie z jego terytorium zostan? zniszczone ? jednak p?acze z powodu zniszczenia, jakie nast?pi na terytorium Josefa. Josef i Binjamin pokazuj? przeciwie?stwo sinat chinam ? ahawat chinam, bezpodstawn? mi?o??. Kiedy najwi?kszym mym zmartwieniem jest nie to, co wydarzy si? mi, ale memu przyjacielowi, okazuj? wtedy ahawat chinam, nieuzasadnion? mi?o??. Jasne jest teraz, dlaczego Tora rozr??nia spotkanie Josefa i Binjamina od Josefa z pozosta?ymi bra?mi. Josef p?acze na ich ramionach, oni jednak nie p?acz? na jego. Oczywistym jest, ?e tego, czym jest braterska mi?o??, nauczy? mo?emy si? od Josefa i Binjamina.

Pierwszy Naczelny Rabin Izraela, Rabin Awraham Icchak HaKoen Kuk, b?ogos?awionej pami?ci, naucza?, ?e jedynym sposobem, by cofn?? zniszczenia spowodowane przez sinat chinam jest praktykowanie ahawat chinam. Wiemy, co zniszczy?o nasz? ostatni? ?wi?tyni? i znamy metod? na jej odbudowanie. Rozpocznijmy odbudow? ju? teraz.

Szabat szalom.
Rabin I. Rapoport