Paraszat Caw

Nasz parsza otwiera si? s?owami ?

?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi i rzek?: ?Rozka?esz Ahronowi i synom jego i powiedz: Oto przepis o ca?opaleniu…? (Wajikra 6: 1-2)

I tak, w r??nych innych miejscach w Torze, Haszem poucza Moj?esza, u?ywaj?c wyra?enia ?Rozka?? (po hebrajsku ? ?caw?) ?

?I rzek? Wiekuisty do Moj?esza, tak: ?Rozka? synom Israela, aby przynosili tobie oliwy z oliwnika…? (Wajikra 24:1-2)

?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi, i rzek?: ?Rozka?esz synom Israela, aby usun?li z obozu wszystkich tr?dowatych…? (Bamidbar 5:1-2) i podobnie w kilku innych miejscach w Torze.

Jakie specjalne znaczenie posiada to wyra?enie, tego typu j?zyk?

Gemara wyja?nia ?

?Szko?a R. Iszmaela naucza: kiedykolwiek napisane jest ?rozka??, oznacza to wskazanie napomnienia na teraz i na wieki (dos?ownie: ?natychmiast i dla przysz?ych pokole?)? ( Kiduszin 29a)

Staje przed nami jednak pytanie: jak to mo?liwe, przecie? nie wszystkie przykazania stosuj? si? do wszystkich pokole?; obowi?zek sk?adania ofiar usta? na czas wygnania, istnia?o tak?e wiele innych przykaza?, obowi?zuj?cych jedynie w pewnym przedziale historii, czy te? jednorazowych.

Pytanie to jest cz??ci? bardziej og?lnego pytania dotycz?cego wieczno?ci Tory, i jej aktualno?ci dla wszystkich pokole?. Z ca?ego serca wierzymy, ?e Tora ?y? b?dzie wiecznie, i zawsze b?dzie aktualna i istotna. Wierzymy nie tylko w to, ?e Tora nigdy si? nie zmieni (jak pisze Majmonides w trzynastu zasadach wiary), ale r?wnie? w to, ?e wszystkie micwot (przykazania) w niej zawarte, nios? ze soba aktualne przes?anie dla ka?dego z pokole? na przestrzeni wiek?w; ?tak?e dla naszego pokolenia.

Je?li tak rzeczywi?cie jest, to jakie znaczenie dla nas maj? np. przykazania dotycz?ce sk?adania ofiar? Jakie praktyczne implikacje dla nas wynikaj? z owych micwot, po tym, jak ju? dwa tysi?ce lat nie sk?adamy ofiar?

Pytanie to w spos?b szczeg?lny zwi?zane jest z parsz? na ten tydzie?, gdzie pierwsze s?owa to w?a?nie przykazanie dotycz?ce ofiar, wyra?one przy u?yciu rozkazu ?caw? (rozka?) ? kt?ry to rozkaz, jak pisali?my powy?ej, s?u?y do podkre?lenia imperatywu obowi?zuj?cego wszystkie pokolenia ? jakie znaczenie ma wi?c dla nas, ?yj?cych dzisiaj, sk?adanie ofiar?

Rabin Remu stawia to pytanie i odpowiada?

W kilku miejscach Tory, ofiary opisane s? jako: ?wo? przyjemna Haszem? (Wajikra 1: 9). Co oznaczaj? te s?owa: ?wo? przyjemna Haszem?? Raszi wyja?nia ?

?Wo? przyjemna Haszem? ? satysfakcja dla Mnie, poniewa? Ja przykaza?em [by to zrobi?], i Moja wola zosta?a wype?niona.? (Raszi Wajikra 1:9)

W czasie kiedy nie istnieje ?wi?tynia, i nie ma ju? ?przyjemnej woni? sk?adanych ofiar, nie ma te? ?satysfakcji? dla Haszem, co stanowi ich substytut?

Odpowiada Gemara:

?Rzek? R. Hisda: Jakie jest znaczenie wersetu: ? Haszem mi?uje bramy Syjonu
bardziej ni? wszystkie namioty Jakuba.? (Tehilim [Ksi?ga Psalm?w] 87:2)? Haszem mi?uje bramy zaznaczone [mezujanim] przez Halach?, bardziej ni? Synagogi czy Domy nauki (Bet Midrasz rozumiany jest tu jako miejsce, gdzie odbywa?y si? popularne ?agadyczne? (dotycz?ce legend) wyk?ady, nie b?d?ce po?wi?conymi studiom Halachy). Jest to zgodne z nast?puj?c? wypowiedz? R. Hija b. Ammi w imieniu Ulla: Odk?d ?wi?tynia zosta?a zniszczona, ?wi?ty, niech b?dzie b?ogos?awiony, nie ma nic w tym ?wiecie poza czterema ?okciami Halachy?. (Brachot 8a)

RaMa wyja?nia ?

Ka?da z micwot sk?ada si? z dw?ch cz??ci ? praktycznej i teoretycznej czyli edukacyjnej. Cz??? praktyczna wymaga konkretnego dzia?ania. Je?li jednak wype?nienie przykazania jest niemo?liwe poprzez dzia?anie, przykazanie mo?e zaistnie? poprzez jego studiowanie. Owa zasada wielokrotnie omawiana by?a przez Hazal (uczonych rabin?w), w licznych pismach komentuj?cych werset: ?mo?emy zap?aci? owocami naszych warg.? (Hozea [Ksi?ga Ozeasza] 14:3). R?wnie? Gemara wypowiedzia?a si? na ten temat (Joma 86):? Studiowanie chalachot zwi?zanych ze sk?adaniem ofiar, poczytywane jest za z?o?enie prawdziwej ofiary.

Tora omawia?a micwot na dw?ch poziomach ? t?umaczy ReMa ? poziomie praktycznym, dzia?aniowym ? jest to poziom prosty? i poziomie ideowym ? jest to poziom wy?szy.

Poziom praktyczny uzale?niony jest od miejsca i czasu. Ka?dej micwie przypisany jest jej czas ? b?d? dzie?, b?d? noc, czas sp?dzany w domu i czas sp?dzany poza domem. Ka?dej micwie przypisane jest te? szczeg?lne jej miejsce ? Erec Izrael, diaspora, dom, poza domem, itp.

Poziom ideowy jest poziomem wy?szym, jest bowiem niezale?ny od czasu i miejsca, Tor? mo?na studiowa? w ka?dej chwili w ka?dym miejscu, prawie bez ogranicze?.

Wype?nienie micwy mo?e by? wi?c zwi?zane z jednym z tych dw?ch poziom?w, a ka?dy z nich ma swoje minusy i plusy.

Sk?adanie ofiar ma, jak ju? wspominali?my, sprawia? Haszem satysfakcj?. Ow? satysfakcj? wywo?a? mo?na nie sk?adaj?c bezpo?rednio ofiary, lecz poprzez uzyskanie wgladu w sens ofiary. Uzyskanie owego wgl?du to najprawdziwsza ?satysfakcja?. Osi?gni?cie wgl?du w sens sk?adania ofiar mo?na osi?gn?? jedynie dzi?ki studiom nad Tor?.

I tak te? wsp??cze?nie mamy w zwyczaju czyta? i pr?bowa? zrozumie? znaczenie sk?adania ofiar, i w ten spos?b osi?gamy po??dany cel stawiany przez micwot sk?adania ofiar.

Halachiczna implikacja owej idei by?a natychmiastowa: Rabin Remu ustanowi? w Szulchan Aruch chalach? dotycz?c? birkat haszahar (b?ogos?wie?stw porannych):

?Wypowiadamy parszat haTamid? (chodzi o korban ha-tamid, ofiar? ustawiczn? sk?adan? w ?wi?tyni)

Innymi s?owy, obowi?zkiem ka?dego cz?owieka jest, by przed rozpocz?ciem modlitwy porannej, studiowa? chalachot zwi?zane z ofiar? porann?.

Oto wersety ?parszat haTamid?, kt?re recytujemy ka?dego dnia, raz dziennie (s? tacy, kt?rzy recytuj? je nawet dwukrotnie ka?dego dnia, tak?e przed modlitw? mincha, jako ?e mincha zast?pi?a ?ofiar? sk?adan? przed wieczorem?):

?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi, i rzek?: ?Rozka?esz synom Israela a powiesz im: ofiary Mojej, chleba Mojego z ofiar Moich ogniowych, woni przyjemnej dla Mnie, przestrzegajcie ? aby?cie Mi j? przynosili czasu swojego. I powiesz im: oto ofiara ogniowa, kt?r? przynosi? macie Wiekuistemu: jagni?t ? rocznych, zdrowych, dwoje na dzie?, – jako palenie ustawiczne. Jagni? jedno sprawiaj z rana, a jagni? drugie sprawiaj nad wieczorem. I dziesi?t? cz??? efy m?ki przedniej na ofiar? ?niedn?, zaczynionej oliw? wyt?oczon?, czwart? cz??ci? hynu. Ca?opalenie to ustawiczne, spe?nione przy g?rze Synaj, na wo? przyjemn?, na ogniow? ofiar? Wiekuistemu. A zalewka jej ? czwarta cz??? hynu na jagni? jedno; na ?wi?tym miejscu wylewa? b?dziesz zalewk? mocn? Wiekuistemu. A jagni? drugie sprawiaj przed wieczorem, z tak? ofiar? ?niedn? jak z rana, z tak? zalewk? spe?niaj je, – na ofiar? ogniow?, na wo? przyjemn? Wiekuistemu.? (Bamidbar 28:1-8)

Te w?a?nie wersety recytujemy w ka?dy zwyk?y dzie? tygodnia. S? jednak specjalne dni, w kt?rych obowi?zuj? dodatkowe ofiary, ofiary ?musaf?, w Szabaty, ?wi?ta i Roszh Hodesz (pierwsze dni nowego miesi?ca).

Jednak odno?nie tych w?a?nie dni Rabin Josef Karo (autor Szulchan Aruch) i ReMa, maj? r??ne opinie ?

Je?li chodzi o Szabat to istnieje zgoda co do tego, ?e nale?y dodawa? wersety zwi?zane z ofiar? ?musaf? szabatow?. Tak pisze Szulchan Aruch:

?W Szabat wypowiadamy [razem z] parszat ha Tamid wersety musaf Szabat? (Szulchan Aruch Orach Chaim 48, 1)

Nie istnieje jednak zgoda co do ?wi?t i Rosz Hodesz. Rabin Josef Caro ustanowi?, ?e nie ma potrzeby by recytowa? owe wersety wspominaj?ce o tych ofiarach, poniewa? przeczytamy je p??niej podczas publicznego czytania Tory. ReMa natomiast uwa?a, ?e poza publicznym czytaniem Tory, obowi?zkiem ka?dego cz?owieka jest nadal przeczyta? owe wersety indywidualnie, w spokoju, i tak te? ustanowi? Rabin Remu w swej wersji Szulchan Aruch.

Dlaczego ReMa tak uwa?a??

Mo?emy to zrozumie? na podstawie idei ReMa wyra?onej w jego ksi?dze ?Torat haOla?, m?wi?cej o tym, ?e obowi?zkiem cz?owieka jest nie tylko przeczyta?, ale i zrozumie? a tak?e ?dok?adnie przestudiowa? temat, nie tylko z jego technicznej strony ale ze strony duchowego znaczenia. Tylko takiego rodzaju nauka, z wyr??nieniem sensu przykazania, przynosi ?satysfakcj? Haszem? i dlatego te? uwa?ana jest za wy?szy rodzaj wype?nienia micwy ni? samo z?o?enie ofiary. Publiczne odczytanie Tory uznaje ReMa za ?odczytanie? Tory, nie jest to jednak dog??bne studiowanie. Dla Rabina Remu nie jest to wystarczaj?ce. Dla niego konieczne jest indywidualne studiowanie, daj?ce mo?liwo?? pog??bienia zrozumienia tematu i uzyskanie wgl?du.

(Na podstawie ksi?gi ?Torat haOla? autorstwa ReMa, cz??? 3, rozdzia? 19)