Paraszat Toldot

Parasza na ten tydzie? przedstawia dwa wyra?ne przyklady postaci naszych praojc?w. Pierwszym z nich jest Icchak, kt?ry powiadamia mieszka?c?w Gerar o tym, ?e Rywka jest jego siostr?; drugim jest Jakow, kt?ry m?wi Icchakowi, ?e jest Esawem.

Ramban wskazuje na to, ?e k?amstwo Icchaka podobne jest do sytuacji w jakiej znajdowa? si? wcze?niej Abraham. Obawiaj?c si? o swoje ?ycie, Abraham m?wi dw?m r??nym kr?lom, i? Sara jest jego siostr?. Istniej? komentatorzy, kt?rzy ?twierdz?, ?e Sara i Abraham pochodzili z tej samej wielkiej rodziny i ?e tego typu pokrewie?stwo mo?na okre?li? mianem brata i siostry. Ramban podkre?la, ?e w przypadku Icchaka, r?wnie? istnia?o prawdopodobie?stwo, ?e ludzie zechc? go zabi? i zabra? jego ?on?. Cho? k?amstwo jest grzechem, wszyscy Rabini zgadzaj? si? co do tego, ?e dla Pikuach Nefesz ? ratowania ?ycia ? mo?na uchyli? zakaz k?amania.

K?amstwo Jakowa w stosunku do ojca od pocz?tku jednak ?niepokoi?o komentator?w i teolog?w. Jak Jakow m?g? ok?ama? ojca? Jak jeden Cadik mo?e k?ama? drugiemu? Kiedy Icchak poprosi? swego syna, by ten powiedzia? mu kim jest, Jakow odpowiedzia?: “Jam Esaw, pierworodny tw?j”. Raszi i Ibn Ezra sugeruj?, ?e Jakow zastosowa? gr? s??w. Powiedzia? co? w stylu: “To ja, kt?ry przyni?s? ci twoje jedzenie – Esaw jest twoim pierworodnym”.

Wydaje si? jednak absolutnie jasne, ?e Jakow ok?ama? ojca i ?e jego zachowanie by?o usprawiedliwione. Bereszit Rabba wyra?nie stwierdza, ?e ??B?g stworzy? ?wiat po to, by Izrael m?g? przyj?? i wype?nia? Tor?. Gdy stan?li?my na Synaju, sam ?wiat by? gotowy do powrotu do chaosu i pustki, gdyby?my my nie przyj?li jarzma Niebieskiego Kr?lestwa. Esaw nie mia? kr?gos?upa moralnego potrzebnego do sprawowania roli ojca Narodu Izraela. Tu nie chodzi?o tylko o przysz?o?? Jakowa, lecz o przysz?o?? ca?ego narodu ?ydowskiego.

Jakowowi nie tylko wolno by?o ok?ama? ojca, tak by otrzyma? b?ogos?awie?stwo pierworodnego, on musia? to zrobi?. Pytanie wiec nie dotyczy tego, dlaczego Jakow sk?ama?, ale dlaczego Icchak stworzy? warunki, kt?re wymaga?y zaistnienia k?amstwa.

Tekst opisuje Jakowa jako “Isz Tam”.Termin ?Tam? najbardziej znany jest z opowie?ci o czterech synach z pesachowej Hagady.? Trzeci syn okre?lany jest mianem Tam. W Hagadzie rozumiane jest to jako bycie ma?o inteligentnym, prostym i nieskomplikowanym. Nie jest to za bardzo pozytywny opis. Przy wszystkich swoich uchybieniach, Esaw nie by? opisywany jako powolny lub nieinteligentny, wr?cz przeciwnie. Przy wszystkich swych wadach, Esaw by? przynajmniej wystarczaj?co sprytny na to, by prowadzi? nar?d.

A? do ko?ca Parszy Jakow to ?ch?opiec mamusi?, tymczasem jego brat na zewn?trz domu odciskiwa? swe pi?tno na ?wiecie. Jakow by? dobrze wychowany i prawy, lecz jednostronny. Dop?ki nie sk?ama? swemu ojcu, nie zas?u?y? na to, by by? protoplast? ?Narodu Izraela.

Bracia r??nili si? diametralnie – Jakow przesiadywa? w namiotach, zg??biaj?c ?m?dro?ci Tory, tymczasem Esaw pracowa? na polach i zachowywa? powierzchowne szczeg??y rytua??w. Icchak wiedzia?, ?e jego rodzina mia?a by? g??wn? si?? w historii ?wiata,i jako taka musia?a by? prowadzona przez cz?owieka czynu. Esaw mia? swoje wady, jednak by? cz?owiekiem czynu. Polowa? na zwierz?ta i przygotowywa? je dla ojca; ?Jakow pozostawia? ca?? prac? w r?kach swej matki.

Dopiero po tym jak Rywka przebiera syna i wypycha go z jedzeniem w r?ku, w kierunku ojca, Jakow zaczyna bra? inicjatyw?. Po raz pierwszy w swoim ?yciu, znajduje si? w sytuacji, na kt?r? nie jest przygotowany, sytuacji, kt?ra nie ma precedensu.

Gdy Jakow zbli?a si?, Icchak m?wi: “G?os, g?osem Jakowa ale r?ce, r?ce Esawa”. Znaczenie: Pochwa?a B-ga, jaka wysz?a z ust twoich to cecha mojego syna Jakowa. Ale tylko Esaw by?by w stanie dokona? dzia?ania. Albo jeste? Ezaw, kt?ry powr?ci?, jak zapowiada?, lub naprawd? sta?e? si? Esawem dokonuj?c dzia?ania poprzez oszustwo.

Gdy Icchak b?ogos?awi Jakowa przekazuje mu przyw?dztwo ?narodu ?ydowskiego do nast?pnego pokolenia. Zanim Jakow m?g? przyj?? to stanowisko, musia? nauczy? si?, ?e praca na rzecz B-ga nie tylko wykonywana jest w namiotach, nie zawsze jest to czysta praca, i nie zawsze jeste?my do pracy tej przygotowani. Dopiero gdy Jakow ubiera si? w odzie? wroga, dowiaduje si?, ?e wol? B-ga jest,by Tora by?a sprowadzana na ?wiat, zar?wno przez dzia?anie, jak i nauk?.