Paraszat Behaalotcha

Budowa Menory a struktura Tory036

W pierwszych s?owach parszy czytamy-
?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi i rzek?: ?Powiedz Ahronowi, a obja?nij mu: Gdy b?dziesz zapala? lampy, to ku przedniej stronie ?wiecznika ?wieci? powinno siedem lamp.? I uczyni? tak Ahron; ku przedniej stronie ?wiecznika zapali? lampy jego, jako rozkaza? Wiekuisty Moj?eszowi. A oto robota ?wiecznika: kuty on by? ze z?ota, od s?upca do kwiat?w jego kuty by?: pod?ug wzoru, kt?ry podkaza? Wiekuisty Moj?eszowi, zrobi? on ?wiecznik.? (Bamidbar 8: 1-4)

*

Midrasz w odniesieniu do tych werset?w Tory przywo?uje werset z Ksi?gi Psalm?w-
?Przyst?pno?? Twoich s??w o?wieca i naucza niedo?wiadczonych. ?(Tehilim 119:130)
Midrasz dodaje: ?Menora by?a wysoka na 17 tefachim (pi??ci)?.
Wyja?nienie ? W Gemarze istnieje machloket (dyskusja) co do tego, czy wysoko?? Menory liczy?a 17 czy 18 pi??ci. Midrasz wybiera pierwsz? z tych opcji ? 17 tefachim.
Jest to ?Zadziwiaj?cy Midrasz?, taki midrasz, gdzie nie jest jasne, czego midrasz ten chce nas nauczy?.

*

Rabin Jakow Szimon, Admor z Szepet?wki wyja?nia s?owa midrasza, w ten oto spos?b:
?Przyst?pno?? Twoich s??w o?wieca? ? odnosi si? to do ka?dego z werset?w otwieraj?cych pi?? ksi?g Tory. Oto owe wersety:
1. ?Na pocz?tku stworzy? B?g niebo i ziemi?.? (Bereszit 1:1)
2. ?Oto imiona syn?w Israela, przyby?ych z Micraim: z Jak?bem, ka?dy z domem swoim, weszli.? (Szemot 1:1)
3. ?I wezwawszy Moj?esza rzek? do niego Wiekuisty z przybytku dworu, w te s?owa.? (Wajikra 1:1)
4. ?I o?wiadczy? Wiekuisty Moj?eszowi na pustyni Synaj, w przybytku zboru, pierwszego dnia miesi?ca wt?rego, roku wt?rego, po wyj?ciu ich z ziemi Micraim, i rzek?.? (Wajikra 1:1)
5. ?Oto s?owa, kt?re wyg?osi? Moj?esz przed ca?ym Israelem, po tej stronie Jardenu, na puszczy, w Arabie, naprzeciw Suf, mi?dzy Paran i Tofel, i Laban, i Chacerot, i Dy-Zahab.? (Dwarim 1:1)
Ile s??w liczy ka?dy z tych werset?w, z osobna? Policzmy ?
Pierwszy werset Ksi?gi Bereszit ? 7 s??w.
Pierwszy werset Ksi?gi Szemot ? 11 s??w
Pierwszy werset Ksi?gi Wajikra ? 9 s??w.
Pierwszy werset Ksi?gi Bamidbar ? 17 s??w.
Pierwszy werset Ksi?gi Dwarim ? 22 s?owa.

*

Powr??my teraz do Menory i zobaczmy jakie liczby wymienione s? w jej opisie –
?Zrobisz te? ?wiecznik ze z?ota czystego, kutej roboty ma by? ?wiecznik ten: s?upiec i pr?t jego, kielichy i ga?ki i kwiaty jego z niego wychodzi? powinny. A sze?? ramion wychodzi? ma z bok?w jego, trzy ramiona ?wiecznika z jednego boku jego, a trzy ramiona ?wiecznika z drugiego boku jego. Trzy kielichy, kszta?tu kwiecia migda?u na jednym ramieniu, – z ga?k? i kwiatem; i trzy kielichy kszta?tem kwiatu migda?u na drugim ramieniu ? z ga?k? i kwiatem. Tak na sze?ciu ramionach wychodz?cych ze ?wiecznika. A na samym ?wieczniku cztery kielichy, kszta?tu kwiecia migda?u z ga?kami i kwiatami jego. Jedna ga?ka pod dwoma ramionami jego, i jedna te? ga?ka pod dwoma ramionami jego, – u sze?ciu ramion wychodz?cych ze ?wiecznika. Ga?ki ich i ramiona ich z niego samego wychodzi? maj?: ca?y ma by? kuty z jednej bry?y z?ota czystego. I zrobisz lampy do niego ? siedem, tak ?eby nasadziwszy lampy jego, one o?wieca?y stron? jego przedni?.? (Szemot 25: 31 ? 37)
Je?li tak, to Menora mia?a: siedem ramion, 9 kwiat?w (jeden na ka?dym ramieniu i kolejne dwa na ramieniu ?rodkowym), 11 ga?ek (jedna ga?ka na ka?dym ramieniu i kolejne cztery na ramieniu ?rodkowym), 22 kielichy (trzy na ka?dym ramieniu i kolejny na ramieniu ?rodkowym). Wysoko?? Menory, jak ju? wspominali?my, wynosi?a 17 tefachim (pi??ci).
Menora symbolizuje Tor?. Tora, podobnie jak Menora, o?wietla i o?wieca. Owe numery okre?laj?ce budow? Menory reprezentuj? struktur? ka?dej z ksi?g Pi?cioksi?gu Tory, zgodnie z liczb? s??w w wersecie otwieraj?cym ka?d? z ksi?g. Tak wygl?da to zestawienie ?
7 ramion Menory ? jak ilo?? s??w w pierwszym wersecie Ksi?gi Bereszit.
11 ga?ek Menory ? jak ilo?? s??w w pierwszym wersecie Ksi?gi Szemot.
9 kwiat?w Menory ? jak ilo?? s??w w pierwszym wersecie Ksi?gi Wajikra.
17 tefachim wysoko?ci Menory ? jak ilo?? s??w w pierwszym wersecie Ksi?gi Bamidbar.
22 kielichy Menory ? jak ilo?? s??w w pierwszym wersecie Ksi?gi Dwarim.
To w?a?nie sugerowa? Midrasz przytaczaj?c s?owa wersetu: ??Przyst?pno?? Twoich s??w o?wieca?, ka?dy z werset?w otwieraj?cy jedn? z pi?ciu ksi?g Tory reprezentuje o?wietlaj?c? Menor?.
Tak wyja?nia Rabin Jakow Szimszon, Rabin Szepet?wki.
Niesamowite!

***

Rabin Jakow Szimszon z Szepet?wki, by? uczniem Magida z Mezricz i Barucha z Mezburz. Jego misj? by?o szerzenie przes?ania chasydyzmu pomi?dzy uczonymi i rabinami, tak by nauki chasydzkie zosta?y uznane jako wielka Tora.

Wed?ug jednej z opowie?ci, kiedy rabin Jakow Szimszon uda? si? pewnego razu do jednego z najwi?kszych przeciwnik?w chasydyzmu- rabina Jechezkiela Landau (autora dzie?a ?Noda Bijehuda?), znalaz? tam chadzydzk? ksi??k? ?Toldot Jakow Josef? (autorstwa rabina Jakowa Josefa z P?onnego, pierwsz? chasydzk? ksi??k? jaka zosta?a opublikowana), rzucon? na pod?og? pod sto?em. Rabin Szimon wda? si? w rozmow? w temacie Tory z rabinem Jechezkelem. Kiedy rabin Jechezkel dostrzeg? jego uczono?? w Torze, rabin Jakow Szimszon wyjawi? mu ?e jest chasydem i doda? ?e je?li on (rabin Jechezkel) rzuci pod st?? samego autora owej ksi??ki (Rabina Jakowa Josefa z P?onnego), Rabin Jakow Josef nie b?dzie si? na niego gniewa? (na rabina Jechezkela) ani troch?, gdy? jest on tak bardzo skromny….Rabin Jechezkel us?yszawszy to, zawstydzony podni?s? ksi??k? z pod?ogi i po?o?y? na stole.
Rabin Jakow Szimszon pod koniec swego ?ycia zrobi? alij? do Izraela i zosta? pochowany w Tyberiadzie.

*