Paraszat Wajechi

012Komentatorzy Tory obszernie stosuj? Gematri?, czyli metod? obliczania warto?ci liczbowej liter i s??w, gdzie ka?da litera posiada przypisan? jej sta?? warto??, np. alef =1, bet=2 i tak dalej. Suma liczb prowadzi do wyk?adni, komentarza, daje komentatorowi odniesienie do pewnej poszukiwanej przez niego idei.

Oto przyk?ad wykorzystania gematrii, s?ynny przyk?ad, by? mo?e najs?ynniejszy ze wszystkich, bardzo stary r?wnie?, pochodz?cy bowiem z Talmudu ?

?R. Simlai nauczaj?c rzek?: Sze?cset i trzyna?cie nakaz?w zosta?o przekazanych Moj?eszowi, trzysta sze??dziesi?t pi?? nagatywnych zakaz?w , odpowiadaj?cych liczbie s?onecznych dni w roku i dwie?cie czterdzie?ci osiem pozytywnych nakaz?w, odpowiadaj?cych liczbie cz?onk?w ludzkiego cia?a.

Rzek? Rabin Hamnuna: Jaki jest [oryginalny] tekst tutaj? Chodzi o, ?Nauk?, kt?r? przekaza? nam Moj?esz, jako dziedzictwo zgromadzenia Jak?ba? (Dwarim 33:4), gdzie ?nauka? (=?Tora?) wed?ug gematrii ma warto?? sze??set i jedena?cie:

,? =400, ?=6, ?=200,?=5. Razem = 611

?Anochi? (?Ja jestem?), oraz ?Lo Jichije Lecha? (?Nie b?dziesz mia? {innych bog?w], nie s? zliczane, poniewa? us?yszeli?my je z ust Mocy Bosko?ci.? (Makot 23b-24a)

Na tym polega Gematria.

Czasami jednak nie do ko?ca udaje si? to komentatorowi, wychodzi ?prawie dobrze?, ale nie dok?adnie, brakuje jedynki do pe?nej liczby potrzebnej do wyg?oszenia komentarza. Co wtedy? Anulowa? ca?e kazanie? Niemo?liwe b?dzie zrobienie liczbowego odniesienia?

Hida ? Rabin Chaim Josef Dawid Azulaj z Jerozolimy, dowodzi na podstawie naszej parszy na ten tydzie?, ?e r??nica jednej liczby pomi?dzy powi?zanymi zagadnieniami, nie jest problemem. Oto ?w dow?d ?

Jakow m?wi do Jozefa przed swoj? ?mierci? ?

?A teraz dwaj synowie twoi, kt?rzy ci si? urodzili w ziemi Micraim, przed przybyciem moim do ciebie, do Micraim, moimi oni: Efraim i Menasze jako Reuben i Szymeon b?d? mi? (Bereszit 48:5)

Je?li podliczymy gematri? ?Reuben i Szymeon? i ?Efraim i Menasze?, to zobaczymy, ?e warto?? liczbowa obu b?dzie taka sama (725 i 726).

I to w?a?nie jest intencj? Jakowa ? pisze Rabin Hida? kiedy m?wi on ?Efraim i Menasze (=726) jako Reuben i Szymeon (=725) b?d? mi?, Efraim i Menasze s? w mych oczach tak samo wa?ni jak Reuben i Szymeon ? m?wi Jakow ? dowodem na to jest tak?e taka sama warto?? liczbowa waszych imion.

No tak, ale mamy tu pewien drobny problem…To wcale nie wychodzi dok?adnie to samo. Policzmy sami ?

(Reuben i Szymeon)????? ??????: ? ? 200. ? ? 1. ? ? 6. ? ? 2. ? ? 50. ? ? 300. ? ? 40. ? ? 70. ? ? 6. ? ? 50.

Razem: 725

(Efraim i Menasze)????? ?????: ? ? 1. ? ? 80. ? ? 200. ? ? 10. ? ? 40. ? ? 40. ? ? 50. ? ? 300. ? ? 5.

Razem: 726

A wi?c taka sama gematria, z jedn?, jedynkow? r??nic?.

Na podstawie s??w Jakowa, kt?remu nie przeszkadza? brak prezycji w gematrii, Rabin Hida wnioskuje, i? dozwolone jest stosowanie odniesie? gematrycznych, nawet je?li gematrie nie wychodz? absolutnie dok?adne.

Co ciekawe, komentatorzy stosuj?cy gematri?, nazywaj? tak? sytuacj? jako ?im hakolel? (z ca?o?ci?), to znaczy, w??czaj?c same s?owo, kt?re liczy si? za brakuj?c? jedynk? do pe?nej warto?ci.

***

Hida, rabin Rabin Chaim Josef Dawid Azula, by? niezwykle m?drym i prawdziwie wyj?tkowym rabinem, poniewa? poza tym, ?e wyr??nia? si? je?li chodzi o znajomo?? wszystkich dzie? Tory – Tory objawionej jak i Tory sekretnej, znajomo?? chalachy i agadot, sp?dzi? tak?e wiele lat swego ?ycia podr??uj?c po ca?ym ?wiecie. By? Szadarem (od hebrajskiego akronimu ?szadar? ? ?szlucha derabonan?, ?szelijach chachamim? czyli emisariuszem rabinicznym) , tj. wys?annikiem zbieraj?cym cedak? (czyli kim? w rodzaju w??czykija-?ebraka) na rzecz osadnictwa ?ydowskiego w Ziemi Izraela i na rzecz instytucji nauczania Tory. W ten spos?b dotar? on do wielu spo?eczno?ci w Ziemi Izraela, w Europie, w Azji i Afryce. Owe podr??e (cz??? z nich zosta?a opisana w jego ksi??ce ?Magal Tow?) pozwoli?y mu bada? to, co tak naprawd? lubi? najbardziej: stare r?kopisy, biografie wielkich uczonych Izraela, i wiele innych podobnych rzeczy. Biografie, bibliografie i inne jego badania i odkrycia, zosta?y zebrane w ksi??ce ?Szam Hagdolim?, kt?re to dzie?o stanowi jedn? z najbardziej warto?ciowych prac historycznych dokumentuj?cych histori? ?ydowsk?.

Nie bardzo zrozumia?e jest jak to mo?liwe, ?e uda?o mu si? tak wiele dokona?, jednak pewne jest, ?e jego si?y mentalne by?y tak p?odne, ?e niemo?liwo?ci? jest je opisa?. Jeszcze za swego ?ycia wyda? dziesi?tki ksi??ek, dotycz?cych wszystkich obszar?w Tory. M?wi si?, ?e opublikowa? osiemdziesi?t trzy dzie?a, dok?adnie tyle samo ile prze?y? lat.

Stanowi to niez?? statystyk?, jedn? ksi??k? na rok….Mo?e dlatego nazywano go Chida (?chida? po hebrajsku oznacza zagadk?), poniewa? by? on i pozostaje nierozwi?zan? zagadk?.

Zmar? podczas jednej ze swych podr??y, na statku p?yn?cym do Liworno we W?oszech, tam zosta? pochowany, po czym jego szcz?tki zosta?y przewiezione do Jerozolimy w p??niejszym czasie. Opowie?? niesie, i? zachorowa? b?d?c na statku i wiedzia?, ?e zbli?a si? jego koniec. Nadszed? sztorm i Rabin Hida powiedzia? kapitanowi statku, ?e je?li kapitan obieca mu, ?e zabierze go do grobu w Ziemi Izraela natychmiast po przybiciu do brzegu ? sztorm ucichnie. I rzeczywi?cie kapitan obieca? i sztorm ucich?. Cia?o rabina Chidy przyby?o nied?ugo potem do spo?eczno?ci ?ydowskiej w Liworno.