Szabat 10b Maharal

tazpit-har-hazeytim-5W zesz?ym tygodniu omawiali?my komentarz Maharala do agadety z traktatu Szabat 10b. Cytowali?my wtedy jedynie pierwsz? cz??c agadety i studiowali?my s?owami Maharala komentuj?cego t? cz???. Tym razem zacytujemy pe?en tekst agadety i zapoznamy si? z drug? cz??ci? komentarza Maharala. Oto pe?en tekst agadety:

?Raba bar Mechasia powiedzia? w imieniu Raw Chama bar Guria, w imieniu Rawa: W przypadku gdy kto? daje swemu przyjacielowi prezent, musi go o tym [wcze?niej] powiadomi?, jak napisane jest: ?…by?cie poznali, ?e ja Wiekuisty, u?wi?cam was?. (Szemot 31:13). ?wi?ty, niech b?dzie b?ogos?awiony, rzek? do Moj?esza: Mam cenny dar w mym skarbcu, zwany Szabatem i pragnienie by podarowa? go Izraelowi; id? i poinformuj ich. Ale to nie tak, jako ?e Raw Hama, syn Rabina Haniny powiedzia?: Kiedy kto? chce da? przyjacielowi podarunek, nie musi go o tym informowa?, jak powiedziane jest: ?Moj?esz nie zauwa?y?, i? promienia?a powierzchnia oblicza jego od rozmowy z Nim?? Nie ma tu sprzeczno?ci, jedno odnosi si? do sprawy kt?ra prawdopodobnie zostanie ujawniona; drugie odnosi si? do sprawy, kt?ra raczej nie zostanie ujawniona. Jednak Szabat to sprawa kt?ra nie da?a si? objawi?! Szabat jest warto?ci?, kt?ra nie zosta?a objawiona.?

Gemara przeciwstawia sobie dwa wydarzenia ? jedno, w kt?rym Haszem zobowi?zuje Moj?esza do poinformowania Izraelit?w o podarunku, kt?rym mia? On ich obdarzy? ? podarunkiem tym by? Szabat; i drugie, o ?podarunku? jakim by?a promieniuj?ca powierzchnia oblicza Moj?esza, promieniuj?ca w rezultacie spotkania z Haszem, o kt?rym to spotkaniu Haszem go nie poinformowa?. Gemara godzi owe przeciwie?stwa poprzez stwierdzenie, ?e obowi?zek poinformowania przyjaciela o tym, ?e chcemy mu da? prezent, odnosi si? jedynie do przypadk?w, w kt?rych danie podarunku w przeciwnym razie pozostanie prawdopodobnie nieujawnione; w przeciwie?stwie do promieniowania twarzy Moj?esza, kt?re od razu zostanie ujawnione. To jednak k??ci si? z faktem, ?e dar Szabatu r?wnie? zostanie wkr?tce ujawniony Izraelitom. Gemara wyja?nia ?w problem wskazuj?c na to, ?e podczas gdy Izraelici wiedzieli o darze Szabatu, nie znali jednak jego warto?ci, st?d te? Haszem zobowi?za? Moj?esza do poinformowania ich o tym.

Maharal stawia istotne pytanie. Nagrod? za trzymanie Szabatu stanowi bycie cz??ci? przesz?ego Zmartwychwstania Zmar?ych, co jest tak?e nagrod? za trzymanie pozosta?ych micwot. Maharal odczytuje to z talmudycznego wersetu z traktatu Kiduszin 39b. Mimo to, twierdzi Maharal, nie ma ?adnego polecenia dla Moj?esza przekazanego mu przez Haszem, by poinformowa? Izraelit?w o nagrodzie za trzymanie jakichkolwiek innych micwot ? jedynie o nagrodzie za trzymanie Szabatu! Dlaczego? Maharal odpowiada na swe w?asne pytanie t?umacz?c, ?e podczas gdy nagroda za trzymanie innych micwot to rzeczywi?cie ?wiat?kt?ry-ma-nadej??, nagrod? za trzymanie Szabatu jest sam Szabat ? kt?ry sam w sobie stanowi cz??? (lub przedsmak) ?wiata-kt?ry-ma-nadej??! Idea Szabatu jako cz??ci ?wiata-kt?ry-ma-nadej?? pochodzi z traktatu Brachot 57b. W traktacie Rosz Haszana 31a Talmud idzie nawet dalej i por?wnuje ?wiat-kt?ry-ma-nadej?? do ?dnia, kt?ry ca?kowicie jest Szabatem.?

Om?wmy koncepcj? Szabatu, jako bytu samego w sobie, stanowi?cego cz??? ?wiata-kt?ry-ma-nadej??. W traktacie Brachot 57b, czytamy w Talmudzie: ?Trzy rzeczy stanowi? odzwierciedlenie (lub przedsmak) ?wiata kt?ry ma nadej??: Szabat, promie? s?o?ca i korzystanie z otw?r?w (np. chodzenie do toalety)?. Maharasza (Rabin Szmuel Eidels, ?yj?cy w Krakowie w latach 1555-1632), w swym komentarzu do talmudycznej agadety, stara si? wyja?ni? ?w werset Talmudu. Wydawa? si? mo?e na pierwszy rzut oka ? m?wi Maharasza ? ?e Szabat jest odzwierciedleniem ?wiata-kt?ry-ma-nadej??, w zwi?zku z tym, ?e jest dniem odpoczynku. To jednak nie mo?e by? g??wnym powodem, kontynuuje Maharasza, poniewa? nie pasowa?oby to do dw?ch pozosta?ych rzeczy na tej li?cie. Dwie pozosta?e rzeczy tj. promie? s?o?ca i korzystanie z otw?r?w, s? odzwierciedleniem ?wiata-kt?ry-ma-nadej?? w zwi?zku z fizyczn? przyjemno?ci? jaka do?wiadczana jest przez ludzi dzi?ki nim. St?d te?, powodem dla kt?rego Szabat znalaz? si? na owej li?cie jest fizyczna przyjemno?? do?wiadczana przez ludzi dzi?ki niemu. Co jest t? fizyczn? przyjemno?ci?? Maharasza wyra?a opini?, ?e ow? fizyczn? przyjemno?? stanowi ?szabatowa przyprawa?, wspomniana przez Talmud w traktacie Szabat 119a:
?Cesarz (Hadrian) rzek? do Rabina Jehoszua ben Hanania: ?Dlaczego potrawa szabatowa ma taki przyjemny zapach?? ?Posiadamy pewn? pyrzypraw??, odpowiedzia? rabin, ?nazywan? Szabatem, kt?r? nak?adamy na potraw?, co daje przyjemny zapach.? ?Dajcie mi jej troch?? poprosi? cesarz. ?Dla tego, kt?ry trzyma Szabat?, odpowiedzia? rabin, ?jest to skuteczne; jednak ten, kto nie trzyma Szabatu, nie b?dzie mia? z tego ?adnego po?ytku.?

W komentarzu do tej agadety (119a) Maharal sugeruje, i? by? mo?e jedzenie w Szabat tak bardzo smakuje ?ydom poniewa? kochaj? oni Szabat tak bardzo, ?e wszystko, co serwowane b?dzie na szabatowym stole smakowa? b?dzie wspaniale, nawet je?li w rzeczywisto?ci nie ma w tym jedzeniu nic specjalnego. Cytuje on Midrasz Bereszit Raba, rozdzia? 11, w kt?rym czytamy, ?e Szabat b?ogos?awiony jest przez Haszem w ten spos?b, by jedzenie spo?ywane w Szabat smakowa?o wyj?tkowo smacznie, lecz jedynie dla tych, kt?rzy trzymaj? Szabat. Idea ta wyra?ona jest w wersecie: I pob?ogos?awi? B?g dzie? si?dmy i po?wi?ci? go…?(Bereszit 2:3) ?po?wi?cenie odnosi si? do micwot Szabatu, lecz pob?ogos?awienie odnosi si? do przyjemno?ci z jedzenia, jakiej do?wiadcza osoba trzymaj?ca Szabat. By? mo?e to w?a?nie stanowi?o zobowi?zanie Moj?esza nadane mu przez Haszem, o tym w?a?nie mia? poinformowa? Moj?esz Izraelit?w. Ostatnie pytanie jakie mo?emy zada? Maharalowi, to czy postrzega on obie koncepcje jako identyczne? Czy ma on na my?li, ?e ?umi?owanie Szabatu? to?same jest z trzymaniem micwot ? lub jest to raczej co? dodatkowego? Innymi s?owy: czy trzymanie micwot Szabatu wystarczy by otrzyma? nagrod? B-ga, tj. b?ogos?awie?stwo dzi?ki kt?remu jedzenie smakuje wyj?tkowo przepysznie? Maharal nie odpowiada na to pytanie a ja pozostawi? je czytelnikom do w?asnej interpretacji.

Szabat szalom umeworach!