Nigdy nie opuszczaj ?o?nierza

2308863893W czasie obecnie trwaj?cej wojny mi?dzy Izraelem a Arabami w Gazie, toczy si? dyskusja odno?nie pewnych etycznych i moralnych zagadnie?. Jedno z nich dotyczy nara?ania ?ycia naszych ?o?nierzy. Dok?adniej rzecz ujmuj?c, chodzi o pytanie, czy mo?na narazi? ?ycie wielu ?o?nierzy, po to by uratowa? ?ycie jednego? Czy stare motto wedle kt?rego ?nie zostawiamy nikogo z ty?u? ma jakie? halachiczne umocowanie? Z zagadnieniem tym wi??e si? inne jeszcze pytanie, mniej zwi?zane z armi?, a bardziej z naszym codziennym ?yciem. Czy dopuszczalne jest by nara?a? w?asne ?ycie, aby uratowa? ?ycie innej osoby?
Pytanie to rozwa?ane by?o ju? przez rabin?w w Talmudzie. W Ksi?dze Wajikra (Kap?a?skiej) 19:16 czytamy: ?Nie st?j oboj?tnie wobec krwi bli?niego?. Oznacza to, ?e kiedy ?ycie bli?niego jest w niebezpiecze?stwie, nale?y podj?? dzia?ania . Z drugiej jednak strony, wedle wersetu z Talmudu z traktatu Bawa Mecia (62a), ?twoje ?ycie ma piersze?stwo nad ?yciem twego bli?niego.? Talmud ilustruje owe stwierdzenie tak? histori?: Dw?jka ludzi podr??uje przez pustyni? i jeden z nich ma przy sobie dzban wody. Je?li oboje b?d? pi? z tego dzbana, oboje umr?, poniewa? wody nie ma wystarczaj?co du?o dla nich obojga. Je?li jeden z nich si? napije, prze?yje i powr?ci do cywilizacji. Czy oboje powinni umrze? w solidarno?ci ze sob?? Halacha stanowi, ?e osoba kt?ra ma dzban, powinna z niego pi? i prze?y?. Innymi s?owy, osoba ta nie musi ryzykowa? swego ?ycia po to, by ocali? ?ycie kolegi. Rabin Dawid ben Szlomo ibn Zimra (znany jako Radbaz ? od inicja??w jego imion), kt?ry ?y? w latach 1479-1579 w Hiszpanii i Izraelu, orzek? zatem, i? z pewno?ci? wielk? micw? jest uratowa? komu? ?ycie, jednak cz?owiek nie musi nara?a? swego ?ycia staraj?c si? ratowa? ?ycie innej osoby(Responsa 3:625). Rabin Josef Karo (1488-1575; Hiszpania) nie zgadza si? jednak z t? opini?. Karo twierdzi, ?e cho? to prawda, i? moje ?ycie ma pierwsze?stwo w sytuacjach pewnego lub zdecydowanego niebezpiecze?stwa. Jeste?my jednak zobligowani do nara?enia swego ?ycia w sytuacji niepewnego zagro?enia czyhaj?cego na nasze ?ycie, i gdy ?ycie drugiej osoby jest w pewnym niebezpiecze?stwie (Kesef Miszne do Hilchot Roceach 1:14 Majmonidesa). Rabin Josef Karo dokumentuje swe stwierdzenie histori? z Jerozolimskiego Talmudu, opowiadaj?cej o uczonym Tory, kt?ry zosta? porwany. Wielu ludzi straci?o nadziej? i zacz??o przygotowywa? ?a?obny ca?un. Reisz Lakisz (Rabin Szimon ben Lakisz, ?yj?cy w trzecim wieku, rabin amoraicki) wyrazi? sw?j sprzeciw wobec takiego zachowania. Powiedzia?: ?Zabij?, lub b?d? zabity?; i uratowa? ?ycie trzymanego w niewoli uczonego. Historia ta pokazuje nam, ?e cz?owiek podj?? niepewne ryzyko dla swego ?ycia, na rzecz uratowania ?ycia innego cz?owieka, cz?owieka znajduj?cego si? w pewnym niebezpiecze?stwie. Nale?y w tym miejscu doda?, ?e Rabin Szimin ben Lakisz opisywany jest w Talmudzie jako cz?owiek o wyj?tkowej wytrzyma?o?ci i sile fizycznej. My?l?, ?e jego czyn mo?na por?wna? do dzia?a? Izraelskich Si? Obronnych, znanych r?wnie? ze swych wyj?tkowych umiej?tno?ci.
Rabin Cwi Jehuda Ha-Kohen zgadza si? z tym, ?e cz?owiek winien nara?a? si? dla ratowania innego cz?owieka. Jako dow?d na to przytacza talmudyczny werset, w kt?rym czytamy o tym, ?e cz?owiek widz?cy osob? ton?c? w rzecze, lub ci?gni?t? przez zwierz?, czy te? rabowan? przez bandyt?w, musi osob? t? uratowa?, jak napisane jest: ?Nie st?j oboj?tnie wobec krwi bli?niego? (Wajikra 19:16, Talmud, traktat Sanhedrin 73a). Poniewa? uratowanie kogo?, kto znajduje si? w tak niebezpiecznej sytuacji, wymaga ryzykowania w?asnego zdrowia i ?ycia, jasne jest, ?e wedle Talmudu, cz?owiek powinien nara?a? swe ?ycie na rzecz ratowania drugiej osoby. Majmonides (Miszne Toora, Hilchot Roceach 1:14) u?ywa ?w talmuduczny werset w nieco zmienionej wersji, zast?puj?c s?owo ?rzeka? ? ?ton?cy w rzece? na ?morze? ? ?ton?cy w morzu?. Wzmacnia w ten spos?b ide?, m?wi?c? o tym, ?e cz?owiek winien nara?a? swe ?ycie, po to by ratowa? innego cz?owieka ? morze jest bowiem du?o bardziej niebezpieczne ni? rzeka.
Jak widzimy, istniej? silne halachiczne podstawy dla motta Izraelskich Si? Obronnych (i innych armii na ?wiecie, jak s?dz?), wedle kt?rego nie mo?na zostawi? ?o?nierza w r?kach wroga. Halachiczne ?r?d?a omawiane przez nas powy?ej odnosz? si? r?wnie? do nie-militarnych sytuacji. Czy mo?na odda? komu? swoj? nerk?, pomimo i? czyn ten zagrozi naszemu ?yciu? Co z oddawaniem innych organ?w, bardziej niebezpiecznych ni? transplantacja nerki? Na pytania te r?wnie? nale?y odpowiada? odwo?uj?c si? do wspomnianych powy?ej rozwa?a?.
Z b?ogos?awie?stwami z Jerozolimy,
Rabin Yitzhak Rapoport