Tu BiSzwat, Nowy Rok dla Drzew i Nauka o Liderstwie Ludzkim

Par? dni temu ?wi?towali?my Tu BiSzwat, Nowy Rok dla drzew. Tu BiSzwat nie jest w Torze uwa?ane za ?wi?to i ukazuje si? jako uroczysto?? po raz pierwszy w 16-ym / 17-ym wieku, w tekstach opieracj?cych si? o kaba??. Z punktu widzenia halachy jedyny pow?d dla kt?rego istnieje Tu BiSzwat to mo?liwo?? ?sztucznego? ustalenia wieku drzew owocowych. W Torze uczymy si? na przyk?ad, ?e owoce pierwszych trzech lat nie s? dozwolone do jedzenia, owoce z czwartego roku mog? by? jedzone wy??cznie w Jerozolimie a z pi?tego roku i nast?pnych lat mog? by? ?mia?o jedzone gdziekolwiek si? chce. Jak ustali? ile lat maj? dane drzewa owocowe? Odpowiedzi? na to jest Tu BiSzwat, kt?ry okre?la dzie? urodzin wszystkich drzew. A jakie znaczenie ma Tu BiSzwat dla ludzi, kt?rzy nie s? rolnikami i kt?rzy znaj? owoce wy??cznie z supermarketu? Odno?nie tego pytania ?r?d?a kaba?y przedstawiaj? nam g??bsze znaczenia tego dnia. Cz?owiek jest w Torze por?wnywanydo drzewa na polu ? ?ec hasade?. Do prze?ycia ka?dego kryzysu, cz?owiek tak jak drzewo potrzebuje silniejszych i bardziej licznych korzeni ni? ga??zi. Ga??zie cz?owieka s? symbolem jego wiedzy i m?dro?ci a jego jego korzenie s? symbolem jego ufno?ci do tradycji Tory (?emuna?) i jego boja?ni do Haszem (?jirat Haszem?). Talmud m?wi, ?e drzewo z wi?kszymi ga??ziami ni? korzeniami upadnie przy silnym wietrze, natomiast drzewo z wi?kszymi korzeniami ni? ga??ziami nie upadnie nawet podczas silnej burzy. Tak samo jest z cz?owiekiem. Je?li cz?owiek ma wi?cej ufno?ci i boja?ni do Haszem ni? wiedzy i m?dro?ci, tym wi?ksza jest szansa, ?e nie oddejdzie od Haszem w momencie ci??kich do?wiadcze?.
Jest r?wnie? inne bardzo wa?ne przes?anie por?wnania cz?owieka do drzewa. Prawdziwe duchowo-emocjonalne rozwini?cie si? cz?owieka, czyli osi?gni?cie szcz??cia, jest por?wnalne do sposobu, w kt?rym drzewo ro?nie i si? rozwija. Rdze? s?owa szcz??cie po hebrajsku jest ?samach? (???). Najbli?szy rdze? do tego s?owa m?wi?c etymologicznie to rdze? ?camach? (???) co oznacza ?rosn??? w odniesieniu do wszystkich ro?lin w??cznie z drzewami. Przes?anie tej blisko?ci etymologicznej polega na tym, ?e prawdziwe szcz??cie jest wtedy gdy co? si? osi?ga powoli i stabilnie ? tak jak drzewo ro?nie ? a nie co? co jest przyt?aczaj?ce i szybko osi?galne. Wsp??czesna kultura z Hollywoodem na czele przedstawia eufori? jako najwy?sz? i najprawdziwsz? form? szcz??cia ale Tora si? z tym nie zgadza. Szcze?ci? albo ?simcha? ro?nie powoli i jest poczuciem stabilnym.
Trzecie i ostatnie przes?anie ?wi?ta Tu BiSzwat znajdujemy w sporze halachicznym pomi?dzy Beit Hillel (szko?a Hillela) i Beit Shammai (szko?a Shammaia) w pytaniu: jaka dok?adna data powinna by? nowym rokiem dla drzew? Nowy Rok dla Drzew ma by? w dniu, kiedy wi?kszo?? deszczu w danym roku ju? spad?aw Ziemi Izraela. W cieplejszych cz??ciach Izraela jest to ju? w pierwszym dniu miesi?ca Szwat; a w zimniejszych cz??ciach Izraela jest to najwcze?niej w 15-ym dniu Szwat czyli w Tu BiSzwat. Halacha jest jak zawsze wed?ug opinii Beit Hillel i dlatego uroczysto?? Nowego Roku dla Drzew jest w Tu BiSzwat (= 15 Szwat) ale istnieje tutaj g??bszy i ?wiatopogl?dowy sp?r pomi?dzy Beit Hillel i Beit Shammai. Beit Shammai uwa?ali, ?e pownni?my ?wi?ci? ju? pierwszy dzie? miesi?ca Szwat ze wzgl?du na to, ?e powinni?my i?? wed?ug ?lider?w? ka?dej sfery ?yciowej. ?Liderzy? wcze?niejszego zako?czenia sezonu deszczowego mog? ?wi?towa? Nowy Rok dla Drzew ju? w pierwszym dniu Szwat i dlatego inne rejony, gdzie deszcz nadal pada musz? si? podporz?dkowa?. Dla Beit Shammai judaizm jest struktur? troszeczk? elitarn?, w kt?rej standardy s? definiowane przez pierwszych. Lider prowadzi od przodu i ci?gnie swoich zwolennik?w za sob?. Natomiast u Beit Hillel lider nie prowadzi tylko od przodu ale raczej ma rol? wspieraj?cego. Czy g??wnym celem lidera jest ?eby prowadzi? czy wspiera??; czy by? z przodu czy z ty?u? Na ten temat sprzecza?y si? ?wiatopogl?dy Beit Hillel i Beit Shammai.
Wy?ej wymieniony sp?r pomi?dzy Beit Hillel i Beit Shammai mo?emy zauwa?y? w etymologi dw?ch s??w j?zyka hebrajskiego dla s?owa ?lider?, a mianiowicie ?nasi? (????) i ?manhig? (?????). Oto wyt?umaczenie ich etymologii:
S?owo ?nasi? ma ten sam korze? jak s?owo ?si? (???) co oznacza ?szczyt?. S?owo ?nasi? pochodzi od czasownika ?nasa? ((??? co oznacza ?nosi??. Nasi jest wi?c szczytem dla poddanych; on jest liderem niesionym przez nich; liderem, kt?ry prowadzi od przodu.
Natomiast s?owo ?manhig? ma zupe?nie inne konotacje. Pochodzi ono od korzenia ?nahog? (???), kt?re jest etymologicznie najbli?szym bratem korzenia ?nachog? (???), co oznacza ?chodzi? wok???. Manhig jest wi?c liderem, kt?ry prowadzi swoich poddanych, kt?rzy s? zgromadzeni wok?? niego a nie za nim. Wydaje si?, ?e wed?ug Beit Shammai halacha ma by? naszym NASI; natomiast wed?ug Beit Hillel ona ma by? naszym MANHIG. Kto ma racj?? Obaj, ale halacha jest wed?ug interpretacji Beit Hillel. Talmud m?wi, ?e kiedy b?dziemy mie? namaszczonego kr?la ponownie w Jerozolimie (masziach), wtedy b?dzie halacha stosowana wed?ug opinii Beit Shammai. Oby si? wydarzy?o w najbli?szym czasie; beezrat Haszem.

Pozdrowienia z Jerozolimy,
Rabin Icchak Rapoport