Ta?czy? w Szabat, miecz obosieczny

maxresdefaultWszyscy mieli?my okazj? ta?czy? w Szabat, albo w synagodze albo przy innej okazji. Zdziwi wielu z nas, ?e Talmud w traktacie Szabat (folio 36b) zabrania ta?czenie w czasie Szabatu. Dlaczego taki zakaz? Talmud t?umaczy, ?e on jest zwi?zany z zakazem naprawiania w czasie Szabatu. Obawiali si?, ?e instrument, na kt?rym si? gra, aby ludzie ta?czyli si? z?amie i b?d? go naprawia? w czasie Szabatu ?eby kontynuowa? taniec. ?eby taka sytuacja nie powsta?a zakazali Rabini taniec w czasie Szabatu.

Ale przecie? ka?dy z nas sam widzia? jak wielcy rabini ta?cz? w czasie Szabatu! Jak to mo?e by??

Odpowied? znajdujemy w ksi?gach Rabin?w ?redniowiecznych, interpretator?w Talmudu. Rabbi Mosze Isserles z Krakowa (16-y wiek; Szulchan Aruch Orach Chaim, rozdzia? 339, paragraf 3) pisze, ?e w Szabat jest dozwolone ta?czy?. On to uzasadnia z dw?ch powod?w. Twierdzi po pierwsze, ?e ludzie w jego czasach ju? nie byli ekspertami naprawiania instrument?w. Z tego powodu nie b?d? od razu naprawia? instrument, kt?ry mo?e si? z?ama? w Szabat, ale raczej go od?o?? na p??niej. To ju? samo w sobie anuluje obaw?, o naprawianiu instrumentu w czasie Szabatu ?eby kontynuowa? taniec. Rabbi Isserles twierdzi r?wnie?, ?e zwyczaj ta?czenia w Szabat jest ju? bardzo rozpowszechniony i w takim wypadku lepiej ?eby ludzie z ignorancji kontynuowali sw?j zwyczaj, skoro napominanie czy tak czy owak nie pomo?e do zmiany ich zachowania. Ten temat, a mianowicie, ?e Rabini czasami wstrzymywali si? od napominania narodu, kiedy uwa?ali, ?e napominanie nie pomo?e i lepiej ?eby ludzie “grzeszyli z ignorancji ni? z wiedzy” jest ciekawy, ale nie b?dzie badany w tym artykule. Natomiast widzimy, ?e Rabbi Mosze Isserles uwa?a? taniec w czasie Szabatu jako zupe?nie dozwolone.

R?wnie? w?r?d sefardyjskich ?redniowiecznych Rabin?w znajdujemy pozwolenie ta?czenia w Szabat np. w ksi?dze HaKuzari, napisana przez Rabbiego Jehuda HaLewi.

Zwyczaj pozwolenia ta?czenia w Szabat jest zupe?nie rozpowszechniony: w?r?d ?yd?w aszkenazyjskich jak i w?r?d ?yd?w sefardyjskich, w?r?d ?yd?w ortodoksyjnych jak i w?r?d ?yd?w ultra-ortodoksyjnych.

Chcia?bym doda? jeszcze jeden wzgl?d w zrozumieniu potencjalnej problematyki ta?czenia w czasie Szabatu. Ten wzgl?d pochodzi z g??bszego zrozumienia korzenia s?owa ta?czy?, po hebrajski rakad (???). Etymologiczne najbli?sze korzenie do tego korzenia rakad s? lakad (???) i liket (???). Korze? lakad oznacza chwyci? albo opl?ta?, a korze? liket oznacza zbiera? albo zgarn??. Widzimy tutaj, ?e taniec w czasie Szabatu jest mieczem obosiecznym. Z jednej strony potrafi nas zebra? razem i skupi? w oddaniu si? do Haszem, ale z drugiej strony potrafi r?wnie? schwyci? ca?? nasz? uwag? i nie pozwoli? nam skupia? si? nad czymkolwiek innym ni? samym ta?cem. Rabini Talmudu obawiali si? w?a?nie tej drugiej mo?liwo?ci i dlatego zabronili taniec w czasie Szabatu. Dzi?ki Bogu, ?e ten zakaz by? p??niej de facto odwo?any. Szabat nie by?by ten sam bez ta?ca.

Pozdrowienia z Jerozolimy,
Rabin Icchak Rapoport

PS. Wi?kszo?? tego artyku?u jest oparta na artykule Rabina Shlomo Aviner z jesziwy Ateret Kohanim w Jerozolimie