Chodzenie po linie pomi?dzy ?wiatem natury a ?wiatem nadprzyrodzonym – Paraszat Ki Tece

30082012174350_6527526844110410“Podczas budowy nowego domu uczynisz ogrodzenie na dachu, by nie sta? si? on przyczyn? rozlewu krwi w domu, gdyby kto? z niego spad?” (Pwt. 22: 8).

To wygl?da na bezpo?rednie przykazanie zabezpieczenia miejsc we w?asnych nieruchomo?ciach tak, aby zapobiec nieszcz??ciu. Wiele system?w prawnych oferuje podobny kodeks post?powania w spo?ecze?stwie. Jednak Raszi w XI wieku zadaje pytanie:

“Je?li mia?by upa??, to znaczy, ?e takie by?o jego przeznaczenie!” – Skoro B-g wyznaczy? mu ?miertelny upadek, to po co budowa? ogrodzenie? Je?li wszystko jest wynikiem woli boskiej, to dlaczego podejmowa? si? dzia?ania sprzeciwiaj?ce si? temu losowi? Mo?e si? jeszcze w ten spos?b okaza?, ?e kto? krzy?uje plany boskie, gdy buduje ogrodzenie!

Raszi odpowiada, ?e w sytuacji nieuchronno?ci ?miertelnego upadku danego cz?owieka, nadal ten upadek nie musi by? z naszej winy i z naszego dachu. Pozw?lmy wszechmog?cemy zabi? w wypadku i by? odpowiedzialnym bez naszej winy i udzia?u.

Ta wypowied? Rasziego jest punktem wyj?cia do g??bokiej debaty teologicznej: boska opatrzno?? a wolna wola cz?owieka. Je?li “wszystko jest przes?dzone” to po co budowa? ogrodzenie. Natomiast je?li “B?g czuwa z g?ry, ale nie ingeruje na dole”, to w jaki spos?b mamy zrozumie? liczne wersety Tory, kt?re m?wi? nam o Bo?ym prowadzeniu i Bo?ej opiece roztoczonej nad Am Israel na przestrzeni dziej?w?

Sefer Hachinuch (najs?ynniejszy “anonimowy” ?redniowieczny komentarz do wszystkich micwot w Torze) dog??bnie omawia t? koncepcj? przy micwie 546.

Podstawowy sens jest taki, ?e owszem istnieje og?lna Opatrzno?? Bo?a, B-g wszag?e stworzy? porz?dek natury i poddaje cz?owieka tym prawom. Grawitacja powoduje ?mier? i nie ma od niej odwrotu. “Tak wi?c podporz?dkowa? cz?owieka naturze, jako ?e stworzy? go przede wszystkim z krwi i ko?ci, B-g nakaza? wi?c cz?owiekowi uwa?a? na wypadki oraz zwa?a? na jego przykazania, poniewa? natura wykona Bosk? wol? je?li ten nie b?dzie si? przed ni? strzeg?.”

Sefer Hachinich m?wi nam nawet wi?cej, ?e owszem zdarza?o si? w ?ydowskiej historii, ?e poszczegolne osoby przekroczy?y natur? i dost?pi?y cud?w z woli B-ga, ale wi?kszo?? z nas ?miertelnik?w i grzesznik?w nie mo?e liczy? na do?cigni?cie tej wznios?o?ci. Dlatego te? nie mo?emy liczy? na cuda i nie mo?emy nara?a? swojego ?ycia.

Ostatnie linijki tego tekstu napisane 700 lat temu mo?na by odnale?? w dowolnej gazecie, kt?ra porusza temat prawa pa?stwa Izrael do jego istnienia i samostanowienia. “Dlatego te?, kiedy Izrael walczy? wojny przeciwko wrogom, kt?rzy chcieli zniszczy? jego Ziemi?, przygotowywali si? do walki i szanowali prawa natury, i to jest godne uwagi.”

Dzi? jeste?my b?ogos?awieni ?yciem w tak cudownych czasach. I to jest dla nas znak Bo?ego b?ogos?awie?stwa i ?aski; ale jednocze?nie, musimy dzia?a? zgodnie z prawami natury, dba? o rozw?j spo?ecze?stwa, budowa? nasz kraj i pracowa? na rzecz Zbawienia. To jest w naszym zasi?gu!”