Dwa Dni Rosz HaSzana

shutterstock35648752-4-Wiele ludzi b??dnie rozumie, dlaczego obchodzimy Rosz HaSzana przez dwa dni zamiast jednego dnia. W Torze jest napisane o Rosz HaSzana ?w si?dmym miesi?cu w pierwszym dniu miesi?cu..? (Wajikra 23, werset 23), czyli powinni?my Rosz HaSzana obchodzi? przez jeden dzie? a nie przez dwa! Natomiast wiemy, ?e ju? w czasie Tanachu, ju? z okresu pierwszego Beit HaMikasz (?wi?tyni?) w Jerozolimie, ju? wtedy zacz??o wiele ludzi obchodzi? Rosz HaSzana w ci?gu dw?ch dni zamiast jednego. Dlaczego?

Musimy najpierw wyt?umaczy? temat obchodzenia nowego miesi?ca, na bazie ?r?de? w Torze i w Talmudzie. Tora m?wi:

?Miesi?c ten, b?dzie wam pocz?tkiem miesi?cy; pierwszym on dla was z miesi?cy roku? (Ksi?ga Szemot 12, werset 2; t?um. Cylkowa).
Tora r?wnie? nakazuje:

?Oto uroczysto?ci Wiekuistego, zgromadzenia ?wi?teczne, kt?re obwieszcza? macie w czasie swoim? (Ksi?ga Wajikra 23, werset 4; t?um Cylkowa).
W jaki spos?b mamy obwieszcza? uroczysto?ci Wiekuistego ?w czasie swoim??

Szczeg??y wykonania wszystkich przykaza? Tory (Pi?cioksi?g) otrzymali?my od Haszem 3300 lat temu przy G?rze Synaj. Otrzymali?my je ustnie i one tworz? to co nazywamy Tor? Ustn?. Tora Ustna zosta?a zapisana pod koniec drugiego wieku ery gregoria?skiej, ?eby nie zosta? stracon?. Opus tego zapisu nazywa si? Talmud.

Talmud (Miszna, traktat Rosz HaSzana, rozdzia? 2) naucza, ?e Naczelny S?d (Sanhedryn) siedz?cy na G?rze ?wi?tyni w Jerozolimie mia? zadanie proklamowa? ka?dy nowy miesi?c, co jest nazwane ?u?wi?ceniem nowego miesi?ca? ? kidusz ha-chodesz. On mia? robi? kidusz ha-chodesz w ten sam spos?b, jak s?d wydaje wszystkie swoje decyzje ? na bazie zezna? ?wiadk?w. Jak to wygl?da?o?

Miesi?c ksi??yca ma oko?o 29 ? dnia. W 30-ym dniu od ostatniego nowego miesi?ca/ksi??yca, Sanhedryn siedzia? od rana na wielkim placu w Jerozolimie nazwanym Beit Jaazek. Tam przychodzili wszyscy, kt?rzy mogli z?o?y? zeznania, ?e widzieli nowy ksi??yc w czasie poprzedniej nocy. S?dziowie Sanhedrynu wypytywali ?wiadk?w i je?li oni byli wiarygodni to Sanhedryn wyg?osi?, ?e nowy miesi?c zacz?? si? w tym dniu. Sanhedryn czeka? na tym wielkim placu w Jerozolimie przez ca?y dzie?, a? jacy? ?wiadkowie pokazali si?. Je?li nie by?o ?adnych ?wiadk?w np. z powodu pochmurnej nocy to Sanhedryn w ko?cu dnia u?wi?ci?/proklamowa? nast?pny dzie? do bycia pierwszym dniem nowego miesi?ca. W taki spos?b miesi?c mia? 30 albo 31 dni, i nie mo?na by?o wiedzie? z g?ry, czy b?dzie mia? 30 czy 31.

Po u?wi?cenia/proklamacji nowego miesi?ca, emisariusze byli wys?ani z Sanhedrynu, ?eby og?osi? wiadomo?? o nowym miesi?cu u wszystkich ?ydowskich spo?ecze?stw. ?wi?ta Tory ? Pesach i Sukkot ? wypadaj? w ?rodku miesi?ca i dlatego emisariusze zawsze zd??yli dotrze? do ka?dego ?ydowskiego spo?ecze?stwa na czas przed ?wi?tem. Ale nie w wypadku Rosz HaSzana, kt?ry jest pierwszym dniem miesi?ca! Ju? w erze pierwszego Beit HaMikdasz (?wi?tynie) w Jerozolimie pewne ?ydowskie spo?ecze?stwa zacz??y, dlatego, przestrzega? Rosz HaSzana przez dwa dni na wszelki wypadek. W 30-ym dniu tr?bili w szofar jak r?wnie? w 31-ym dniu i w taki spos?b byli zapewnieni, ?e nie opuszcz? przestrzeganie micwy unikalnej dla Rosz HaSzana, czyli tr?bienie w szofar. Zwyczaj obchodzenia Rosz HaSzana przez 2 dni rozpowszechni? si? w?r?d wszystkich ?ydowskich spo?ecze?stw i istnieje nadal.

W trakcie erze Drugiego Beit HaMikdasz (?wi?tynie) w Jerozolimie powsta?a jeszcze jedna przyczyna, ?eby przestrzega? Rosz HaSzana przez dwa dni zamiast jednego. By?y ju? wtedy ?ydowskie wsp?lnoty w Babilonii i emisariusze ze Sanhedrynu w Jerozolimie nie mieli jak dotrze? do nich na czas. Dlatego stworzono zwyczaj, ?e zapalali ognie na szczytach najwy?szych g?r ca?? drog? z Jerozolimy do Babilonii, ?eby ?ydzi w Babilonii wiedzieli, ?e Sanhedryn w Jerozolimie u?wi?ci?/proklamowa? nowy miesi?c. Z przykro?ci? istnia?y wtedy sekty ?ydowskich heretyk?w, kt?rzy chcieli podwa?y? autorytet Sanhedrynu i sami zapalali ognie, ?eby dezorientowa? ?yd?w mieszkaj?cych daleko od Jerozolimy, co do prawid?owego czasu nowego miesi?ca. Ze wzgl?du na tych heretyk?w przyj?ty zosta? zwyczaj, ?e ?ydzi w Diasporze zawsze obchodz? podw?jnie ka?de ?wi?to. ?ydzi na Ziemi Izraela tego nie robi?, opr?cz w?a?nie Rosz HaSzana, kt?ry jest obchodzony przez 2 dni nawet w Izraelu z wy?ej t?umaczonych powod?w.

Jedynym miejscem na ?wiecie, ?eby czu? si? troszeczk? jak czuli si? nasi przodkowie w czasach Tanachu jest Izrael. Pami?tam, jak? odczu?em ogromn? r??nic? odno?nie obchodzenia ?wi?ta Pesach, kiedy przesta?em robi? dwa Sedery Pesachowe i zacz??em w Izraelu robi? tylko jeden Seder Pesach. Pami?tam, ?e czu?em si? z jednej strony na pocz?tku troszeczk? dziwnie, ale z drugiej strony podnios?e, kiedy skojarzy?em sobie, ?e ?wi?c? Pesach tak jak moi przodkowie z czasach Kr?lestwa Izraelskiego ponad 2000 lat temu. Natomiast obchodzi? Rosz HaSzana przez dwa dni w Izraelu jest zwyczajem ju? od czas?w pierwszego Beit HaMikdasz (?wi?tyni) w Jerozolimy, jakie? 3000 lat temu. Dlatego obchodzenia dw?ch dni Rosz HaSzana jest dla mnie r?wnie? bardzo inspiruj?ce. Kontynuuj? drog? moich staro?ytnych przodk?w z nawet oko?o 3000 lat temu!

Pozdrowienia z Jerozolimy,

Rabin Icchak Rapoport