Paraszat Lech Lecha

Czytamy w Bereszit w rozdziale 11 w wersie 31: I wziął Terach syna swego Abrama i wnuka swego Lota, syna Harana, i synową swoją Saraj, żonę syna swego Abrama, i wyszedł z nimi z Ur chaldejskiego, aby udać się do ziemi Kanaan. Gdy przybyli do Charanu, zamieszkali tam.

Terach wziął rodzinę i wyruszył z nią na zachód. Motywacją Teracha był ruch narodowy, nie religijny. Według naszej tradycji Terach nie był sługą Boga Israela. Nie Bóg Israela jest powodem przemieszczania się Teracha i jego rodziny – przynajmniej według samego Teracha. Terach będąc ściganym w miejscu swego dotychczasowego zamieszkania zmuszony jest uciekać. Najzwyczajniej szuka bezpiecznego miejsca dla narodu Hebrajskiego.

Co przerwało tę wędrówkę? Terach wraz z rodziną zatrzymał się w mieście Charan nazywanym również Nachor właśnie ze względu na to, że było to miasto, w którym przebywał syn Teracha.***

Terach wyszedł z rodziną i dotarł do miasta Charan gdzie przebywał jego syn Nachor. I tam się zatrzymali. Jak można sobie wyobrazić to spotkanie?

Nachor cieszy się z tego, że jego ojciec wraz z rodziną opuścili Ur Kasdim czyli miejsce gdzie Hebrajczycy wedle midrasza byli ścigani. Ale czy musicie iść do Kananu Ojcze? – pyta Nachor. – Przecież to już nie jest ziemia Hebrajczyków, teraz mieszkają na niej Kananejczycy. Ale tutaj Ojcze, tutaj jest Aram, tutaj mówimy po Aramykajsku. Tutaj są inni nieżydzi, z nimi możemy żyć w pokoju. Warto jest założyć tutaj społeczność. I te społeczności, które założymy pomogą zrealizować idee naszego praojca Ewera. Jak się uczymy w rozdziale 10 wers 24: Arpachszad zaś zrodził Szelacha, a Szelach zrodził Ewera.(Bereszit)

Skąd Ewer wiedział co się stanie w pokoleniu jego syna Pelega? Ewer był prorokiem, a zatem nosił w sobie wyjątkowość narodu żydowskiego. Jaka jest zawartość proroctwa Ewera? Według niego ziemia będzie podzielona. A zatem największą obawą Ewera był rozłam ludzkości, a największym dążeniem jedność ludzkości. Kiedy myślimy o zjednoczeniu ludzkości mamy kilka możliwości. Ta, która spodobała się Nachorowi najbardziej to “opcja kosmopolityczna”, czyli rozprzestrzenienie się po świecie i założenie gmin hebrajskich w centrach kulturowych naszych czasów. W ten sposób można by przynieść błogosławieństwo dla całego świata niosąc nasze przesłanie. Później zobaczymy, że jest inna możliwość, ale tymczasem Terach daje się przekonać. Konsekwencja tego jest bardzo ciekawa. Widzimy, że syn Nachora nosi imię: Betuel Arami. Syn Betuela to Lawan Arami. Mimo, że byli rodziną Hebrajczyków to nosili przydomek Arami. Mamy zatem do czynienia z przykładem asymilacji. Konsekwencją “opcji kosmopolitycznej” jest tak zwany hitbolelut czyli asymilacja.

“Aramejskość” (czyt. galutowość) jest nieustannie obecna w naszej podświadomości jako narodu. Relacje między hebrajskością a aramejskością są skomplikowane i wymagają osobnej uwagi. (np. Dwa nośniki naszej tradycji są napisane po hebrajsku. Tora pisana: Tanach i Tora ustna: Miszna. Ale ich komentarze są po aramejsku: Targum Onkelus i Talmud, wszystkie pramatki pochodziły z Aramu itp.). “Aramejskość” jest naszą tajemnicą, sekretem.

Wróćmy do Charanu. Cały projekt syjonistyczny utknął w Charanie. Czytamy w wersie 32: Terach żył dwieście pięć lat. I umarł Terach w Haranie.(Bereszit 11:32)

Na tle tego Awram dostaję nową misję: I rzekł Pan do Abrama: Wyjdź z ziemi swojej i od rodziny swojej, i z domu ojca swego do ziemi, którą ci wskażę.(Bereszit 12:1)

Awraham miał 75 lat w momencie otrzymania nowej misji. Przez ten cały czas zajmował się rozpowszechnianiem wiary w jedynego Boga jak jest napisane w wersie 5: Wziął też Abram żonę swoją Saraj i Lota, bratanka swego, i cały ich dobytek, którego się dorobili, i służbę, którą nabyli w Haranie. Wyruszyli, aby się udać do ziemi kanaanejskiej. I przybyli do Kanaanu.(Bereszit 12)

Wszystkie duszę, które zrobili według komentarzy tłumaczy się jako ludzi, którzy przyjęli ideologię Awrahama. Co ciekawe w Torze pisanej tego nie ma, jest to część tylko Tory ustnej. A zatem postać Awrahama to postać wielkiego idealisty, który mocno pracuję na rozprzestrzenienie ideologii Jednego Boga. Celem jego nie jest wąska grupa, ale cała ludzkość. Nie ma on projektu narodu wybranego lub temu podobnego. Wręcz przeciwnie. Z całą pewnością możemy sobie wyobrazić, że w głębi serca Awraham nosił w sobie nadzieję na to, że pewnego dnia ten Bóg dla którego Awraham tak ciężko pracuję, odezwie się. I oto się staję! W wieku 75 lat Awraham rozmawia z Bogiem!

I co mówi mu Bóg? Lech lecha…idź sobie i zostaw wszystko co zrobiłeś dotychczas. Kiedy mówimy idź sobie (Lech Lecha) mamy na myśli aby dana osoba poszła sama. Bóg prosi zatem Awrahama aby ten zostawił wszystkich i wszystko czym się zajmował i poszedł. Możemy sobie wyobrazić jaki szok mogło to spowodować u 75 letniego Awrahama. Zamiast tego mówi mu Bóg: A uczynię z ciebie naród wielki i będę ci błogosławił, i uczynię sławnym imię twoje, tak że staniesz się błogosławieństwem.(Bereszit 12:2)

Napisane jest naród, nie religia! Zostaw religie, zajmij się polityką! Mowa jest o przeniesieniu uwagi na świętość narodu, polityki. A zatem celem Awrahama ma być nie indywiduum narody. Dlatego błogosławieństwo obejmie grupę, a nie poszczególne jednostki jak jest napisane w wersie 3: I będę błogosławił błogosławiącym tobie, a przeklinających cię przeklinać będę; i będą w tobie błogosławione wszystkie plemiona ziemi.(Bereszit 12)

Taka jest różnica między Torą, która wymaga zanurzenia się w polityce aby wpływać na narody i zmienić świat, a pomiędzy innymi ideologiami zajmującymi się zbawieniem jednostek. Teza mówiąca, że całe zło bierze się z polityki i wielkich spraw, a to co może zbawić świat to małe gesty między ludźmi nie jest centralnym punktem judaizmu. Takie podejście jest podobne temu gdybyśmy w miejscu gdzie panuje plaga zawiesili obrazek z kwitnącymi różami.

Czego wymaga Bóg od Awrahama? Tego aby wrócił do bycia Hebrajczykiem. To miało już się skończyć według ideału Awrahama, który miał być ostatnim z Hebrajczyków. Koniec z podziałami, teraz jeden świat i wszyscy zjednoczeni. Bóg objawił się Awrahamowi, aby mu powiedzieć, że ten ideał da się zrealizować, ale nie poprzez kosmopolityzm, w efekcie którego dobro rozpływa się w morzu zła. Ten ideał można zrealizować tylko poprzez wpływanie na narody, a wpłynąć na narody może tylko naród, a nie jednostka. I tak powstaje odnowiony Hebrajczyk, z nową misją, ten będzie się nazywał Israel.

*****

*** W rozdziale 24 wers 10: Potem wziął sługa dziesięć z wielbłądów pana swego i poszedł; a mając wszelkie kosztowności pana swego w ręku, wstał i udał się do Aram-Naharaim, do miasta Nachora,(Bereszit). Miasto Nachor to Charan jak wiemy z parszy Wajece: Jakub zaś wyruszył z Beer-Szeby i udał się do Charanu.(Bereszit 28:10)

Jaakow szedł do miasta rodzinnego swojej matki Riwki czyli tam gdzie udawał się sługa Awrahama z rozdz, 24 wersu 10 gdzie napisane jest Nachor. Widzimy więc, że Nachor to Charan, ale nazwa Nachor nadana była ze względu na syna Teracha Nachora.

2 thoughts on “Paraszat Lech Lecha”

  1. Ta Sidra jest związana z Polską. Ponieważ zgodnie z legendą o Lechu, Czechu i Rusie, kazdy znalazł w niej swoje miejsce na ziemi, a szczególnie Lech jak w tytule. Wg mojej interpretacji Tory wszystkie ważne daty wydarzeń z Tory wg kalendarza hebrajskiego przekładają się na wydarzenia z kalendarza powszechnego. I mają ścisły z nimi związek.

  2. Jeszcze nigdy nie czytałem tak wspaniałej Sidry polskojęzycznej. Dziękuję za lekcję jaką ona mi dała i jak poszerzyła moje horyzonty myślowe. Zawsze czytając wiele anglojęzycznych interpretacji od wielu lat, to one niosły mi światło, które oświecało i inspirowało mój umysł. Dopiero ta ostatnia wniosła coś nowego, czego nigdy nigdzie nie czytałem. Dziękuję B-gu za ten tekst i gratuluę Szavej Izrael.

Comments are closed.