Tajemnicze Zako?czenie – Paraszat Wajechi

Czy Jakub kiedykolwiek dowiedzia? si? prawdy o pod?ym czynie swoich syn?w? Podczas spotkania po latach, J?zef p?aka? na ramieniu ojca i obydwaj cieszyli si? ?wiadomo?ci?, ?e w ko?cu wszyscy zamieszkaj? ponownie razem jako rodzina. Co tak naprawd? tam si? wydarzy?o?

Pytam, bo nie ma ?adnej wzmianki o tym w ksi?dze. Bracia nie m?wi? prawdy ojcu, J?zef nigdy o tym nie wspomina, a co najwa?niejsze Jakub nie reaguje nawet na ?o?u ?mierci. Dzie?, w kt?rym Jakub umiera, jest doskona?ym dniem na skarcenie syn?w za ich haniebny post?pek. Karci ich przecie? wtedy za inne czyny:

?Jakub przywo?a? swoich syn?w m?wi?c do nich: Zgromad?cie si?, a opowiem wam, co was czeka w czasach p??niejszych. Zbierzcie si? i s?uchajcie, synowie Jakuba, s?uchajcie Izraela, ojca waszego! Rubenie, synu m?j pierworodny, ty? moj? moc? i pierwszym p?odem mojej m?skiej si?y, g?ruj?cy dum? i g?ruj?cy si?? kipia?e? jak woda: nie b?dziesz ju? g?rowa?, bo wszed?e? do ?o?a twego ojca, wchodz?c zbezcze?ci?e? moje ?o?e! Symeon i Lewi, bracia, narz?dziami gwa?tu by?y ich miecze. Do ich zmowy si? nie przy??cz?, z ich knowaniem nie z??cz? mej s?awy; gdy? w gniewie swym mordowali ludzi i w swej swawoli kaleczyli byd?o. Przekl?ty ten ich gniew, gdy? by? gwa?towny, i ich zawzi?to??, gdy? by?a okrucie?stwem! Rozprosz? ich wi?c w Jakubie i rozdrobni? ich w Izraelu?. (Ksi?ga Rodzaju 49: 1-7). Czyli, gdy przychodzi kolej na Jehud?, nie m?wi: ?Jak ?mia?e? sprzeda? mojego syna?!?. Z interakcji mi?dzy Jakubem a J?zefem nie mo?emy wywnioskowa? czy gorzka prawda kiedykolwiek wysz?a na jaw.

W rozdziale 46:31 s?yszymy: ?A potem J?zef rzek? do braci i do ca?ej rodziny swego ojca: P?jd? zawiadomi? faraona i powiem mu: Bracia moi i rodzina mego ojca przybyli do mnie z Kanaanu?. Mogli?my si? spodziewa?, ?e us?yszymy w tym miejscu jakie? odniesienie do smutnego wydarzenia sprzed 22 lat. Mo?e J?zef powinien oskar?y? ojca: “dlaczego mnie nie szuka?e??” Jakub m?g?by wtedy przeprosi? za rezygnacj? z poszukiwa? syna … ale jest cisza, nie ma ?adnej wzmianki ani podobnego dialogu!

Jak to mo?liwe, ?e najbardziej tajemnicze wydarzenie z Ksi?gi Rodzaju – sprzeda? J?zefa przez jego braci i ukrywanie prawdy przed ojcem, nie zostaje wyja?nione odej?ciem Jakuba?

Wierz?, ?e istniej? dwie mo?liwo?ci, na wyja?nienie tej zagwozdki. Obie pr?by zrozumienia tego tajemniczego zako?czenia s? warto?ciowe, chocia? sprzeczne.

1. Pierwsza opcja: Bracia nigdy, ale to przenigdy nie powiedzieli Jakubowi, co si? wydarzy?o. Nawet gdy ju? J?zef zosta? odnaleziony ?ywy i dowiedzia? si?, ?e zosta? sprzedany, wszyscy bracia zawarli pakt, ?e utrzymaj? ten sekret w tajemnicy przed ojcem. J?zef z pewno?ci? dowiedzia? si?, poniewa? w paraszy Wajigasz m?wi do swych braci: ?Ale teraz nie smu?cie si? i nie wyrzucajcie sobie, ?e?cie mnie sprzedali. Bo dla waszego ocalenia od ?mierci B?g wys?a? mnie tu przed wami.? (Ksi?ga Rodzaju 45:5)

Tak, J?zef z pewno?ci? dowiedzia? si? o strasznym czynie swoich braci. Ale jego reakcj? na to by?o uznanie, ?e to wszystko by?o cz??ci? planu Bo?ego. Pewnie J?zef i jego bracia zgodnie uznali, ?e ich 130 letni ojciec zas?uguje na spok?j nawet, je?li oznacza to ?ycie w k?amstwie, w kt?re uwierzy? przed laty: ?M?j J?zef zosta? ?ywcem schwytany przez dzikie zwierz?. Widzia?em jego rozdarty p?aszcz jako dow?d. Moi synowie znale?li poszarpan? odzie? J?zefa, ale nie wiedzieli, co si? z nim sta?o?.

Je?li to jest wyja?nieniem naszej zagadki, to otrzymujemy niezwyk?e przes?anie o pot?dze czci i szacunku, jak? synowie okazali schorowanemu ojcu. Wi?? mi?dzy bra?mi a J?zefem nie by?a pe?na ciep?ych uczu?, ale a? do ostatnich chwil swojego ojca gotowi byli dla niego k?ama?, aby pozwoli? mu wierzy?, ?e wszystkie jego dzieci mieszkaj? razem w braterskiej harmonii.

2. Alternatywne rozwi?zanie jest jeszcze bardziej niezwyk?e, poniewa? wi??e si? z m?dro?ci? Jakuba, a nie z charakterem jego syn?w. Stwierdza, ?e Jakub wiedzia? prawd?, od momentu, w kt?rym bracia us?yszeli wyznanie J?zefa. Gdy J?zef m?wi “nie martw si?, ?e mnie sprzeda?e? do Egiptu, b?d? Ci? wspiera? w tej ziemi … To nie ty mnie sprzeda?e?, lecz B?g wys?a? mnie tu przed wami zgodnie ze swoj? wol?, aby?cie mogli prze?y? i mie? potomstwo. Nast?pnie J?zef m?wi: ?Id?cie przeto spiesznie do mego ojca i powiedzcie mu: J?zef, syn tw?j, m?wi: Uczyni? mnie B?g panem ca?ego Egiptu. Przybywaj bezzw?ocznie?. (Ksi?ga Rodzaju 45:9).

Bracia poszli do ojca i wszystko mu wyznali. P?akali, upadli na twarz, poprosili o przebaczenie i przygotowali si? do niezr?cznego powrotu z Egiptu z ojcem, kt?ry nigdy im nie wybaczy oraz bratem, kt?ry b?dzie szuka? zemsty przy pierwszej nadarzaj?cej si? okazji.

Co ciekawe, Jakub, kt?ry zawsze okazywa? zbyt du?? sympati? do jednego ze swych syn?w, pod koniec swego ?ycia rozumie, ?e to nie t?dy droga. Zda? sobie spraw?, ?e je?li upomni swoich syn?w za wszystkie ich czyny a zw?aszcza za sprzeda? brata, to b?dzie to oznacza?o koniec jego rodziny i koniec syn?w Izraela. M?g? nawet si? nawr?ci? i ?a?owa?, ?e uprzednio faworyzowa? J?zefa, co dola?o braciom oliwy do ognia. Dlatego, gdy us?ysza? niewyobra?aln? wiadomo?? od swoich syn?w o?wiadczy? “p?jdziemy do J?zefa jako rodzina, b?dziemy koncentrowa? si? na przysz?o?ci i nie b?dziemy NIGDY ponownie omawia? przesz?ych grzech?w?. Tylko w ten spos?b mo?na odbudowa? rodzin? i rozpocz?? przysz?o?? naszego narodu.

W ten spos?b Jakub ol?niewa pod koniec swego ?ycia. Pomija wydarzenia, kt?re z pewno?ci? nawiedzaj? go na co dzie?. Jednak?e to ta decyzja pozwala na ocalenie rodziny i toruje drog? do zjednoczonego plemienia i ostatecznie, do narodu Izraela.

Kt?ra wersja jest bli?sza prawdy? Tego sam nie mog? wiedzie?. W jednej wersji synowie ucz? nas, do jakiego stopnia powinni?my szanowa? naszego ojca, nawet je?li oznacza to, ?e przez 17 lat musimy odgrywa? pewne role. W drugiej wersji poznajemy ojca, kt?ry jest got?w zamkn?? przesz?o?? bez rozliczania, po to, by umo?liwi? ja?niejsz? przysz?o??. Ostatecznie Tora nie ujawnia nam odpowiedzi, ale umo?liwia nam odpowiednie dla ka?dego z nas z osobna zako?czenie historii Jakuba, J?zefa i jego braci, jak r?wnie? osobiste zamkni?cie Ksi?gi Rodzaju.