Parasza Behar-Behukotai – Sekret roku jubileuszowego

„Poświęcicie pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla wszystkich jej mieszkańców. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy do dawnej swojej własności i wrócicie każdy do swojej rodziny.” Wajikra 25:10

Cykle są ważne w Biblii oraz w naszym żydowskim życiu. Dzień, tydzień, miesiąc i rok – wszystko to stanowi spójność w służeniu Bogu i prowadzeniu naszego naturalnego cyklu. Każdego dnia bierzemy pod uwagę nasze wcześniejsze sukcesy i porażki i wyznaczamy nowy kurs na bardziej produktywny. Podobnie jest z początkiem kolejnego miesiąca czyli Rosz Chodesz, jak również początkiem nowego roku –  Rosz Haszana. Każdy cykl daje nam pauzę, pozwala na introspekcję, ale także stawia przed nami wyzwania, ponieważ cykl nigdy się nie kończy i wymaga, abyśmy kontynuowali i przygotowywali się na kolejne wydarzenie.

Nawet Szmita jest cyklem niezależnie od tego, że powtarza się on tylko co siedem lat. Jest to spektakularne przypomnienie o niemal nadprzyrodzonym związku Boga z nami, ziemią, a w szczególności Ziemią Izraela. Zaprzestając uprawiania roli przez jeden rok, dajemy odpocząć Ziemi Świętej i potwierdzamy naszą wiarę w Boga i nasze bliskie związki z Izraelem. Podobnie jak cykl Szabatu, który obchodzimy raz na siedem dni, na Szmitę musimy czekać całe siedem lat, aby ponownie prawdę poczuć mocny związek z Bogiem i Ziemią. Z tego powodu pod koniec roku Szmity obchodzimy micwę HaKahel czyli wielkie zgromaszenie się narodu Izraela i odczytywanie Tory przy obecności wszystkich. Daje to nam mini doświadczenie “góry Synaj”, przypomnienie Tory jako szczególnego daru dla narodu żydowskiego oraz dla świątyni, czyli miejsca w którym przebywa święta Obecność Boża – Szehina.

Ale w naszej paraszy pojawia się kolejny specjalny rok, a właściwie cykl – rok Jubel (Jowel)! Cykl ten można doświadczyć tylko dwa razy w życiu, ponieważ odbywa się co pięćdziesiąt lat. Rok jubileuszowy jest naprawdę wyjątkowy pod względem czasu, jak również szczególnych praw:

  1. Żadna praca rolnicza nie jest wykonywana (i to w dodatku po roku Szmity po 49 latach);
  2. Wszystkie grunty wracają do swoich poprzednich właścicieli;
  3. Wszyscy niewolnicy są uwolnieni.

Nasi mędrcy debatowali nad definicją słowa “Jubel/Jowel”. Raszi skojarzył je z rogiem barana czyli z szofarem z powodu wersetu “במשוך היובל המה יעלו בהר” (Gdy odezwie się róg barani, wstąpią na górę). Tak więc dźwięk Szofaru jest symbolem roku jubileuszowego i przypomina nam szofar Izaaka na górze Moria – najwyższą ofiarę i przejaw wiary w Boga.

Ramban jednakże odrzuca interpretację Rasziego i mówi, że słowo “Jowel” nie ma związku z dźwiękiem szofaru  ponieważ szofar mógł pochodzić od innych zwierząt, nie tylko od barana. Jego zdaniem słowo „Jowel” ma związek z wolnością, którą ten rok reprezentuje. Tak jak wspomniane zostało to w wersecie: „Poświęcicie pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla wszystkich jej mieszkańców. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy do dawnej swojej własności i wrócicie każdy do swojej rodziny.”

Dla Rambana słowo “Jowel” nie jest rzeczownikiem związanym z dźwiękiem szofaru, lecz czasownikiem oznaczającym “być prowadzonym do domu”. Jowel to taki nasz przysłowiowy przycisk “resetujący”. Prowadzi to do punktu, który sugerują Szabat i Szmita, że ziemia należy do Boga, my tylko przechodzimy, nie “posiadamy” ziemi. A już z całą pewnością nie posiadamy ludzi – jesteśmy tylko ich strażnikami ziemi i ludzi, i gdy nadejdzie czas, zrzekamy się tej opieki, aby ziemia mogła oddychać, a ludzie mogli się radować. Plemiona wtedy powracają do swojego pierwotnego miejsca, a rodziny radośnie się jednoczą.

Interpretacja słowa „Jowel”  jako wolności, uznaje, że my nikogo nie posiadamy oraz nikt nas nie może posiadać, ponieważ wszystko należy do Boga – i ta właśnie myśl przyświeca nam w naszym dążeniu do służby Bogu.

Na bardziej symbolicznym poziomie, rok jubileuszowy przybliża nas do naszej Ziemi, głosząc światu, że Bóg posiada wszystko i rządzi wszystkim i postanowił oddać tę ziemię swojemu ludowi, aby mogli wzywać Jego imię i głosić wolność całemu światu.