Parasza Behar-Behukotai – Sekret roku jubileuszowego

„Poświęcicie pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla wszystkich jej mieszkańców. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy do dawnej swojej własności i wrócicie każdy do swojej rodziny.” Wajikra 25:10

Cykle są ważne w Biblii oraz w naszym żydowskim życiu. Dzień, tydzień, miesiąc i rok – wszystko to stanowi spójność w służeniu Bogu i prowadzeniu naszego naturalnego cyklu. Każdego dnia bierzemy pod uwagę nasze wcześniejsze sukcesy i porażki i wyznaczamy nowy kurs na bardziej produktywny. Podobnie jest z początkiem kolejnego miesiąca czyli Rosz Chodesz, jak również początkiem nowego roku –  Rosz Haszana. Każdy cykl daje nam pauzę, pozwala na introspekcję, ale także stawia przed nami wyzwania, ponieważ cykl nigdy się nie kończy i wymaga, abyśmy kontynuowali i przygotowywali się na kolejne wydarzenie.

Continue reading “Parasza Behar-Behukotai – Sekret roku jubileuszowego”

Parasza Acharei Mot (Księga Kapłańska – Waikra 16:1-18.30) – Nie bądźcie tacy jak oni … i nie bądźcie tacy jak oni

Żydzi przez tysiąclecia żyli jako outsiderzy – osoby z zewnątrz. Czasami byli postrzegani jako obcy w cudzym kraju, a czasem byli szanowanymi członkami społeczeństwa. Szanowanymi – ale nie „u siebie”. Tak właśnie Abraham przedstawia się używając tej sprzecznej konstatacji: “Jestem obcym i mieszkam wśród was”. Nasi przodkowie byli gośćmi w Kanaanie; również Józef i jego rodzina byli pierwszymi gośćmi, a następnie niewolnikami.

Złoty epizod w żydowskiej historii miał miejsce, gdy Salomon zbudował Świątynię i szerzył mądrość Boga dla swojego narodu i wszystkich otaczających narodów. Niestety, ta chwila była ulotna, ponieważ po jego upadku królestwo się rozpadło, a następnie dziesięć plemion zostało zesłanych na wygnanie, a potem doszło nawet do zniszczenia Świątyni.

Continue reading “Parasza Acharei Mot (Księga Kapłańska – Waikra 16:1-18.30) – Nie bądźcie tacy jak oni … i nie bądźcie tacy jak oni”

Twój dziadek uratował mojego dziadka – niezwykłe spotkanie

Przypadkowe spotkanie na tegorocznym Marszu Żywych wywarło na mnie głęboki wpływ. Poznałem syna osoby, która uratowała życie mojemu dziadkowi.

“Kto ratuje jedno życie, to tak jakby uratował cały świat”. To stwierdzenie talmudyczne jest szeroko znane i używane dość często w żydowskim dyskursie. Pierwsza połowa tego stwierdzenia opisuje moje doświadczenia z ubiegłego tygodnia w Krakowie podczas Marszu Żywych.

Miszna pyta, dlaczego człowiek jest stworzony sam, a nie jako część całej grupy. Odpowiedź brzmi: “aby nauczyć nas, że osoba, która wymazuje jedną duszę, działa tak, jakby zniszczyła cały świat; osoba, która ratuje jedno życie, działa tak jakby ratował cały świat”. Continue reading “Twój dziadek uratował mojego dziadka – niezwykłe spotkanie”

Parszat Szmini: Przepis na otrzymanie obecności Boga

„Ósmego dnia wezwał Mojżesz Aarona i jego synów oraz starszych izraelskich I rzekł do Aarona: Weź sobie młodego cielca na ofiarę za grzech, a barana na ofiarę całopalną, oba bez skazy, i przyprowadź je przed Pana. A do synów izraelskich powiedz tak: Weźcie kozła na ofiarę za grzech, a cielca i jagnię jednoroczne, oba bez skazy, na ofiarę całopalną, Wołu zaś i barana na ofiarę pojednania, aby je zarżnąć przed Panem, i ofiarę z pokarmów zaczynioną oliwą, gdyż dzisiaj ukaże się wam Pan”.

W końcu nadejdzie dzień, gdy Miszkan (Świątynia) zostanie konsekrowany, a obecność Boga zstąpi na naród Izraela na stałe. Będzie to dzień pełen uroczystości, radosnej pieśni, duchowego podniecenia i oczywiście wymaganych poświęceń, które należy ofiarować w oczekiwaniu na przybycie szechiny.

Continue reading “Parszat Szmini: Przepis na otrzymanie obecności Boga”

Most między Izraelem, a Polską – refleksja Izraelczyka z Krakowa

Jako pracujący w Polsce Izraelczyk czuję się przygnębiony. Z jednej strony nowe prawo zaproponowane przez rząd jest wprowadzające mocno w błąd i przyczynia się do wielu sporów; z drugiej strony, zjadliwość niektórych polityków w Izraelu tylko zaostrzyła temat powodując falę antysemityzmu, więcej uprzedzeń i brak jedności. Każda strona ma swoją prawdę i każda strona ma swoich ekstremistów, którzy dodają paliwa do tego ognia.

Continue reading “Most między Izraelem, a Polską – refleksja Izraelczyka z Krakowa”

Paraszat Jitro – Słyszymy to, co chcemy usłyszeć

„I Jitro usłyszał”

Raszi zadał pytanie: „Co takiego usłyszał Jitro, że skłoniło go do przyjścia?”. Raszi cytuje Midrasz Mechilta, który wskazuje na różne możliwe motywy Jitro:

Rabi Jehoszua uważa, że Jitro usłyszał o bitwie z Amalekiem; Rabin Elazar uważa, że chodzi o nadanie Tory (istnieje dyskusja, czy Jitro przybył do Mojżesza przed czy po nadaniu Tory); Rabin Eliezer wskazuje na rozstąpienie się wód Morza Czerwonego; Rabin Szymon – mówi, że Jitro został poruszony wieścią o mannie spadającej z nieba; Rabin Jose – wskazuje na chmury, które chroniły Izraelitów; istnieje też pogląd, że Jitro usłyszał o budowie Miszkan.

Co jest wspólnym mianownikiem tych opinii? Wszyscy usłyszeli, że chodziło o coś cudownego, nadzwyczajnego co zmotywowało Jitro by opuścił swoje miejsce, rodzinę i przybył do obozu Izraelitów oraz błogosławił Boga. Nie wiemy z całą pewnością, czy się nawrócił i przyjął Judaizm, ale wiemy, że przyszedł do obozu Izraelitów. Niemniej jednak niezwykłe jest to, że każda wersja reprezentuje inną perspektywę, inny punkt widzenia na te same zdarzenia.

Continue reading “Paraszat Jitro – Słyszymy to, co chcemy usłyszeć”

Powolna, lecz słuszna droga – Paraszat BO

Czy nie prościej byłoby zabić faraona? To nic skomplikowanego. Dlaczego zatem Bóg każe nam przejść przez cały proces dziesięciu plag, kłamstw i rozczarowań, wiedząc, że faraon nadal odrzuci Boga i lud Izraela?

Przestudiujmy pierwsze wersety paraszy z tego tygodnia oraz pytania jakie zostały postawione w księdze Zohar na ten temat a także odpowiedzi jakich udzielił mistrz chasydzki.

 I rzekł Pan do Mojżesza: «Idź do faraona, ponieważ uczyniłem twardym serce jego i jego sług, abym mógł czynić znaki swoje wśród nich, i abyś opowiadał dzieciom twoim i wnukom, co zdziałałem w Egipcie. A znaki moje czyniłem między nimi, aby wiedzieli, że Ja jestem Pan».

Noam Elimelech – Rabin Elimelech z Leżajska, słynny mistrz chasydzki, uczeń Magida z Mezeritch, zadał kilka pytań na temat tego wersetu.

Continue reading “Powolna, lecz słuszna droga – Paraszat BO”

Paraszat Szmot – Narzekający Hebrajczycy i przywódca, który musi ich zadowalać

Rzekli do Mojżesza: «Czyż brakowało grobów w Egipcie, że nas tu przyprowadziłeś, abyśmy pomarli na pustyni? Cóż za usługę wyświadczyłeś nam przez to, że wyprowadziłeś nas z Egiptu? „Czyż nie mówiliśmy ci wyraźnie w Egipcie: Zostaw nas w spokoju, chcemy służyć Egipcjanom. Lepiej bowiem nam było służyć im, niż umierać na tej pustyni”. (Szmot 14:11-12)

Maruderzy pojawiają się w najmniej dogodnym dla przywódcy czasie. Zajmując się ucieczką na pustynię oraz narodem byłych niewolników w dodatku posiadając jedynie nie do końca jasny przekaz od Boga, Mojżesz musi się zmierzyć z grupą cyników, którzy szemrają z satysfakcją: “A nie mówiliśmy!”

Więc kim są ci oponenci? Skąd się wzięli na Pustyni? Tora nas nie informuje, kiedy to dokładnie  przepowiadali, „że lepiej być żywym niewolnikiem w Egipcie niż martwym wolnym człowiekiem na pustyni”?

Continue reading “Paraszat Szmot – Narzekający Hebrajczycy i przywódca, który musi ich zadowalać”

Polski olimpijczyk walczy o żydowską pamięć

Szanowny Rabinie,

Nazywam się Dariusz Popiela i pochodzę z Nowego Sącza. Jestem dobrym przyjacielem Łukasza Polomskiego, pracujemy razem w Sądeckim Sztetl. Spotykamy się w Nowym Sączu.

Rozpoczynam projekt ratowania cmentarza żydowskiego w Krościenku nad Dunajcem. Cmentarz jest w bardzo złym stanie. Czyścimy go regularnie i ścinamy wysoką i szybko rosnącą trawę. Obecnie jest o wiele lepiej, ale wciąż jest pusto bo są tylko dwie Macewy 🙁  Gdy byłem tam ostatni kilka godzin wpadłem na pomysł, by rozpocząć projekt upamiętnienia Żydów z Krościenka i okolic. Z majorem Krosicenko w radzie miejskiej zbudujemy drogę na cmentarz, bo teraz jest tam zwykła łąka. Chcemy by był to wyjątkowy zabytek, bo mamy listę wszystkich Żydów w Krościenku do 1942 r. To nie tylko numery, ale też wszystkie imiona i nazwiska! To nasz cel! Przygotowuję oficjalną wizualizację listów itp. Chciałbym zaprosić rabina do projektu, jeśli jest rabin zainteresowany. I mam nadzieję, że  17 czerwca razem pomodlimy się nad grobami podczas prezentacji powstałego pomnika.

Po tym jak otrzymałem ten list dowiedziałem się, że jest więcej w Polsce nie-żydów, którzy chcą upamiętniać żydowską przeszłość Polski. Pomyślałem, że wiadomość napisała jedna z prawych dusz, która spędza życie badając żydowską Polskę, może uczy na uniwersytecie lub pracuje dla organizacji non-profit upamiętniającej żydowskie dziedzictwo w Polsce. Continue reading “Polski olimpijczyk walczy o żydowską pamięć”

Paraszat Waigasz – Chwila prawdy

Jest pewne słowo, które pojawia się w momencie konfrontacji  Józefa z jego braćmi, które nie jest jednoznaczne. Słowo „powstrzymać”.  „A Józef nie mógł się powstrzymać przed wszystkimi, którzy przed nim stali”.

Czego Józef nie był w stanie zrobić? I komu lub przed kim nie mógł tego zrobić?

Raszi wyjaśnia, że Józef po prostu nie mógł ścierpieć hańby swoich braci, by jego słudzy i jego ministrowie byli świadkami opowieści o tym, czego bracia się dopuścili.

Rabin Saadja Gaon ben Josef Rav Saadya uważa, że słowo „powstrzymać” w tym przypadku oznacza ruch, czyli niemoc w ruchu. Jego zdaniem Józef najwyraźniej był sparaliżowany obecnością stojących przed nim.

Continue reading “Paraszat Waigasz – Chwila prawdy”