Paraszat Szoftim – Drzewa i litość

Samuel David Luzzatto był włoskim uczonym żydowskim, filozofem, tłumaczem, poetą i egzegetą biblijnym przynależącym do uczonych uznających tradycję dosłownego interpretowania Tory, zwanych „pasztanim”. Mieszkał we Włoszech i odegrał ważną rolę w rozwoju włoskich badaczy Biblii. Jako jeden z inicjatorów organizacji “Mądrość Izraela” i był prekursorem religijnego syjonizmu, w swoim niezwykłym komentarzu do Tory przekazał nam swoją piękną myśl na temat wersetu, który czytamy w paraszy w tym tygodniu.

“Jeżeli będziesz oblegał jakieś miasto przez długi czas, walcząc przeciwko niemu, aby je zdobyć, nie niszcz jego drzew podnosząc na nie siekierę, bo z nich możesz się żywić; nie wycinaj ich więc, bo czyż drzewo polne jest człowiekiem, aby miało być przez ciebie oblegane?”

Continue reading “Paraszat Szoftim – Drzewa i litość”

Paraszat Ekew – Na czym polega wyjątkowość Ziemi Izraela?

Na to pytanie odpowiada Mojżesz w swoim przemówieniu w paraszy Ekew. Na początku rozdziału ósmego księgi Dwarim (Powtórzonego Prawa) Mojżesz przypomina synom Izraela o ich doświadczeniu na pustyni. To doświadczenie było sprawdzianem, czy lud będzie się trzymał boskich przykazań. Bóg uczynił nasz pobyt na pustyni testem i nauką, abyśmy nauczyli się poszukiwać go i rozpoznawać jego obecność we wszystkim co czynimy. To była żyzna gleba dla tego testu z powodu absolutnego braku płodności piasków pustyni!

Następnie parasza w naturalny sposób przechodzi do opisu piękna Ziemi Izraela. Mojżesz rozpoczyna swoje pochwały mówiąc, jak cudowna jest ta Ziemia:

Albowiem Pan, Bóg twój, wprowadzi cię do ziemi pięknej, ziemi obfitującej w potoki, źródła i strumienie, które tryskają w dolinie oraz na górze – do ziemi pszenicy, jęczmienia, winorośli, drzewa figowego i granatowego – do ziemi oliwek, oliwy i miodu – do ziemi, gdzie nie odczuwając niedostatku, nasycisz się chlebem, gdzie ci niczego nie zabraknie – do ziemi, której kamienie zawierają żelazo, a z jej gór wydobywa się miedź. 10 Najesz się, nasycisz i będziesz błogosławił Pana, Boga twego, za piękną ziemię, którą ci dał.  (Dwarim 8:7-10)

Continue reading “Paraszat Ekew – Na czym polega wyjątkowość Ziemi Izraela?”

Jazda z Gregiem LeMond

Czy zastanawiałeś się kiedyś jak by to było zagrać w koszykówkę z największym koszykarzem wszech czasów Michaelem Jordanem? A może jam session z Elvisem? Shmoozing o nauce i kosmosie z Einsteinem …? Niewiele osób ma w życiu szansę, by spotkać kogoś kto osiągną najwyższy poziom w swojej dziedzinie. A takich, którzy mogli z tymi ludźmi wspólnie coś zrobić naprawdę jest mało. Wydaje nam się, że ci ludzie są jakoś ponad naszymi życiami, należą do elity trochę jakby pozbawieni rzeczywistości. Moje niedawne przeżycia zaprzeczają temu całkowicie.

Continue reading “Jazda z Gregiem LeMond”

Parasza Dwarim – Uczmy się z grzechów przeszłości

Żydzi są optymistami; nieustannie patrzymy w przyszłość, by budujemy nowe życie próbując poprawić naszą rzeczywistość z nadzieją, że możemy stworzyć lepszą przyszłość.

Tu w Krakowie zawsze skupiamy się wokół motta „Budowania żydowskiej przyszłość”, dobrze wiedząc, że nasza polska przeszłość, podczas gdy przez wiele wieków była pozytywna, XX wiek przyniósł tak straszną tragedię i cierpienie, że moglibyśmy się zastanawiać, czy jest jakaś przestrzeń i możliwość, aby brać pod uwagę rozwój i przyszłość.

Niemniej jednak to jedyny sposób, w jaki potrafimy żyć – patrzymy w przyszłość, śnimy, a potem zmieniamy te sny w naszą rzeczywistość.

Continue reading “Parasza Dwarim – Uczmy się z grzechów przeszłości”

Paraszat Pinchas – Odważnie dochodząc swoich praw

Wyobraźcie sobie odwagę potrzebną do tego, by zwrócić się bezpośrednio do Mojżesza, przywódcy całego narodu izraelskiego. Wyobraźcie sobie na jaki tupet musiała się zdobyć w tamtych czasach kobieta, której zwykle nie słyszano i która zazwyczaj była w cieniu innych mężczyzn, aby być w stanie podejść do Mojżesza i przedstawić swoje roszczenia.

Inni, którzy niewłaściwie “zbliżyli się” do przywódcy, zostali spaleni przez ogień Boga (Nadaw i Awihu). Korach i jego otoczenie próbowali “zbliżyć się”, by zdobyć więcej mocy od Mojżesza i skończyli pochłonięci przez ziemię. Zbliżanie się do Mojżesza w dowolnym momencie w obozie było niebezpieczną opcją, ale tego się właśnie podjęły córki Selofchada pod koniec Parszy Pinchas.

To prawda, że ​​miały one również jako wzorce do naśladowania matriarchinie takie jak na przykład Miriam, ale Miriam była jednocześnie częścią przywództwa. Skąd więc te proste kobiety miały dość odwagi, by zbliżyć się do Mojżesza i stanąć przed nim?

Continue reading “Paraszat Pinchas – Odważnie dochodząc swoich praw”

Paraszat Chukat – Moc czerwieni

W tym tygodniu dzielę się pomysłem, który usłyszałem od mojej córki Techelet i mojej żony Hadley. Nasza parsha zaczyna się od czerwieni i kończy na czerwono! “Czerwone cielę” (para aduma) zostało użyte do oczyszczenia osoby, która weszła w kontakt z martwym ciałem, czyniąc go nieczystym. Ale bardzo dziwna rzecz dzieje się przy podawaniu popiołów czerwonego cielęcia. Podczas gdy prochy oczyszczają Izraelitę, kapłan, który nim zarządza, staje się nieczysty! Dlaczego ta sama krowa oczyszcza i powoduje nieczystość kogoś innego w tym samym momencie?

Parasza kończy się opowieścią o Izraelitach, którzy próbują dotrzeć do Ziemi Izraela, gdy docierają do narodu Edomu (czerwonego) ci powstają przeciwko nim i walczą. Edom nie pozwala Izraelowi przejść przez ich ziemię. Mojżesz wysyła posłańców do Edomu, mówiąc: “twój brat prosi cię, abyśmy przeszli przez twoją ziemię, abyśmy mogli udać się do Kanaanu, nie będziemy skręcać w lewo ani w prawo, ale pozostaniemy na głównej drodze”. Edomici odmawiają przyzwolenia i zapowiadają, że jeśli Izraelici się zbliżą przywitają ich mieczem.

Continue reading “Paraszat Chukat – Moc czerwieni”

Paraszat Szlach – Grzech zaniechania

Co poszło nie tak? Otrzymali misję, by sprawdzić owoce, ale także ziemię, ludzi i fortyfikacje. Wrócili i zdali raport. Czegóż tak strasznego się dopuścili, co by uzasadniało karę śmierci dla całego pokolenia na pustyni? Co więcej, gdy porównamy inne grzechy dzieci Izraela, ten blednie w porównaniu z wielkim – złotym cielcem. Za grzech złotego cielca, w którym – jak wspomina Tora – cały naród brał udział tańcząc dziko, chaotycznie i w podnieceniu, za karę wystarczyło w zasadzie jedynie ostrzeżenie. Tymczasem za grzechy wysłanników, z którymi cały naród ma niewiele do czynienia, karą jest w gruncie rzeczy śmierć podczas czterdziestu lat wędrówki po pustyni. O co tu chodzi?

Continue reading “Paraszat Szlach – Grzech zaniechania”

Parasza Nasso – Każdy ma swoją rolę

Każdy ma swoją rolę

Znany żydowski żart opowiada o świeckim Żydzie, który udał się do rabina i powiedział, że przekaże ogromną darowiznę na rzecz synagogi, o ile tylko otrzyma prawo do błogosławienia ludzi w święta. Rabin odmówił wyjaśniając, że to jest zarezerwowane tylko dla​​ specjalnych Żydów i nie każdy ma taką możliwość. Mężczyzna nalegał i dodał jeszcze kilka zer do wypisanego czeku. W którymś momencie ten pozbawiony skrupułów rabin zgodził się i powiedział: “Niniejszym nadaję ci kapłański tytuł kohena i możesz teraz błogosławić ludzi. Mężczyzna ucieszył się ogromnie i powiedział: “Świetnie, wreszcie mogę błogosławić ludzi tak robił to mój ojciec “.

Żart oczywiście koncentruje się na ignorancji niektórych członków społeczności, którzy nie mają zielonego pojęcie, że skoro ich ojciec był kohenem to oni również dziedziczą ten tytuł. Ale idea żartu jest głębsza. Każdy zawsze szuka lepszej roli, bardziej błyskotliwej działalności, nawet w aspekcie religijnym, są prace, które przynoszą “chwałę”, a potem pojawiają się zadania, które nie przynoszą żadnej sławy ani uznania.

Continue reading “Parasza Nasso – Każdy ma swoją rolę”

Parasza Behar-Behukotai – Sekret roku jubileuszowego

„Poświęcicie pięćdziesiąty rok i obwołacie w ziemi wolność dla wszystkich jej mieszkańców. Będzie to dla was rok jubileuszowy. Wrócicie każdy do dawnej swojej własności i wrócicie każdy do swojej rodziny.” Wajikra 25:10

Cykle są ważne w Biblii oraz w naszym żydowskim życiu. Dzień, tydzień, miesiąc i rok – wszystko to stanowi spójność w służeniu Bogu i prowadzeniu naszego naturalnego cyklu. Każdego dnia bierzemy pod uwagę nasze wcześniejsze sukcesy i porażki i wyznaczamy nowy kurs na bardziej produktywny. Podobnie jest z początkiem kolejnego miesiąca czyli Rosz Chodesz, jak również początkiem nowego roku –  Rosz Haszana. Każdy cykl daje nam pauzę, pozwala na introspekcję, ale także stawia przed nami wyzwania, ponieważ cykl nigdy się nie kończy i wymaga, abyśmy kontynuowali i przygotowywali się na kolejne wydarzenie.

Continue reading “Parasza Behar-Behukotai – Sekret roku jubileuszowego”

Parasza Acharei Mot (Księga Kapłańska – Waikra 16:1-18.30) – Nie bądźcie tacy jak oni … i nie bądźcie tacy jak oni

Żydzi przez tysiąclecia żyli jako outsiderzy – osoby z zewnątrz. Czasami byli postrzegani jako obcy w cudzym kraju, a czasem byli szanowanymi członkami społeczeństwa. Szanowanymi – ale nie „u siebie”. Tak właśnie Abraham przedstawia się używając tej sprzecznej konstatacji: “Jestem obcym i mieszkam wśród was”. Nasi przodkowie byli gośćmi w Kanaanie; również Józef i jego rodzina byli pierwszymi gośćmi, a następnie niewolnikami.

Złoty epizod w żydowskiej historii miał miejsce, gdy Salomon zbudował Świątynię i szerzył mądrość Boga dla swojego narodu i wszystkich otaczających narodów. Niestety, ta chwila była ulotna, ponieważ po jego upadku królestwo się rozpadło, a następnie dziesięć plemion zostało zesłanych na wygnanie, a potem doszło nawet do zniszczenia Świątyni.

Continue reading “Parasza Acharei Mot (Księga Kapłańska – Waikra 16:1-18.30) – Nie bądźcie tacy jak oni … i nie bądźcie tacy jak oni”