“Dzień Niepodległości”

526534_443308092425931_573343974_nGdy zbliża się Jom Haatzmaut czyli Dzień Niepodległości Izraela wypełnia mnie wielka radość. Mimo, że mamy wiele wspaniałych świąt i wyjątkowych dni w naszym kalendarzu żadne nie są tak przepełnione czystą radością jak Jom Haatzmaut. Dlaczego? Dlaczego ten jeden dzień, który nie jest świętowany przez wszystkich, nawet nie przez cały żydowski świat, uważany jest za tak radosny? Co więcej czemu powinno być to wesołe święto dla Żydów, którzy nie mieszkają i w przyszłości nie będą mieszkać w Izraelu?

Urodziłem się i wychowałem w U.S. Jestem dumnym i Amerykaninem, czuje się patriotą. A mimo to od bardzo wielu lat nie robię nic by świętować 4 lipca. Jestem obywatelem Izraela zaledwie od ośmiu lat, mieszkałem w Izraelu tylko sześć lat, a mimo to nie mogę przestać ekscytować się tym dniem, dlaczego?
Continue reading ““Dzień Niepodległości””

Hodesz Nisan – Pierwszy Rozkwit Odkupienia

W tym tygodniu świętujemy początek miesiąca Nisan, miesiąca cudów. Nisan jest miesiącem cudów, ponieważ to podczas tego miesiąca, Naród Izraela został wyzwolony z niewoli, przetransportowany z miasta Ramsese na skrzydłach orłów i przeszedł przez środek morza na suchy ląd. To w tym miesiącu właśnie poświęciliśmy Miszkan, pierwsze miejsce stworzone specjalnie jako siedziba Haszem w tym świecie; miejsce które w cudowny sposób umieszcza nieskończone w skończonej przestrzeni. Mamy także tradycję, mówiącą o tym, że w tym miesiącu zostanie zbudowana trzecia i ostateczna Beit Hamigdasz (Świątynia), ostatecznie zapewniając świadectwo cudownemu przetrwaniu i rozkwitowi Narodu Izraela, przeciwko wszystkim przeciwnościom. Nazwa tego miesiąca, Nisan, oznacza cuda.
Istnieje bardzo wyjątkowa tradycja związana z miesiącem Nisan. Talmud (Brachot 33b) donosi:

„Osoba która wychodzi na zewnątrz podczas dni [miesiąca] Nisan i widzi kwitnące drzewo [owocowe] recytuje [następujące błogosławieństwo]:

‘Błogosławiony jesteś Ty Haszem, nasz Boże, Królu wszechświata, któryś nie pozwoliłeś żeby czegokolwiek brakowało w Twoim świecie i [któryś] stworzył dobre stworzenia i dobre drzewa dla dawania przyjemności dla ludzkości poprzez nie.’”

Błogosławieństwo to znane jest jako Birkat Hailanot, błogosławieństwo na drzewa owocowe. W Izraelu i Babilonii, skąd pochodzi nasza tradycja, drzewa owocowe kwitną już od dwóch miesięcy, dlaczego więc wypowiadamy błogosławieństwo właśnie w Nisan? Co więcej, błogosławieństwo wypowiadane jest jedynie wtedy gdy widzimy drzewo owocowe, w czasie gdy ono kwitnie, a nie wtedy kiedy ma już owoce.

Dlaczego tak jest?

Rabin Akiva Tatz, omawiając różne rodzaje cudów w naszej tradycji wymienia trzy poziomy. Najwyższy poziom to cud objawiony, czyli coś, co niemożliwe jest, według naszego zrozumienia tego w jaki sposób działa świat, jak np. rozstąpienie się morza, kiedy uciekaliśmy przed armią egipską. Poziom pośredni to cud, który ma miejsce za pośrednictwem natury, coś co wydaje się nam bardzo mało prawdopodobne, nie stoi jednak w sprzeczności z naszym rozumieniem sposóbu w jaki działa świat – takim cudem jest np. historia Purim.Trzecim poziomem cudu jest sama natura. Rozumiemy, że sposób, w jaki działa świat na codzień jest cudowny. Oczywiście możliwe że przyzwyczailiśmy się do niego i postrzegamy go jako zwykły, nie sprawia to jednak, że jest on w istocie mniej cudowny. Cud ten łatwo jest dostrzec, na przykład, zabierając dzieci do lasu i pozwolić im tam eksplorować przestrzeń, szybko staną się one przepełnione głębokim poczuciem podziwu i zdumienia. Fakt, że las stoi tam cały czas, nie tłumi zdolności dzieci do zrozumienia, że stanowi on coś naprawdę cudownego.

Birkat Hailanot wypowiadamy tylko wtedy, gdy na drzewie owocowym są kwiaty, ponieważ pozwalają nam one dostrzec potencjał drzewa do produkcji owoców. Dla Błogosławieństwa ważniejszy jest kwiat niż owoc, ważniejszy od produktu końcowego jest niesamowity proces, który do produktu tego prowadzi. Moment błogosławieństwa jest dla nas, pomaga nam w rozpoznaniu tego, że to Haszem stworzył świat; świat który da nam wszystko, co potrzebne, w odpowiednim czasie. Kiedy owoc jest w naszych rękach, wydaje się to nam oczywiste, lecz kiedy widnieje przed nami tylko jako potencjał, wtedy błogosławieństwo stanowi prawdziwy wyraz wiary.

W ziemi Izraela istnieje tradycja, by natychmiast po porannej modlitwie w pierwszym dniu miesiąca Nisan, przejść się w poszukiwaniu dwóch drzewek owocowych i wypowiedzieć błogosławieństwo.

Istnieje głębokie zrozumienie, co do tego, że miesiąc Nisan powinien rozpocząć się ową Micwą. Miesiąc Cudów musi się zacząć cudami, wychodzimy więc i błogosławimy owocowe drzewa; możemy w ten sposób rozpoznać cuda, które są nierozerwalnie związane z normalnym funkcjonowaniem przyrody. Błogosławimy potencjał tkwiący w każdym drzewie, potencjał by prowadzić nas drogą do Haszem. Dlatego też rozpoczynamy miesiąc cudów naprawdę cudownym wydarzeniem, cały naród próbuje dostrzec rękę Haszem, w tym, co wydaje się być normalnym funkcjonowanie owocowego drzewa. Wzmocnieni takim rozumieniem jesteśmy w stanie doświadczyć Pesach, święto cudów, święto cudownego ocalenia, na zupełnie nowy sposób. Przede wszystkim musimy zrozumieć, że każde wybawienie ma cudowną naturę, zwłaszcza jeśli wydarza się pod auspicjami przyrody. Po drugie, tak jak kwiat jest niezbędną częścią owocu, tak wyzwania, poprzedzające nadejście wolności są niezbędną jej (wolności) częścią. Po trzecie – rozpoznając owoc, który zawiera się w kwiecie jako potencjał, rozpoznajemy to, że wszystkie nasze próby faktycznie wskazują drogę do naszego zbawienia.

Miesiąc Nisan rozpoczyna się z Birkat Hailanot, tak by w Pesach, kiedy świętujemy nasze cudowne oswobodzenie się z niewoli, będziemy mogli być prawdziwie wolni. Kiedy zasiądziemy by wypić nasze cztery kieliszki wina, rozpoznamy cudowną naturę świata w jakim żyjemy. Co więcej, doświadczymy zupełnego wyzwolenia, ponieważ będziemy w stanie zrozumieć, że nieodłącznym elementem każdego problemu z jakim się obecnie zmagamy, jest kwitnięcie naszego odkupienia.

Paraszat Ki Tissa

Parszat Ki Tissa otwiera się podaniem nam szczegółów na temat kształtu, sposobów użytkowania i uświęcania Miszkanu. W następującej zaraz potem sekcji tekstu, Bóg ostrzega nas, aby przestrzegać Szabatu i jego świętości. Zgodnie z zasadami biblijnej egzegezy,jakie otrzymał Mojżesz na Synaju, użyty język i rozmieszczenie różnych części tekstu, wskazuje nam na to, że porównując te dwie sekcje Parszy, możemy się wiele dowiedzieć.

Werset opisujący Szabat, używa najpierw hebrajskiego słowa אך, słowo to tłumaczone jest jako “sprawiedliwy”, jednak Raszi wskazuje na to, że kiedykolwiek słowo to pojawia się w tekście oznacza ono ograniczenie. אך przychodzi jako wytyczenie granic Miszkanu. Halachicznie wskazuje na to, że przestrzeganie Szabatu ma pierwszeństwo przed budową Miszkanu.

Continue reading “Paraszat Ki Tissa”

Paraszat Miszpatim

Błyskotliwość prawnego system wytyczonego przez tegotygodniową Parszę, jest niebywała i jedynie inna cecha owego systemu – równowaga – przewyższa ową błyskotliwość. Miliony stron zapisanych zostało wyjaśniając, poszerzając, kodyfikując owe prawa. Tak wiele, że pozostawię ów temat w spokoju. To, co niepokoiło mnie najbardziej w tej Parszy to pierwsze zapisane w niej prawo; dlaczego cały proces otwiera się losem żydowskiego niewolnika?

We wcześniejszych latach mojego życia, ja i moi przyjaciele spędziliśmy wiele czasu słuchając i analizując piosenki Boba Dylana. Z namiętnością kwestionowałem twierdzenie Dylana: „Będziesz komuś służyć, to może być diabeł lub to może być pan, ale będziesz musiał komuś służyć.”Błyskotliwość prawnego system wytyczonego przez tegotygodniową Parszę, jest niebywała i jedynie inna cecha owego systemu – równowaga – przewyższa ową błyskotliwość. Miliony stron zapisanych zostało wyjaśniając, poszerzając, kodyfikując owe prawa. Tak wiele, że pozostawię ów temat w spokoju. To, co niepokoiło mnie najbardziej w tej Parszy to pierwsze zapisane w niej prawo; dlaczego cały proces otwiera się losem żydowskiego niewolnika?

We wcześniejszych latach mojego życia, ja i moi przyjaciele spędziliśmy wiele czasu słuchając i analizując piosenki Boba Dylana. Z namiętnością kwestionowałem twierdzenie Dylana: „Będziesz komuś służyć, to może być diabeł lub to może być pan, ale będziesz musiał komuś służyć.”Błyskotliwość prawnego system wytyczonego przez tegotygodniową Parszę, jest niebywała i jedynie inna cecha owego systemu – równowaga – przewyższa ową błyskotliwość. Miliony stron zapisanych zostało wyjaśniając, poszerzając, kodyfikując owe prawa. Tak wiele, że pozostawię ów temat w spokoju. To, co niepokoiło mnie najbardziej w tej Parszy to pierwsze zapisane w niej prawo; dlaczego cały proces otwiera się losem żydowskiego niewolnika?

We wcześniejszych latach mojego życia, ja i moi przyjaciele spędziliśmy wiele czasu słuchając i analizując piosenki Boba Dylana. Z namiętnością kwestionowałem twierdzenie Dylana: „Będziesz komuś służyć, to może być diabeł lub to może być pan, ale będziesz musiał komuś służyć.” Continue reading “Paraszat Miszpatim”

Paraszat Waera

Pierwsza z plag zamieniająca całą wodę Egiptu w krew, spada na Egipt, po tym jak Aron wyciąga rękę i laskę nad Nilem, w obecności Faraona. B-g mówi do Mojżesza: „Powiedz Aronowi: weź laskę swoją, a wyciągnij rękę twoją na wody Micraimu, na strumienie ich, na kanały ich, na jeziora ich, i na wszystkie zbiorniki wody ich.” (Szemot 7:19). Co oczywiste, Aron był w stanie podnieść rękę tylko nad kawałkiem rzeki, dlaczego więc B-g wymienia wszystkie te miejsca, obejmując wszystkie zbiorniki wody w Egipcie?

Przed sprowadzeniem na Egipcjan każdej z plag, B-g instruuje Mojżesza na temat tego, w jaki sposób konkretnie plaga ta zostanie zainicjowana. To niesamowite, że pomimo iż idea każdej z plag rodzi się w umyśle B-ga a nie Mojżesza, B-g – Twórca, Ten, który podtrzymuje cały świat, polega na Mojżeszu jeśli chodzi o realizację planu sprowadzenia plag. Na tym przykładzie uczymy się wiele na temat relacji B-ga z nami, i ogólnie o świecie fizycznym. Continue reading “Paraszat Waera”

Parszat Wajechi

Czy możliwe jest, by Stwórca zmienił swe zdanie? Czy może być tak, że Haszem stworzył  pewną ideę, lecz później ją odwołał? Czy możliwe jest, że Haszem wyda pewne zarządzenie, lecz potem unieważni je, zmieni jego treść? Czy coś było zabronione, może zostać dozwolone, na mocy zmiany opinii Haszem?

Jeśli taka zmiana jest możliwa, czy nie osłabia to tym samym absolutności decyzji Haszem? Czy nie poddaje w wątpliwość właściwości Boskiego nakazu, charakteryzującej się znajomością wszystkich możliwych sytuacji związanych z owym nakazem?

Na pierwszy rzut oka, wydaje się, że kilka takich zmian miało miejsce, na przykład:

1) Przed potopem zabronione było spożywanie mięsa. Po potopie, Haszem dozwolił Noahowi i jego potomkom spożywać mięso.

Continue reading “Parszat Wajechi”

Paraszat Wajechi

A więc doszliśmy do tego momentu- w tym tygodniu żegnamy się z Jakowem, żegnamy się z Izraelem – zarówno w sensie osobowości jak i ziemi. Raszi komentuje początek Parszy na ten tydzień, i pisze, że wraz ze śmiercią Jakowa, Egipcjanie ropoczynają knowania, prowadzące do naszego zniewolenia. Aby uchronić nas przed nadchodzącą ciemnością i by być dobrym ojcem, Jakow błogosławi każdego z synów. Są to słynne błogosławieństwa, w tym sensie, iż widzimy poprzez nie, że każde z plemion posiada dar, którego brak innym. Stąd też każde z błogosławieństw może zostać w pełni zrealizowane jedynie w połączeniu, z błogosławiestwami pozostałych jedenastu plemion.

Błogosławieństwa Szimona i Lewiego wyróżniają się, ponieważ część z nich to przekleństwo. Odnosząc się do masakry braci w Szchem, Jakow mówi: „Bo w gniewie swoim zabili męża. […] Przeklęty gniew ich, gdyż zawzięty, i zapalczywość ich, gdyż okrutna.” (Bereszit 49:6,7)Raszi zwraca tu uwagę, na ważną lekcję dla wszystkich i nauczycieli zawartą w tym miejscu – Jakow przeklina gniew swych synów, a nie samych synów.

Continue reading “Paraszat Wajechi”

Paraszat Vayishlach

Mimo że Jakow był młodszym bratem, młodszym o kilka minut, Esaw nieustannie uczył się od niego.

Jednak pomimo uczenia się od Jakowa, Esaw trzymał się uparcie własnych cech charakteru, spośród których najbardziej widoczną była jego powierzchowność. Tak więc, gdy Jakow zapytał ojca: jak oddzielić dziesięć procent swojego majątku na cele charytatywne, Esaw zadał jedynie pytania dotyczące bycia zwolnionym z obowiązku dawania cedaki; kiedy Jakow wyruszył na poszukiwanie kandydatki na żonę i znalazł sprawiedliwą żonę z rodziny swej matki, Esaw znalazł sobie żonę z moralnie problematycznej rodziny swego wuja Iszmaela. Nawet gdy Esaw naśladuje Jakowa, ujawnia się jego niegodziwość. Widzimy podobny problem na początku naszej Parszy.

Przed spotkaniem brata, pierwszym spotkaniem od ponad trzydziestu lat, Jakow wysyła Esawowi dużą ilość hodowlanych zwierząt. Po spotkaniu, Esaw oferuje Jakowowi prezent, jakim ma być zwrócenie Jakowowi wszystkich darów,które Esaw od niego otrzymał. Ostatecznie oferuje Jakowowi wojskową eskortę, Jakow się temu jednak przeciwstawia.
Continue reading “Paraszat Vayishlach”

Paraszat Toldot

Parasza na ten tydzień przedstawia dwa wyraźne przyklady postaci naszych praojców. Pierwszym z nich jest Icchak, który powiadamia mieszkańców Gerar o tym, że Rywka jest jego siostrą; drugim jest Jakow, który mówi Icchakowi, że jest Esawem.

Ramban wskazuje na to, że kłamstwo Icchaka podobne jest do sytuacji w jakiej znajdował się wcześniej Abraham. Obawiając się o swoje życie, Abraham mówi dwóm różnym królom, iż Sara jest jego siostrą. Istnieją komentatorzy, którzy  twierdzą, że Sara i Abraham pochodzili z tej samej wielkiej rodziny i że tego typu pokrewieństwo można określić mianem brata i siostry. Ramban podkreśla, że w przypadku Icchaka, również istniało prawdopodobieństwo, że ludzie zechcą go zabić i zabrać jego żonę. Choć kłamstwo jest grzechem, wszyscy Rabini zgadzają się co do tego, że dla Pikuach Nefesz – ratowania życia – można uchylić zakaz kłamania.

Kłamstwo Jakowa w stosunku do ojca od początku jednak  niepokoiło komentatorów i teologów. Jak Jakow mógł okłamać ojca? Jak jeden Cadik może kłamać drugiemu? Kiedy Icchak poprosił swego syna, by ten powiedział mu kim jest, Jakow odpowiedział: “Jam Esaw, pierworodny twój”. Raszi i Ibn Ezra sugerują, że Jakow zastosował grę słów. Powiedział coś w stylu: “To ja, który przyniósł ci twoje jedzenie – Esaw jest twoim pierworodnym”. Continue reading “Paraszat Toldot”

Ofiarowanie

Odnosząc się do ofiarowania Icchaka, XVI – wieczny mędrzec Don Isaak Abarbanel powiedział:

„Ten fragment stanowi o egzystencji Izraela. Na oczach jego Ojca, który jest w niebie. Buduje to nasze relacje i poznanie części naszych codziennych modlitw oraz odpowiednich podstaw wymagających jeszcze głębszych poświęceń nad odkrywaniem siebie.”

Tekst mówi jasno, że Awraham miał zostać przetestowany. Ale czym był ów test?

Co było wyjątkowego w prośbie Boga “weź swego syna, swego jedynego syna, którego kochasz”? Czym wyróżniał się test, który był kulminacją Awrahamowej służby Bogu, a który pozostawił ślad w żydowskim narodzie po dziś dzień?

Continue reading “Ofiarowanie”