?PONIEWA? JESTE? ?YDEM? ? HISTORIA ?YDOWSKIEGO PRZEBUDZENIA W POLSCE

?PONIEWA? JESTE? ?YDEM? ? HISTORIA ?YDOWSKIEGO PRZEBUDZENIA W POLSCE

Urodzi?em si? w Cz?stochowie w Polsce w 1988 roku. Poniewa? w tym czasie w Polsce nie by?o szk?? ?ydowskich, moja matka wys?a?a mnie do szko?y publicznej. Gdy mia?em 8 lat przekaza?em mamie co us?ysza?em od nauczyciela. Powiedzia?em do niej: ?Mamo, jutro nie mo?emy je?? mi?sa, idziemy do ko?cio?a, a ksi?dz posypie nasze g?owy popio?em?. Matka spojrza?a na mnie i powiedzia?a: ?jasne, je?li jutro nie chcesz je?? mi?sa, nie dam ci mi?sa do jedzenia, ale nie p?jdziesz do ko?cio?a?. Zapyta?em: ?Dlaczego nie??. Odpowiedzia?a: ?Poniewa? jeste? ?ydem?.

W?a?nie wtedy Jakub Wasilewicz dowiedzia? si? o swoim pochodzeniu. Szybko jednak zorientowa? si?, ?e lepiej zachowa? t? informacj? dla siebie. Kiedy raz powiedzia? swojemu przyjacielowi kim jest nast?pnego dnia wszyscy zacz?li nazywa? go ?brudnym ?ydem?. Jakub trzyma? to w tajemnicy przed wszystkimi w szkole.

Latem i podczas przerwy zimowej Jakub zacz?? je?dzi? na ob?z Laudera, miejsca, w kt?rym rodziny ?ydowskie z ca?ej Polscki przyje?d?a?y i sp?dza?y kilka tygodni na poznawaniu judaizmu. Ob?z by? przeznaczony dla wszystkich trzech pokole? polskich ?yd?w: ocala?ych z Holokaustu, ich dzieci i wnuk?w.

To by?o od?wie?aj?ce dla Jakuba. Miejsce, w kt?rym nie musia? ukrywa? swojej prawdziwej to?samo?ci. Tam wszyscy byli ?ydami i wszyscy czuli si? komfortowo. Tam Jakub uczy? si? pie?ni hebrajskich i ?piewa? je potem dok?dkolwiek si? uda?.

Teraz Jakub jest ?onaty, ma dziecko i mieszka w Far Rockaway w Nowym Jorku. Nie zapomnia? o swoich korzeniach. Wie jakie wyzwania stoj? przed polskimi ?ydami na co dzie?. Nadal ma z nimi kontakt. Zdarzy?o mu si? nawet prowadzi? zaj?cia w Izraelu dla grupy polskich ?yd?w, kt?rzy byli na seminarium Shavei Israel.

Niedawno Jakub nagra? muzyczny singiel opracowany i wyprodukowany przez ?wiatowej s?awy piosenkarza i wykonawc? Eitana Katza. Jakub napisa? s?owa, kt?re zadedykowa? swojej matce, Halinie Wasilewicz zmar?ej kilka lat temu. Dla niego jej zachowanie przypomina Akeidat Icchak (ofiarowanie Izaaka). Przez ca?e swoje ?ycie reprezentowa?a nar?d ?ydowski i rodzica, kt?ry ofiarowuje siebie swojemu dziecku.

YTZJAK L?PEZ DE OLIVEIRA: OSOBISTA HISTORIA

YTZJAK L?PEZ DE OLIVEIRA: OSOBISTA HISTORIA

Za ka?d? histori? kryje si? wyj?tkowa osobowo??, bez kt?rej ta historia by nie zaistnia?a. Centrum Shavei Israel w Belmonte w Portugalii nie jest wyj?tkiem. Osob? stoj?c? za tym miejscem jest Ytzjak L?pez de Oliveira, kt?ry zarz?dza Casa Anusim. Ytzjak urodzi? si? w A Coru?a w Hiszpanii. Pochodzi z Conversos (zwanego tak?e ?marranos?) z ?A Raia?, granicy portugalsko-hiszpa?skiej. Najpierw wpad? na Centrum Spo?eczno?ci ?ydowskiej Ner Tamid w A Coruna. Potem pozna? swoj? niestabiln? sytuacj? zwi?zan? z pochodzeniem ?ydowski. Wtedy, Ytzjak, architekt krajobrazu z zawodu, zwi?zany ju? wcze?niej z Shavei Israel dzi?ki rabinowi Elizeuszowi Salasowi ze spo?eczno?ci Belmonte w Portugalii postanowi? wr?ci? do judaizmu. Teraz kontynuuje nauk? i poszerza swoj? wiedz? dzi?ki wsparciu Shavei Israel oraz przewodnictwu rabina Salasa. ?M?j dom? – wyja?nia Ytzjak – ?pierwotnie o?rodek Shavei Israel w Belmonte nadal jest miejscem spotka? student?w, kt?rzy wracaj? do korzeni, ?yd?w w drodze, kt?rzy tutaj zawsze zostan? serdecznie powitani podczas szabatu, ?wi?t i ka?dego innego dnia, ludzi, kt?rzy b?d? mogli skosztowa? sefardyjskich przysmak?w, pozna? rodzinne przepisy i nauczy? si? lokalnych piosenek ? wszystko dzi?ki temu, ?e Shavei Israel stara si? zapewni? ka?demu cudown? wizyt??.

DETERMINACJA MA?EJ SPO?ECZNO?CI ?YDOWSKIEJ W GWATEMALI

DETERMINACJA MA?EJ SPO?ECZNO?CI ?YDOWSKIEJ W GWATEMALI

Spo?eczno?? Shaar Hashamaim w Gwatemali, powsta?a w wyniku lokalnej inicjatywy.

Dzi? sk?ada si? z 15 rodzin i oferuje swoim cz?onkom szeroki wachlarz zaj??, takich jak studia ?ydowskie, imprezy spo?eczne i spotkania na ?wie?ym powietrzu, modlitwy i wsp?lne wakacje. Zapewnia r?wnie? mieszka?com koszerne jedzenie, ?ydowskie ksi??ki i podstawowe ceremonie religijne. Mimo ?wietnej organizacji pojawi? si? pewien spory problem. Wszyscy jej cz?onkowie mieszkaj? za daleko od synagogi, by m?c do niej p?j?? nie ?ami?c Szabatu.

By umo?liwi? czy wr?cz ulepszy? jako?? ?ycia ?ydowskiego i zapewni? po??dany poziom spo?eczno?ci zdecydowano, by zbudowa? kompleks budynk?w. Maj? znale?? si? w nich synagoga, centrum studi?w ?ydowskich, restauracja, sypialnie dla go?ci, mieszkanie dla Rabina i oczywi?cie mykwa.

?Bardzo cz?sto podejmuje si? wszelkie ?rodki, by ?ydowskie rodziny mog?y uczestniczy? w szabatowych nabo?e?stwach nie ?ami?c szabatu? – powiedzia? Fernando Flores Casta?eda, przedstawiciel Shavei Israel w Gwatemali. ?Dla mnie, dla mojej ?ony, dla naszych dzieci i dla ka?dego cz?onka tej spo?eczno?ci, Shaar Hashamaim, by?, jest i b?dzie bram?, kt?ra pozwoli?a nam zgromadzi? si? jako nar?d Izraela i ?y? judaizmem w ka?dym aspekcie naszego ?ycia. To drzwi, kt?re pozwoli?y nam po??czy? si? z Tor? i Samym Bogiem. ?

Inni cz?onkowie spo?eczno?ci r?wnie? podzielaj? entuzjazm Fernando. “Shaar Hashamaim to spe?nienie marzenia, kt?rego przed laty nie mo?na by?o sobie wyobrazi?? – m?wi Juan Alfredo Gutierrez. “Pragnienie powrotu do plemienia, do ludu, kt?ry nasi przodkowie zmuszeni opu?ci?, spe?ni?o si? dzisiaj. Spo?eczno?? jest nasz? rodzin?, razem studiujemy Tor? i Halach?, przygotowujemy si? do obchodzenia ka?dego szabatu i ?wi?t. Z wielk? rado?ci? spotykamy si? z innymi rodzinami w sytuacjach podobnych do naszej, w kt?rych d??ymy do tego samego celu: prowadzenia ?ycia ?ydowskiego w ca?ej pe?ni?.

Jak pokazuj? poni?sze zdj?cia, proces budowy jest w toku i wiele pozostaje do zrobienia. Je?li chcesz co? zmieni?, do??cz do nas, wspieraj?c spo?eczno?? Shaar Hashamaim i przekazuj?c darowizn? na ten projekt.

Dzia?alno?? Shaar Hashamaim

Osobista historia Shavei Israel: MIQUEL SEGURA AGUILO z Majorki

Osobista historia Shavei Israel: MIQUEL SEGURA AGUILO z Majorki

Nasza kolejna powie?? z cyklu ?Osobiste historie?, w kt?rym dzielimy si? z wami opowie?ciami o ludziach, bez kt?rych dzia?ania Shavei Izrael nie by?yby tak potrzebne i skuteczne. Dla nich w?a?nie powsta?a organizacja, kt?ra ma na celu ponowne po??czenie ?yd?w i potomk?w ?ydowskich z ich korzeniami. Oni s? naszymi przedstawicielami i przyw?dcami spo?eczno?ci ?ydowskich na ca?ym ?wiecie. Jednym z ciekawych ludzi jest Miquel Segura Aguilo z Majorki. Jako Chuetas (potomkowie ?yd?w z Majorki, kt?rzy musieli przej?? na chrze?cija?stwo lub co najmniej ?y? w ukryciu nie mog?c ujawnia? swojej religii) niedawno powr?ci? do judaizmu. Teraz jest dziennikarzem i wiceprezydentem Gminy ?ydowskiej na Balearach. Opr?cz regularnych dzia?a? na rzecz wzmacniania, wspierania i rozwijania swojej spo?eczno?ci, zainwestowa? sw?j czas i wiedz? w zachowanie dziedzictwa historycznego, publikuj?c ekscytuj?c? ksi??k? opowiadaj?c? histori? Chuetas.

Promocja ksi??ki ?The Chuetas: Unfinished Story? (?Chuetas: niedoko?czona historia) odby?a si? w zesz?ym tygodniu w synagodze w Palma de Mallorca. Przysz?o na ni? ponad 60 os?b. Wi?kszo?? z nich odczuwa?a osobisty zwi?zek z tematem. Spo?eczno?? Chuetas przez wiele lat utrzymywa?a tradycje ?ydowskie w tajemnicy. Obecnie znajduje si? w erze coraz wi?kszego zainteresowania badaniem historii swoich przodk?w. Redaktor zauwa?y?, ?e wsp??czesna historia Chuetas jest podzielona na dwie cz??ci, jak mo?na zobaczy? w ksi??ce: pierwsza z nich trwa od 1994 r. do 2003 r., kiedy Miquel pozna? Michaela Freunda i zapozna? si? z dzia?alno?ci? Shavei Israel. Drugi od 2003 r. do tera?niejszo??, kiedy wiele os?b wspomnianych w tej historii i sam autor rozpocz?li formalny proces konwersji i powr?cili do judaizmu.

Miquel wyja?ni? sw?j wyb?r Shavei Israel jako miejsce promocji ksi??ki: bez synagogi, spo?eczno?ci ?ydowskiej i judaizmu nic, co opisa? w tej ksi??ce i w poprzednich, nie ma sensu. Docenia rol?, jak? Shavei Israel odegra? w jego ?yciu i m?wi, ?e dla niego organizacja sta?a si? drzwiami do powrotu do jego dziedzictwa i jego ludu.

Rabin Michael Schudrich: ?ycie po?wi?cone odrodzeniu ?ydowskiej Polski

Rabin Michael Schudrich: ?ycie po?wi?cone odrodzeniu ?ydowskiej Polski

Latem 2013 roku spotka?em si? z Rabinem Michaelem Schudrichem w Jerozolimie. Zaprosi? mnie do wsp??pracy przy odbudowie ?ydowskiego ?ycia w Polsce. Sytuacja oznacza?aby, ?e s?u?? spo?eczno?ci Krakowa jako jej g??wny rabin. Moj? reakcj? by?o niedowierzanie. Nie zdawa?em sobie nawet sprawy, ?e w Polsce s? jacy? ?ydzi. U?miechn? si? i powiedzia?, ?e z pewno?ci? zdziwi mnie to co si? dzieje obecnie w Polsce. Doda?, i? warto by reszta ?wiata r?wnie? to widzia?a i mia?a tego ?wiadomo??.
Rabin Schudrich po?wi?ci? znaczn? cz??? swojego ?ycia osobistego i zawodowego na s?u?enie i rewitalizacj? polskiej spo?eczno?ci ?ydowskiej co wcale nie jest ?atwym zadaniem. A jednak robi to od 1992 roku czyli zaraz po tym jak upad? komunizm, a Polska sta?a si? po raz kolejny demokratycznym pa?stwem.

Przem?wienie w Synagodze Izaaka dla grupy turyst?w, kt?rzy przyjechali, by uczy? si? o ?ydowskim ?yciu w Polsce.

Gdybym mia? opisa? Rabina Schudricha powiedzia?bym, ?e jest ust?pliwy, nigdy nie m?wi ?nie?, umie si? po?wi?ci?, jest marzycielem. Jego biografia nosi tytu? ?Nie ma rzeczy niemo?liwych? co bardzo dobrze oddaje jego nastawienie do polskiego ?ydostwa. Pojawi? si? w Polsce przed nami wszystkimi: zanim powsta?o JCC w Krakowie i w Warszawie, zanim zosta?o zbudowane Muzeum Polin i nim sukces zacz??y odnosi? obecne organizacje zaanga?owane w ?ydowsk? przysz?o??. Z pocz?tku by? wolontariuszem, a nast?pnie pracownikiem Fundacji Ronalda Laudera, kt?ra zapocz?tkowa?a finansowe wspieranie ?ydowskiego odrodzenia. Wtedy w?a?nie otrzyma? tytu? Naczelnego Rabina Warszawy, a nast?pnie Naczelnego Rabina Polski, kt?rym jest od 15 lat.

Hawdala w Warszawie dla m?odych polskich ?yd?w.

Ka?dego dnia od si?dmej rano do p??nocy Rabin Schudrich pracuje nad budowaniem ?ydowskiego ?ycia i zachowaniem pami?ci ?ydowskiej w Polsce. On NIGDY si? nie zatrzymuje! Rabin Schudrich stara si? budowa? mosty pomi?dzy ?ydami i Polakami, Izraelczykami i Polakami, oraz polskimi ?ydami i polskimi ?ydami, mi?dzy chasydami, kt?rzy chc? skupi? si? g??wnie na upami?tnieniu przesz?o?ci i tymi, kt?rzy my?l? o budowaniu przysz?o?ci, mi?dzy ?ydami religijnymi i ?wieckimi, ortodoksami i reformowanymi, Chabadem, politykami, maszgijahami, turystami i ka?dym kto got?w jest usi??? do sto?u, by rozwi?za? problem. Kieruje si? idea?ami chesed ve’emet ? czyli prawda i mi?o??. Zawsze szuka pokoju, zawsze stara si? wsp??pracowa?.
Wspomnia? raz swoje przem?wienie z Bar Micwy. Skupia? si? w nim na Izraelitach, kt?rzy nie byli w stanie z konkretnej przyczyny z?o?y? pesachowej ofiary ? byli albo nieczy?ci, albo z dala od obozu. Nigdy nie byli za to karani. Micwa przepada?am i tyle. Ale oni czekali na nast?pny rok, by wtedy z?o?y? ofiar? i spe?ni? sw?j obowi?zek. Nie musieli ju? tego robi?. Ale chcieli da? z siebie wi?cej. W ko?cu B?g odpowiedzia? na te potrzeby wprowadzaj?c nowe ?wi?to zwane “drug? Pasch?”, kt?re sta?o si? jednym z 613 przykaza? w Biblii. Jak?e zadziwiaj?ce, ?e ludzka inicjatywa i ch?? wyj?cia poza siebie sta?y si? partnerem bosko?ci w tworzeniu micwot w Torze. Rabin Schudrich wzi?? to przes?anie do serca i zrozbi? z niego swoje powo?anie; zawsze stara si? wykracza? poza sfer? chesed, budowania spo?eczno?ci i przyw?dztwa.

Z papie?em Franciszkiem

Za ka?dym razem, gdy rabin Schudrich, m?wi o ?yciu ?ydowskim zaczyna tym stwierdzeniem: w roku 1939 by?o 3,5 miliony ?yd?w w Polsce. Po Holokau?cie liczba ta zosta?a zdziesi?tkowana do 350 000. Nast?pnie opowiada o ?ydowskiej Polsce w okresie komunizmu i cudzie odrodzenia ?ycia ?ydowskiego w czasach wsp??czesnych od upadku komunizmu i powstania niepodleg?ej Rzeczypospolitej Polskiej. Jestem przekonany, ?e powodem, dla kt?rego rabin Schudrich rozpoczyna swoje przem?wienia zawsze tak samo jest zachowanie pami?ci. Mimo odrodzenia jakie obecnie ma miejsce i tego, ?e nie w?tpliwie mo?emy by? dumni z obecnej sytuacji nie wolno nam zapomnie? o tym co wydarzy?o si? podczas wojny i jaki los spotka? miliony ?yd?w mieszkaj?cych tutaj. W tym samym czasie budujemy, rozrastamy si?, uczymy Tory, aspirujemy, jeste?my inspirowani i staramy si? inspirowa? innych.
Trzydzie?ci lat temu ukaza?y si? ksi??ki i albumy, kt?re da?y wtedy poczucie ostateczno?ci ?ydowskiego ?ycia w Polsce. Nied?ugo p??niej spo?eczno?? zacz??a si? odbudowywa?, g??wnie w Warszawie, Krakowie, Wroc?awiu, ?odzi, ale tak?e ?ycie ?ydowskie trwa w Katowicach, Gda?sku, Szczecinie, Poznaniu, Bielsku Bia?ej i Legnicy.

Z prezydentem Polski Andrzejem Dud? oraz przewodnicz?c? Gminy Wyznaniowej Zydowskiej w Warszawie Ann? Chipczy?sk? na cmentarzu w Warszawie

Znaczna cz??? rewitalizacji ma zwi?zek z wizj? i determinacj? rabina Schudricha. Zrozumia?, ?e by spo?eczno?ci na nowo wzrasta?y potrzebni s? duchowi przyw?dcy. W g??wnych miastach, takich jak Warszawa i Krak?w, przez ostatnie 25 lat dzia?ali rabini. Planem rabina Schudricha sta?o si? przydzielenie rabina do ka?dego miasta, w kt?rym jest spo?eczno?? ?ydowska maj?ca szans? utrzyma? si? i odbudowywa? ?ydowskie ?ycie. Nie?atwo by?o znale?? odpowiednich m??czyzn i ich rodziny, kt?rzy byli by gotowi zainwestowa? siebie w takie dzia?ania. Osadzanie rabin?w w Polsce to r?wnie? ?mudne poszukiwanie funduszy niezb?dnych do ich finansowania. Sta?o si? to jednak cz??ci? misji rabina Schudricha, w kt?rej przez wszystkie te lata odnosi sukces.

Podczas konferencji rabin?w w Polsce

Poza pieni?dzmi rabin Schudrich po?wi?ca sw?j czas, by opiekowa? si? ka?dym rabinem, aby ka?demu pom?c odnale?? si? w obecnym ?yciu ?ydowskim oraz wesprze? poruszanie si? po m?tnych wodach wsp??czesnej odnowy w niegdy? t?tni?cym ?ydowskim pa?stwie. Obecnie pracuje dla niego pi?ciu z Polskich rabin?w ? w Warszawie, Krakowie, ?odzi i Wroc?awiu. Przez ostatnich 20 lat rabin Schudrich szuka? odpowiednich rabin?w, znajdywa? fundusze by sprowadzi? ich do Polski i m?c ich zatrudni?, prowadzi? ich i wspiera? w ka?dej mo?liwej sytuacji pocz?wszy od zmaga? z nowym j?zykiem, now? kultur?, nowym miejscem zamieszkania, sko?czywszy na ca?kowitej zmianie dotychczasowego ?ycia w??czaj?c asymilacj? ich ?on i dzieci.
Rabin David Basok, obecnie z ?on? Danielle obs?uguj?cy spo?eczno?? ?ydowsk? we Wroc?awiu, opowiada o swoich pocz?tkowych do?wiadczeniach z rabinem Schudrichem. Pisze:

Przy pomniku w Jedwabnem

“Nasze stosunki z rabinem Schudrichem przez ostatnich kilka lat mo?na zamkn?? w trzech s?owach: zrozumienie, wsparcie i zach?ta. Przede wszystkim daje on nam poczucie, ?e polega na nas ca?kowicie we wszystkich dziedzinach; ale jednocze?nie zawsze ma dla nas czas, gdy potrzebujemy porady lub wsparcia. Nasze do?wiadczenie w Polsce jest satysfakcjonuj?ce, ale czasami bywa mocnym wyzwaniem. Pami?tam jedno spotkanie z Rabiem Schudrichem podczas kt?rego przedstawili?my mu nasze problemy i zmagania ze spo?eczno?ci?. S?ucha? uwa?nie i na koniec odpowiedzia?, ?e rozumie nasze obawy i ?e cz??? naszych problem?w mo?e rozwi?za?, a cz??ci nie. Widz?c nasze spi?te i troch? zm?czone twarze zaproponowa?, ?e wy?le nas na wakacje, by?my troch? oczy?cili nasze umys?y. Takim mentorem jest w?a?nie rabin Schudrich. Po powrocie z przerwy mieli?my du?o si?y i energii, by samemu zaj?c si? wszystkimi problemami.
Rabin Schudrich jest naczelnym rabinem Polski. Zrozumia?ym by by?o gdyby chcia? sam przemawia? podczas bardzo wa?nych uroczysto?ci. On jednak zach?ca nas, by?my brali udzia? w takich wydarzeniach daj?c spo?eczno?ciom mo?liwo?? pos?uchania tego co my mamy do powiedzenia.
Rabin Schudrich du?o inwestuje w nasze relacje co nie jest proste w stosunku pracodawca – pracownik. Ale naprawd? stara si? nawi?za? z nami przyja??, oferuj?c r?wnie? wygod?, a czasem nawet daj?c czekoladki z Warszawy. Przy tym zawsze uwa?nie s?ucha naszych problem?w. Rzadko spotykamy si? bez klasycznych “?art?w rabina Schudricha”, kt?re od?wie?aj? nasze nastroje i nas samych.

Rozdawanie prezent?w chanukowych dzieciom w Warszawie.

W ko?cu, jako najbardziej zapracowany rabin jakiego znamy, kt?ry jest ca?y czas w ruchu, zaanga?owany we wszystko co ma znaczenie zachwyca zdolno?ci? prowadzenia rozm?w. Mo?e zacz?? rozmawia? o czym? wa?nym w Niedziel? i musie? sko?czy? natychmiast z jaki? r??nych wa?nych przyczyn po czym zatelefonowa? kilka dni p??niej i zacz?? w?tek dok?adnie tam gdzie zosta? przerwany. Potem rozmowa jest kontynuowana w nast?pny szabat by wreszcie znale?? rozwi?zanie. Prawdziwie niewiarygodne.
Rabin Moshe Bloom by? asystentem rabina Schudricha w Warszawie przez cztery lata. Uwa?a swoj? prac? dla rabina Schudricha niesamowite do?wiadczenie edukacyjne, kt?re chce piel?gnowa? ca?e ?ycie. Zobaczy? go z bliska i mia? mo?liwo?? podziwia? jego m?dro??, przyw?dztwo, cierpliwo??, oddanie i pokor?. Zapytany o to, czego nauczy? si? od rabina Schudricha na temat rabin?w i rabinicznej pracy odpowiedzia?: “Z?o?ono??! Ludzie s? skomplikowani, podobnie jak sytuacje. Miej cierpliwo??, sad? nasiona i nie oczekuj natychmiastowych rezultat?w. Jest to proces, kt?ry ostatecznie przynosi owoce!?
Oddanie Rabina Schudricha do ?ydowskiej Polski jest legendarne. Widzi m?ode polskie ?ydowskie dzieci jako przed?u?enie w?asnej rodziny; widzi je jako swoj? misj? ?yciow?. Dlatego czasem zapomina je??, spa? i dba? o siebie tylko dalej jedzie dzia?a? dalej.

Spotkanie z prezydentem Brakiem Obam?

Dla mnie rabin Schudrich by? zawsze zaufanym szefem, wierz?cym we mnie i wspieraj?cym mnie podczas mojego pobytu w Krakowie. Kiedy potrzebowa?em jego rady, by? dla mnie. Kiedy chcia?em robi? co? po swojemu szanowa? m?j wyb?r i wspiera? w nim. Podczas, gdy zar?wno w Polsce jak i za granic? inspiruje i jest podziwiany za swoj? prac? rabin Schudrich nadal jest cz?owiekiem twardo st?paj?cym po ziemi. Ma w sobie pokor? i jest ?wiadom z?o?ono?ci polskiego ?ycia ?ydowskiego oraz wyzwa?, jakie czasami ono stawia. By? tak?e wzorem do na?ladowania pod wzgl?dem zaanga?owania – od dwudziestu pi?ciu lat pracuje nad tym, by zachowa? pami?? o ?ydowskiej Polsce i odbudowa? tam ?ydowskie ?ycie. Nadal pracuje nad tym i nie wydaje si? zwalnia?!

Rabin Schudrich, Jonathan Ornstein i ja w JCC w Krakowie.