Rosz Haszana – Święto rozdwojonej jaźni?

Czy powinniśmy płakać w tym dniu lub radować się? Czy Rosz Haszana to dzień przepełniony lękiem i drżeniem, a może radością i świętowaniem? Być może zrozumienie nazwy tego dnia da nam lepszy wgląd i pomoże nam odpowiedzieć na to pytanie.

Interesujące jest to, że fraza Rosz Haszana w zasadzie nie pojawia się w Torze! (chociaż pojawia się w rozdziale 40 Ezechiela, ale nie odnoszącym się do tego święta). Zamiast tego ten dzień nazywa się “Jom Truah”, Zichron “Truah” lub “Szabaton Zichron Truah” – wszystko związane z dźwiękiem Shofaru.

Mimo to rabini przypisali temu dniu imię Rosz Haszana. Czemu? ROSH w Torze ma dwa różne znaczenia: 1. Po pierwsze. 2. Najlepsze! Z jednej strony celebrujemy “pierwszy”, początek nowego roku, szansę na rozpoczęcie od nowa z czystym kontem. To reprezentuje pogląd, że Rosz Haszana jest dniem pokuty, dniem, w którym Bóg osądza świat i określa, jaki rodzaj roku będziesz miał. Musisz ciężko pracować i przygotować się duchowo na ten dzień, ponieważ jest to “pierwszy dzień reszty twojego życia”. Jest to również początek “dziesięciu dni pokuty”, która ma sens, ponieważ jest to czas, w którym Bóg was osądza i określa, jak będzie wyglądał wasz rok.

Continue reading “Rosz Haszana – Święto rozdwojonej jaźni?”

Ki Tawo – umiejętność dziękowania

Lekceważenie dziękowania jest jednym z powodów naszego złego samopoczucia. Ta ułomność, bo tak to trzeba nazwać, jest też jednym z powodów kryzysów wielu relacji. Mam na myśli nie tylko mówienie słowa “dziękuję”, ale przede wszystkim wysiłek polegający na szukaniu dobrych rzeczy, które spotykają nas w życiu, czy to ze strony ludzi czy ze strony Boga. Mało tego, halacha mówi, że dziękować powinniśmy również za smutne wiadomości (Baruch Dajan Emet). To jest chyba jeszcze trudniejsze i trochę kłóci się z tym co potocznie rozumiemy pod słowem “dziękuję”.

Continue reading “Ki Tawo – umiejętność dziękowania”

Paraszat Ki Tece

“Tutaj nie przepędza się Boga, tutaj nie używamy urządzeń internetowych”. “Każdy kto korzysta ze smartfona jest niezdatny do bycia świadkiem na ślubie”. “Posiadacz ajfona jest nazywany złoczyńcą”. Z drugiej strony: “Widziałeś ten wypadek na youtube?”. “Ale hardkorowy filmik, ohyda! Zobacz sobie”. Continue reading “Paraszat Ki Tece”

Paraszat Szoftim – Drzewa i litość

Samuel David Luzzatto był włoskim uczonym żydowskim, filozofem, tłumaczem, poetą i egzegetą biblijnym przynależącym do uczonych uznających tradycję dosłownego interpretowania Tory, zwanych „pasztanim”. Mieszkał we Włoszech i odegrał ważną rolę w rozwoju włoskich badaczy Biblii. Jako jeden z inicjatorów organizacji “Mądrość Izraela” i był prekursorem religijnego syjonizmu, w swoim niezwykłym komentarzu do Tory przekazał nam swoją piękną myśl na temat wersetu, który czytamy w paraszy w tym tygodniu.

“Jeżeli będziesz oblegał jakieś miasto przez długi czas, walcząc przeciwko niemu, aby je zdobyć, nie niszcz jego drzew podnosząc na nie siekierę, bo z nich możesz się żywić; nie wycinaj ich więc, bo czyż drzewo polne jest człowiekiem, aby miało być przez ciebie oblegane?”

Continue reading “Paraszat Szoftim – Drzewa i litość”

Paraszat Ekew – Na czym polega wyjątkowość Ziemi Izraela?

Na to pytanie odpowiada Mojżesz w swoim przemówieniu w paraszy Ekew. Na początku rozdziału ósmego księgi Dwarim (Powtórzonego Prawa) Mojżesz przypomina synom Izraela o ich doświadczeniu na pustyni. To doświadczenie było sprawdzianem, czy lud będzie się trzymał boskich przykazań. Bóg uczynił nasz pobyt na pustyni testem i nauką, abyśmy nauczyli się poszukiwać go i rozpoznawać jego obecność we wszystkim co czynimy. To była żyzna gleba dla tego testu z powodu absolutnego braku płodności piasków pustyni!

Następnie parasza w naturalny sposób przechodzi do opisu piękna Ziemi Izraela. Mojżesz rozpoczyna swoje pochwały mówiąc, jak cudowna jest ta Ziemia:

Albowiem Pan, Bóg twój, wprowadzi cię do ziemi pięknej, ziemi obfitującej w potoki, źródła i strumienie, które tryskają w dolinie oraz na górze – do ziemi pszenicy, jęczmienia, winorośli, drzewa figowego i granatowego – do ziemi oliwek, oliwy i miodu – do ziemi, gdzie nie odczuwając niedostatku, nasycisz się chlebem, gdzie ci niczego nie zabraknie – do ziemi, której kamienie zawierają żelazo, a z jej gór wydobywa się miedź. 10 Najesz się, nasycisz i będziesz błogosławił Pana, Boga twego, za piękną ziemię, którą ci dał.  (Dwarim 8:7-10)

Continue reading “Paraszat Ekew – Na czym polega wyjątkowość Ziemi Izraela?”

Parasza Dwarim – Uczmy się z grzechów przeszłości

Żydzi są optymistami; nieustannie patrzymy w przyszłość, by budujemy nowe życie próbując poprawić naszą rzeczywistość z nadzieją, że możemy stworzyć lepszą przyszłość.

Tu w Krakowie zawsze skupiamy się wokół motta „Budowania żydowskiej przyszłość”, dobrze wiedząc, że nasza polska przeszłość, podczas gdy przez wiele wieków była pozytywna, XX wiek przyniósł tak straszną tragedię i cierpienie, że moglibyśmy się zastanawiać, czy jest jakaś przestrzeń i możliwość, aby brać pod uwagę rozwój i przyszłość.

Niemniej jednak to jedyny sposób, w jaki potrafimy żyć – patrzymy w przyszłość, śnimy, a potem zmieniamy te sny w naszą rzeczywistość.

Continue reading “Parasza Dwarim – Uczmy się z grzechów przeszłości”

Paraszat Pinchas – Odważnie dochodząc swoich praw

Wyobraźcie sobie odwagę potrzebną do tego, by zwrócić się bezpośrednio do Mojżesza, przywódcy całego narodu izraelskiego. Wyobraźcie sobie na jaki tupet musiała się zdobyć w tamtych czasach kobieta, której zwykle nie słyszano i która zazwyczaj była w cieniu innych mężczyzn, aby być w stanie podejść do Mojżesza i przedstawić swoje roszczenia.

Inni, którzy niewłaściwie “zbliżyli się” do przywódcy, zostali spaleni przez ogień Boga (Nadaw i Awihu). Korach i jego otoczenie próbowali “zbliżyć się”, by zdobyć więcej mocy od Mojżesza i skończyli pochłonięci przez ziemię. Zbliżanie się do Mojżesza w dowolnym momencie w obozie było niebezpieczną opcją, ale tego się właśnie podjęły córki Selofchada pod koniec Parszy Pinchas.

To prawda, że ​​miały one również jako wzorce do naśladowania matriarchinie takie jak na przykład Miriam, ale Miriam była jednocześnie częścią przywództwa. Skąd więc te proste kobiety miały dość odwagi, by zbliżyć się do Mojżesza i stanąć przed nim?

Continue reading “Paraszat Pinchas – Odważnie dochodząc swoich praw”

Paraszat Chukat – Moc czerwieni

W tym tygodniu dzielę się pomysłem, który usłyszałem od mojej córki Techelet i mojej żony Hadley. Nasza parsha zaczyna się od czerwieni i kończy na czerwono! “Czerwone cielę” (para aduma) zostało użyte do oczyszczenia osoby, która weszła w kontakt z martwym ciałem, czyniąc go nieczystym. Ale bardzo dziwna rzecz dzieje się przy podawaniu popiołów czerwonego cielęcia. Podczas gdy prochy oczyszczają Izraelitę, kapłan, który nim zarządza, staje się nieczysty! Dlaczego ta sama krowa oczyszcza i powoduje nieczystość kogoś innego w tym samym momencie?

Parasza kończy się opowieścią o Izraelitach, którzy próbują dotrzeć do Ziemi Izraela, gdy docierają do narodu Edomu (czerwonego) ci powstają przeciwko nim i walczą. Edom nie pozwala Izraelowi przejść przez ich ziemię. Mojżesz wysyła posłańców do Edomu, mówiąc: “twój brat prosi cię, abyśmy przeszli przez twoją ziemię, abyśmy mogli udać się do Kanaanu, nie będziemy skręcać w lewo ani w prawo, ale pozostaniemy na głównej drodze”. Edomici odmawiają przyzwolenia i zapowiadają, że jeśli Izraelici się zbliżą przywitają ich mieczem.

Continue reading “Paraszat Chukat – Moc czerwieni”

Paraszat Szlach – Grzech zaniechania

Co poszło nie tak? Otrzymali misję, by sprawdzić owoce, ale także ziemię, ludzi i fortyfikacje. Wrócili i zdali raport. Czegóż tak strasznego się dopuścili, co by uzasadniało karę śmierci dla całego pokolenia na pustyni? Co więcej, gdy porównamy inne grzechy dzieci Izraela, ten blednie w porównaniu z wielkim – złotym cielcem. Za grzech złotego cielca, w którym – jak wspomina Tora – cały naród brał udział tańcząc dziko, chaotycznie i w podnieceniu, za karę wystarczyło w zasadzie jedynie ostrzeżenie. Tymczasem za grzechy wysłanników, z którymi cały naród ma niewiele do czynienia, karą jest w gruncie rzeczy śmierć podczas czterdziestu lat wędrówki po pustyni. O co tu chodzi?

Continue reading “Paraszat Szlach – Grzech zaniechania”