Parasza Bo – Dajmy światłu się przebić

W kulminacyjnym punkcie dramatu rozgrywającego się miedzy Mojżeszem i Faraonem, w trakcie kolejnych plag, Tora przerywa opowiadanie i wtrąca w nie pozornie banalny i nudny wykład o tym, jak należy poświęcić księżyc w nowiu. “A Bóg przemówił do Mojżesza i Aarona w ziemi Egipskiej, mówiąc: ten miesiąc jest dla ciebie pierwszym miesiącem, pierwszy z miesięcy roku”.

Po co przerywać nam historię, wtrącając niepotrzebne detale i pozostawiać nas w zawieszeniu? Dlaczego nie można jednym ciągiem opowiedzieć historii o plagach i wyjściu z Egiptu? Raszi wyjaśnia nam to wskazując na słowa “w tym miesiącu”. Oznaczają one, że Mojżesz mógł na danym etapie nie zrozumieć koncepcji nowiu. Potrzebował Boga, aby ten fizycznie wskazał mu Księżyc i powiedział jak go konsekrować. Dlaczego Mojżesz sam nie mógł tego dostrzec? Ze wszystkich skomplikowanych micwot w Torze tak trudno było Mojżeszowi dojrzeć księżyc i uświadomić sobie, że zaczyna się nowy miesiąc?

Midrasz uwydatnia kryzys, z którym Mojżesz i Aaron z pewnością musieli się zmagać. Bóg zsyła plagi a oni mają kryzys wiary!? Kiedy czytamy o dziesięciu plagach, które Bóg zesłał na Egipt zakładamy, że padły one jedna po drugiej i wszystko rozegrało się w ciągu kilku tygodni. Ale w rzeczywistości, jak sądzi Raszi, był to długi proces trwający co najmniej dziesięć miesięcy!

W tym czasie Izraelici nadal cierpieli! Mojżesz za każdym razem miał nadzieję, że kolejna plaga będzie tą ostatnią. Jednakże Faraon pozostał nieustępliwy! Jak bardzo to musiało zniechęcać Mojżesza, gdy Faraon ciągle stawiał na swoim, Bóg znowu obiecywał: “następnym razem” …!

I tak, przy dziesiątej pladze Bóg raz jeszcze powiedział “następnym razem”. “A Bóg przemówił do Mojżesza, mówiąc: jeszcze jedna plaga, a wtedy ich uwolni”. Ale kilka wersetów później, zaraz po tym, gdy Mosze pilnie powtórzył boskie słowa i ostrzeżenia Faraonowi, Bóg po raz kolejny mówi: faraon nie chce słuchać …

Ile razy Mojżesz mógł przejść przez ten sam proces? Kiedy nadejdzie wreszcie odkupienie? Mojżesz i Aaron zostali otoczeni ciemnością Egiptu. W tym mroku zaczęli tracić nadzieję.

Potem nadchodzi dwunasty werset i Bóg mówi do Mojżesza, że jutro jest “rosz chodesz” to znaczy, że czyli pojawi się księżyc w nowiu i zacznie rozświetlać horyzont nad Egiptem.

Mojżesz już sam nie potrafił dostrzegł tej iskry światła i nadziei, bo jego umysł był zbyt przyćmiony ciężkim doświadczeniem w Egipcie. Był zbyt przygnębiony, aby w tej otchłani pozwolić sobie na wpuszczenie światła.

Wobec tego Bóg uczy go jak dostrzec światło nowiu. Po prostu: „Patrz i uświęć”.

Raszi zapytał retorycznie: w jaki sposób Mojżesz mógł ujrzeć księżyc w ciągu dnia, skoro Bóg rozmawiał z Mojżeszem tylko w dzień? Raszi podsuwa nam odpowiedź, że Bóg przemówił do Mojżesza tuż przed zachodem słońca, zaraz przed zapadnięciem mroku i wtedy naprawdę można zobaczyć iskrę nowiu.

Tą metaforą Raszi chce nam przekazać, że Mojżesz, który reprezentuje Izrael wahał się i walczył ze sobą o utrzymanie wiary i  kontynuowanie zmagań w imię Boga. Szczególnie, gdy robi się ciemno, jest to czas, kiedy światło może przebłysnąć! W szczególności w momencie kryzysu, kiedy myślimy, że wszystko już przepadło, i że ciemność nad nami zapanuje, wtedy pojawia się moment na odkupienie.

Gdy czujemy, że już całkiem stoimy na krawędzi i pochłania nas ciemność – to jest ten moment, gdy światło może zacząć prześwitywać i zaczyna się odkupienie. Miejmy nadzieję, że podobnie jak Egipt był prototypem niewolnictwa i nienawiści do Żydów, odkupienie i wyjście z Egiptu jest prototypem naszego odkupienia. Zatem pomimo złudzenia, że ogarnia nas ciemność znajdziemy sposób, aby dać szansę światłu księżyca i zacząć proces odkupienia.

 

Parszat Szmini: Przepis na otrzymanie obecności Boga

„Ósmego dnia wezwał Mojżesz Aarona i jego synów oraz starszych izraelskich I rzekł do Aarona: Weź sobie młodego cielca na ofiarę za grzech, a barana na ofiarę całopalną, oba bez skazy, i przyprowadź je przed Pana. A do synów izraelskich powiedz tak: Weźcie kozła na ofiarę za grzech, a cielca i jagnię jednoroczne, oba bez skazy, na ofiarę całopalną, Wołu zaś i barana na ofiarę pojednania, aby je zarżnąć przed Panem, i ofiarę z pokarmów zaczynioną oliwą, gdyż dzisiaj ukaże się wam Pan”.

W końcu nadejdzie dzień, gdy Miszkan (Świątynia) zostanie konsekrowany, a obecność Boga zstąpi na naród Izraela na stałe. Będzie to dzień pełen uroczystości, radosnej pieśni, duchowego podniecenia i oczywiście wymaganych poświęceń, które należy ofiarować w oczekiwaniu na przybycie szechiny.

Continue reading “Parszat Szmini: Przepis na otrzymanie obecności Boga”

Czy paraszat Korach to powtórka czy dalszy ciąg Biblii?

Najgorsze w tej historii jest, że to już wcześniej się wydarzyło! W Torze! I to nie z byle kim w społeczności, lecz z największymi, najważniejszymi świętymi osobami w obozie żydowskim.

O kim mowa?

O Aaronie oraz Miriam!

“Dlaczego tylko on jest specjalnie traktowany. Czyż Bóg nie przemawia również i do nas?”

Korach i jego zwolennicy wraz z synami Reuwena mówią to samo: “Dlaczego ty Mojżeszu (i Aaronie) jesteście specjalnie traktowani? Czyż my wszyscy nie jesteśmy święci, czy ten naród nie jest świętym ludem?”.

Aż się prosi by porównać oba bunty. Pierwszy bunt odbywa się na najwyższym, duchowym i politycznym szczeblu w rodzinie Mojżesza, gdy buntuje się jego siostra, która jest prorokinią wraz z najwyższym kapłanem. Drugi bunt natomiast prowadzi zupełnie pozbawiony skrupułów Korach wraz z zdradziecką częścią Izraelitów!

Continue reading “Czy paraszat Korach to powtórka czy dalszy ciąg Biblii?”

Paraszat Bamidbar – Miały być tylko cztery księgi Mojżeszowe; a potem coś poszło nie tak …

Zbyt radykalna teoria? Herezja? Cóż, przeanalizujmy to. Sefer Bereszit (Księga Rodzaju) ma bardzo jasny przekaz: Powstanie świata i człowieka, kreacja, kształtowanie cywilizacji i ostatecznie historia rodziny Abrahama w tym świecie. Abraham został wyróżniony, został obdarzony wielkim narodem, którego misją jest nauczanie świata o Bogu. Gdzie mieli tego dokonać? “Lech lecha me’artzecha” – „Idź do ziemi Kanaanu”.

Sefer Szmot (Księga Wyjścia) mówi o narodzie w niewoli oraz o narodzie podczas wyjścia z niewoli. Po wyzwoleniu Dzieci Izraela wypełniają swe przeznaczenie: otrzymują Torę i budują Dom obecności Bożej. Ten dom jest w drodze do ziemi Kanaanu.

Continue reading “Paraszat Bamidbar – Miały być tylko cztery księgi Mojżeszowe; a potem coś poszło nie tak …”

Paraszat Szemini – Zbyt blisko słońca…

Grecki mit o Ikarze mówi o synu Dedala, mistrza rzemieślniczego, który próbuje uciec z Krety, używając specjalnych skrzydeł, które jego ojciec przygotował dla niego z piór i wosku. Przed podróżą ojciec ostrzega Ikara, aby nie leciał zbyt nisko ponieważ wilgotność morza uniemożliwiałaby mu lot i ucieczkę, ale także by nie leciał zbyt wysoko, ponieważ słońce może go spalić i roztopić wosk. Ikar zignorował słowa ojca i przeleciał zbyt blisko słońca, spłonął i spadł do morza.

Continue reading “Paraszat Szemini – Zbyt blisko słońca…”

Paraszat Behalotcha

Pod koniec Księgi Szemot (Księgi Wyjścia) aż do paraszy Behalotcha w Bamidbar zanika narracyjny aspekt opowieści Tory. Słyszeliśmy o rozbiciu obozu naprzeciwko góry Synaj. Od tego czasu minął już rok aż do wydarzeń, o których wspomina nasza parasza. Rok podczas którego, naród zatrzymał się i studiował Torę. Oczywiście wyłączając tych, którzy czynnie budowali miszkan.

Po takim zatopieniu się w świętości, można by się spodziewać, że naród zacznie funkcjonować na niemal nadprzyrodzonym poziomie. Zamiast chodzić, powinniśmy unosić się nad ziemią. Jednakże parasza dowodzi czegoś odwrotnego. Wykładamy się na ziemię i wywijamy orła.

Chociaż siedzenie i studiowanie Tory przez cały boży dzień zasługuje na pochwałę, wiąże się ono jednak z pewnymi niebezpieczeństwami. Po spędzeniu całego roku w obozie naród zapomniał, jak się poruszać do przodu. Continue reading “Paraszat Behalotcha”

Paraszat Bamidbar

W tej paraszy spis każdego pokolenia jest poprzedzony nazwą plemiennego wodza. Gdy tekst podlicza plemię Lewiego (Lewity) stwierdza: “Są oni potomkami Aarona i Mojżesza”. Następnie wymienia synów Aarona. Raszi wnioskuje stąd, że jeśli uczysz kogoś Tory stajesz się jego ojcem. Jest to piękne wytłumaczenie, dlaczego Mojżesz jest wymieniony jako ojciec synów Aarona podczas, gdy nie ma tu spisu dzieci samego Mojżesza.

Mojżesz i Aaron reprezentują dwa różne rodzaje przywództwa. Jako arcykapłan Aaron musi być moralnym wzorem narodu. Jego obowiązkiem jest reprezentowanie czystości w oczach wszystkich. Czystość jest trudną cechą do osiągnięcia i przekazania, ale ostatecznie jest ona dostępna dla wszystkich, którzy są gotowi wykonać w tym kierunku sporo pracy. Te cechy przywódcze, które Aaron posiadał można przekazać z pokolenia na pokolenie.

Przywództwo Mojżesza wywodzi się z zupełnie innego źródła niż przywództwo jego brata Aarona. Kiedy był młody i żył jak książę w pałacu faraona Mojżesz zobaczył jak egipski nadzorca bezlitośnie bije żydowskiego niewolnika. Wiedział, że to, co zobaczył jest niemoralne i dlatego Mojżesz uderzył i zabił nadzorcę. To doprowadziło do jego ucieczki do Midian, a tam został wezwany przez Boga, by wyprowadzić synów Izraela na wolność. Continue reading “Paraszat Bamidbar”

Po śmierci…

Po śmierci przychodzi życie; po ciemności światło. Po śmierci dwóch synów Aarona moglibyśmy się spodziewać, że obie strony odsuną się od siebie. Można by uwierzyć, że Bóg po ukaraniu dwóch kapłanów za ich straszne i niedozwolone działanie, nie będzie już skłonny do żadnych gestów wobec swojego narodu, a w szczególności wobec tej grzesznej rodziny. Oczywiste by było dla nas, że Aaron i jego pozostali synowie w związku ogromnym nieszczęściem jakie ich spotkało, pogrążeni w mieszanych uczuciach smutku, gniewu i poczucia winy, nie będą już zainteresowani rozważaniem w jaki sposób i kiedy należy powrócić do łask Bożych.

Tego byśmy się spodziewali, taka byłaby naturalna ludzka reakcja – ale tu jesteśmy w błędzie. Tora przekazuje nam bezcenną lekcję, jak reagować na tragedię: po okresie żałoby należy powstać, powróć i zacząć odbudowę.
W naszej paraszy Aron dostąpił ponownej szansy zbliżenia się do Boga. Otrzymuje instrukcje o najświętszym doświadczeniu w judaizmie, o spotkaniu z Bogiem w najświętszym miejscu i w najświętszym dniu. Aaron, który cierpi z powodu straty połowy swojego potomstwa, nadal jest otwarty na studiowanie i przyjmowanie nowych zasad, by stać się gotowym na spotkanie z Najświętszym i na odpokutowanie za grzechy synów Izraela. Continue reading “Po śmierci…”