Parszat Pinchas

Parszat Pinchas

Tytuł dzisiejszej Parszy pochodzi od imienia bohatera poprzedniej Parszy, Pinchasa. Pinchas zakończył plagę, którą Bóg zesłał na dzieci Izraela, zabijając parę o imionach Kozbi i Zimri. Kozbi i Zimri nie byli małżeństwem, wręcz wydaje się, że właśnie się poznali i zaangażowali się w seks pozamałżeński, co było powszechnie znane wszystkim przywódcom Izraela. Nie był to pojedynczy incydent, lecz ostateczny akt wybuchu rozpusty seksualnej, która ogarnęła obóz Izraela. W odpowiedzi na panującą rozwiązłość Bóg zesłał plagę. Dokonując morderstwa Pinchas zatrzymał plagę. Na początku dzisiejszej Parszy Bóg nagradza Pinchasa za jego czyn, czyniąc go następnym Wielkim Kapłanem (Kohen Gadol). Wiele atramentu wylało się na rozważania moralnych konsekwencji czynu Pinchasa i reakcji Boga, jednak ja pragnę rozważyć inne implikacje związane z uczynieniem Pinchasa Wielkim Kapłanem.

W dzisiejszej Parszy Bóg przekazuje pałeczkę przywództwa kolejnemu pokoleniu Dzieci Izraela. Na początku Parszy odbywa się spis ludności, a Tora jasno stwierdza, że osoby dokonujące tego spisu są zupełnie inne niż poprzednie. To niebezpieczny moment, największym wyzwaniem dla każdego systemu politycznego i społecznego jest zdolność do pokojowej sukcesji. Chociaż w tej parszy jesteśmy świadkami tylko początku tego procesu, to jednak to co widzimy jest sukcesem.

Przekazywanie naszej żydowskiej tradycji i misji następnemu pokoleniu stanowi jeden z naszych głównych celów. Czy istnieje inny naród na świecie, który jest tak skłonny poświęcić teraźniejszość dla przyszłości swoich dzieci? Teraz, gdy proces sukcesji został zakończony, pozostaje pytanie, czy będą oni dobrymi Żydami i zawrą małżeństwa żydowskie. Czy będą nadal oddani tym samym celom, którym sami się poświęcamy? Czy będą usypiali swoje dzieci tymi samymi piosenkami, którymi my je kołysaliśmy?

W naszej Parszy trzy osoby lub grupy ludzi są wymieniane specjalnie w kontekście bycia dziećmi kogoś. Są nimi Pinchas, syn Elazara, syna Aarona Kapłana, synowie Kora oraz córki Selofechada (Celafchada). Główna rzecz, którą wiemy o nich w kontekście ich rodziców, to to, że nie postępowali tak samo jak ich rodzice. Widzimy, że są w stanie zmienić swoje metody, nie tracąc z oczu swojego celu i dzięki temu pozostają wierni celom swoich rodziców oraz zbliżają się do ich osiągnięcia bardziej niż ich rodzice kiedykolwiek to zrobili.

Oddanie przywództwa jest niepokojące, szczególnie, gdy ci, którzy je przejmują, działają inaczej niż my. Wiara w nasze dzieci ostatecznie dotyczy wiary w nas samych i naszej zdolności do przekazania im naszych celów i marzeń w sposób, który często sami nie byliśmy w stanie wyrazić. Największym hołdem, jaki możemy oddać tym, którzy przyszli przed nami, jest realizacja ich celów naszymi własnymi sposobami, jednocześnie pozostając wiernymi marzeniu.

Szabat Szalom!

Z miłością,

Yehoshua

Paraszat Pinchas

Paraszat Pinchas

W ostatni Szabat podejmowaliśmy gościa. Kiedy przyszedłem do szulu z synem w Szabat rano, siedział obok mojego miejsca pochłonięty czytaniem Talmudu. Usiedliśmy obok niego i zaczęliśmy się modlić. Ubrany był jak chasyd, miał ciemną skórę, modlił się z modlitewnika Sfardi. Pomyślałem, że był jemeńskim Żydem, który zrobił tszuwę i został chasydem Braclawer. Podczas powtórki Amidy udał się przed Aron haKodesz przygotowując się do błogosławieństwa Kohenów. Żydzi aszkenazyjscy żyjący w diasporze zawiesili ten zwyczaj. Przekonanie go do odstąpienia od błogosławieństwa wymagało energii i wysiłku, jednak po pewnym czasie udało się go przekonać i uszanował nasze lokalne zwyczaje. Jako Kohen otrzymał pierwszą aliję w czasie czytania Tory. Wszedł na bimę i zamiast powiedzieć błogosławieństwo przed czytaniem Tory, zaczął wygłaszać kazanie w języku hebrajskim na temat synów Izraela. Mówił przez około pięć minut na temat znaczenia skromnego ubioru, zanim został przekonany do wypowiedzenia błogosławieństwa i kontynuowania czytania Tory.

Midrasz mówi nam, że prorokiem Eliaszem był Pinchas. Elijahu nigdy nie umarł; zamiast tego wędruje od między niebem a ziemią, biorąc udział w każdym Brit Mila, w Sederze Pesachowym, a także pojawiając się przy innych okazjach. Święty Żyd z Przysuchy szukał go na targowiskach i polach Mazowsza, a on często przebierał się za lokalnego chłopa. Baal Szem Tow spotkał go jako miejscowego rolnika. Nigdy nie wiadomo kiedy pojawi się Elijahu, ale jeśli nie będziemy go szukać, na pewno go nie znajdziemy.

Shabbat Shalom!

Love,

Yehoshua

Parszat Pinchas

Parszat Pinchas

Szabat szalom.

Ta dwar Tora, komentarz do fragmentu Tory, odnosi się do emocjonalnego statusu dzieci Izraela w całej księdze Bemibar.

Dwie życiowe reakcje na traumę

Psychologowie przez dziesięciolecia badali objawy tego, co stało się znane jako PTSD – Zespół Stresu Pourazowego. Określając go jako zaburzenie psychiczne i behawioralne, psychiatrzy z Narodowego Centrum PTSD w Stanach Zjednoczonych zauważają, że około 6% dorosłych doświadczy skutków PTSD w pewnym momencie swojego życia. Po przeżyciu traumatycznego wydarzenia – wojny, napaści seksualnej, wypadku drogowego, przemocy domowej czy też boskiego wyroku śmierci na pokolenie twoich rodziców! – ludzie będą reagować negatywnie poprzez niepokojące myśli, psychiczny lub fizyczny niepokój, reakcję “walcz lub uciekaj” i inne rodzaje negatywnych emocji.

Zaburzenie uniemożliwia jednostce racjonalne reagowanie na bodźce wpływające na nich, zwykle zmuszając ją do załamania, ucieczki, napięcia i ucieczki od aktualnej rzeczywistości. PTSD, choć określone i nazwane dopiero w  XX wieku, przejawia się w wielu różnych formach i pod różnymi nazwami od setek lat: “szok”, “nerwica wojenna”, “nerwica bojowa”, i jest leczone przez specjalistów medycznych za pomocą leków lub psychoterapii, a najczęściej połączenia leczenia farmakologicznego z psychologią.

Ten miniony czerwiec był miesiącem świadomości PTSD. W Izraelu, od roku rząd zwrócił znacznie więcej uwagi na to trudne zaburzenie, gdy cierpiący na PTSD weteran wojny w Gazie z 2014 roku, Itzik Saidan podpalił się z desperacji i w proteście na to, że nie czuł się wysłuchany przez rząd.  Wydarzenie to wstrząsnęło rok temu całym krajem. Itzik Saidan  lobbował za większym wsparciem dla byłych żołnierzy, którzy cierpią na PTSD.  Przeżył podpalenie i częściowo powrócił do zdrowia i nadal walczy o swoje prawa jako osoba cierpiąca na PTSD.

Księga Bemidbar, szczególnie po epizodzie wysłanników, którzy mieli sprawdzić co jest w Ziemi Izraela, przedstawia klasyczne PTSD na poziomie narodowym. Po tym, gdy byli świadkami gniewu Boga na wysłanników i wyroku śmierci wydanego na każdego z rodziców, całe pokolenie mogło zostać zdiagnozowane z PTSD,  i zaburzenie to mogło trwać przez dziesiątki lat. Bezpośrednio po tej traumie następuje bunt, walka o zmianę ustroju, a gdy ten bunt zostaje stłumiony, naród krzyczy, że Bóg zabija wszystkich, “jesteśmy martwi, wszyscy zginęli, wszyscy odeszli”.

Ich wędrówka przez pustynię w tym czasie była zapewne pełna koszmarów, bezradności i chęci, by po prostu uciec. W parszy Chukat narzekają na wodę i wyzywają Mojżesza za to, że wyprowadził ich z Egiptu na pustynię; później narzekają na mannę i po raz kolejny znoszą gniew Boga. Wydaje się, że nie mogą uciec od swoich urazów i staje się to błędnym kołem. Na końcu parszy Balaka dzieci Izraela ponownie wpadają w szał rozpusty i bałwochwalstwa, być może szukają jakiejkolwiek drogi ucieczki od swojej rzeczywistości.

                PTSD jest tylko jednym ze sposobów reagowania na traumę i choć dotyczy tylko niewielkiej części populacji, wydaje się, że zajęło centralne miejsce w naszej świadomości. Jest jednak jeszcze jeden skrót: PTG.

Psychologowie Richard Tedeschi i Lawrence Calhoun w połowie lat 90-tych badali wiele ofiar traumy i zauważyli, że znaczna część z nich rozwinęła oznaki wielkiego pozytywnego rozwoju po doświadczeniu przeciwności. Nazwali to zjawisko “wzrostem pourazowym” (Post-Traumatic Growth) – PTG.

W Journal of Traumatic Stress, Calhoun i Tedeschi znaleźli pozytywne reakcje w pięciu obszarach, które odzwierciedlają zjawisko PTG po traumie:

* Docenianie życia.

* Relacje z innymi.

* Nowe możliwości w życiu.

* Siła osobista.

* Zmiana duchowa.

Kiedy ktoś uniknie kryzysu lub przynajmniej go przeżyje, choć mniejszość będzie się staczać w dół i wymagać intensywnej pomocy medycznej, większość wyjdzie z niego, ciesząc się życiem, nawiązując ponownie kontakty z rówieśnikami, a nawet przełożonymi, myśląc o nowych początkach i rozważając duchową zmianę, która w nich zaszła.

Przeprowadzono metaanalizę, która wykazała, że około 50% (!) ludzi, którzy doznali poważnej traumy, odbija się od dna i doświadcza wzrostu w odpowiedzi na swój kontakt z kryzysem. Ludzie uczą się na podstawie swoich doświadczeń i nabierają nowych sił w życiu, angażują się w sprawy innych, często stają się mówcami motywacyjnymi i znajdują nowe połączenie z religią. To jest właśnie ten wzrost po traumie – PTG.

Wierzę, że jest to opisane w drugiej połowie księgi Bemidbar. Te same dzieci Izraela, które mogły wykazywać oznaki PTSD, wykazywały również wzrost  czyli PTG. Nauczyli się na swoich błędach i kiedy stanęli w obliczu braku wody, zwrócili się do Boga i błagali o zbawienie. Następnie zaśpiewali swoją własną pieśń pochwalną (izraelski shirat habe’er). Kiedy zstąpił na nich wróg, zamiast paraliżu czy narzekania zwrócili się do Boga i złożyli Mu ślubowanie, aby pokonać wroga. I gdy Balak groził swoimi klątwami oraz gdy wydawało się, że Mojżesz nie może już bronić narodu, wtedy powstał Pinchas  i podjął działania, pokonał wroga i przekonał naród do powrotu do Boga.

Tora przedstawia nam obie życiowe reakcje na traumę, aby przypomnieć nam o złożoności życia dzieci Izraela na pustyni a także o tym, że i nasze życie jest bardzo złożone. Możemy zarówno doświadczyć negatywnych emocji związanych z naszą traumą, jak i jednocześnie rozpocząć drogę powrotu, wzrostu, duchowości.

Modele przyw?dztwa – Paraszat Pinchas

Kto odziedziczy tron ??przyw?dztwa? To istotne pytanie pojawia si? w paraszy w tym tygodniu, gdy w?a?nie zamykamy histori? narodu Izraela na pustyni. Moj?esz zadaje sobie to pytanie, zaraz po otrzymaniu ostatniej instrukcji od Haszem: ?Wejd? na t? g?r? z ?a?cucha Abarim i popatrz na kraj, kt?ry daj? Izraelitom. Gdy go zobaczysz, zostaniesz przy??czony do swoich przodk?w, podobnie jak tw?j brat Aaron?.

Moj?esz w odpowiedzi od razu zwraca si? do Boga, prawie z hucp?: ?O Panie, od kt?rego zale?y ?ycie wszystkich istot, wyznacz do kierowania spo?eczno?ci? m??a, kt?ry b?dzie na jej czele wychodzi? i wraca?, wyprowadza? ich i przyprowadza?, by spo?eczno?? Pana nie by?a jak stado bez pasterza?.

Ostatnim aktem przyw?dcy jest zadbanie o nast?pc?, kt?ry zadba o lud. Gdy Moj?esz us?ysza? t? straszn? wie?? od Boga, ?e przyjdzie mu umrze? na tej g?rze, Moj?esz ignoruje s?owa o wyroku ?mierci i staje na wysoko?ci zadania, by zadba? o przysz?o?? i bezpiecze?stwo swoich ludzi. To jest prawdziwy przyw?dca! To nasz Moj?esz! Read more