“Jestem”. Szkoła w Polsce robi tszuwę

Abend, Lila? Jestem.

Apfel Fredryka? Jestem.

Bauman Jadwiga? Jestem.

Bauman Irena? Jestem.

Becker Sonia? (lat 7) Jestem.

Binzer, Krystyna? (lat 12) Jestem.

Blumenfeld Bronisława? (lat 8) Jestem.

Jestem…

Siedzę w szkole, do której chodzi 87 uczniów. Na wezwanie imienia odpowiada kolejna młoda dziewczyna gotowa na nowy dzień nauki.  Ale młode panienki to nie te dziewczyny sprzed 78 lat, które siedziały prawie wiek temu w tych ławkach. Continue reading ““Jestem”. Szkoła w Polsce robi tszuwę”

Nowa książka wydana przy wsparciu Shavei Israel: Codzienna porcja Tory – Komentarze rabina Aviego Baumola po polsku

W najbliższych tygodniach zostanie opublikowana nowa książka z komentarzami dotyczącymi parsz – fragmentów Tory czytanych co tydzień. Książka, która została wysłana do drukarni zaledwie kilka dni temu, jest zbiorem tygodniowych artykułów rabina Aviego Baumola, a jej powstanie było możliwe dzięki wsparciu Shavei Israel. Rabin Avi Baumol jest od kilku lat emisariuszem Shavei Izraela dla społeczności żydowskiej w Krakowie. Bogna Skoczylas, która tłumaczyła teksty rabina z angielskiego na polski to studentka mieszkająca w Izraelu i pracująca dla  naszej organizacji. Dodatkowo przewodniczący Shavei Israel Michael Freund napisał wstęp do “Komentarze do Tory”.

To co pisał rabin Avi wynikało z inicjatywy Shavei Israel. „Bez Shaveja nie byłoby ani tych parsz, ani całej książki, ani też wielkiego wsparcia jakie dostają Żydzi w Polsce” – mówi rabin.  Książka zostanie wydana przez wydawnictwo Austeria. Zostało ono założone w 2003 roku w zabytkowej dzielnicy żydowskiej Kazimierz w Krakowie. Publikacje Austerii poświęcone są głównie dziełom związanym z kulturą żydowską. 150 wydanych w niej tytułów to powtórzenia oryginalnego tłumaczenia Biblii na język polski, a także inne komentarze m.in. Stanisława Krajewskiego, Konstantego Geberta i Rabina Boaz Pasha (byłego wysłannika Shavei Izraela do Polski). Rabin Baumol planuje również wydanie angielskojęzycznej wersji książki do końca 2017 roku. Continue reading “Nowa książka wydana przy wsparciu Shavei Israel: Codzienna porcja Tory – Komentarze rabina Aviego Baumola po polsku”

Szabat poprzedzający Marsz Życia is zawsze wyjątkowym czasem w JCC Kraków

Setki młodych uczestników Marszu Życia pojawiło się w JCC Kraków, by poznać dodatkowy wymiar historii – odradzanie się żydowskiego życia w tym mieście.

W tym roku ponad 200 członków grupy brytyjskiej Marszu Życia prowadzonej przez Scota Saundersa przyszło posłuchać wyjątkowych historii. Ocaleni z Holokaustu, którzy zostali w Polsce, opowiadali o swoich wojennych doświadczeniach. Młodzi zaś o swoich poszukiwaniach, odkrywaniu żydowskich korzeni oraz drogi do judaizmu i żydowskiej kultury.

Za każdym razem, gdy rozmawiamy z kimś z ponad 2.000 osób, które zatrzymują się w JCC Kraków zaczynamy od słów: „Zdajemy sobie sprawę z niezwykle ważnej misji jaką jest wasz przyjazd do Polski oraz wasz udział w Marszu, który ma upamiętniać miliony zamordowanych. Broń Boże nie chcemy odwracać Waszej uwagi od tego doświadczenia. Mamy jednak nadzieję, że będziecie gotowi na wykrojenie małej przestrzeni w swojej świadomości i dostrzeżecie to co dzieje się w Polsce i w Krakowie. Continue reading “Szabat poprzedzający Marsz Życia is zawsze wyjątkowym czasem w JCC Kraków”

Pesach w Polsce: Kraków i Łódź

Oto zdjęcia z dwóch polskich miast. Przedstawiają przygotowania do święta Pesach w Krakowie i w Łodzi gdzie pracują nasi wysłannicy.

W Łodzi tradycyjne palenie chamecu podczas, którego spala się ostatnie okruszki, resztki pozostałego w domu chleba czy innych produktów zbożowych przygotowując tym samym dom na święto pesach.
Na drugiej fotografii próba pesachowego sederu prowadzona przez rabina Dawida Szychowskiego. Zamiast jajka Rafaello, zamiast gorzkich ziół pierniczki, a zamiast warzyw Izraelskie czipsy bisli. Continue reading “Pesach w Polsce: Kraków i Łódź”

Paraszat Miszpatim – Przeciwwaga

 Dlaczego istnieje takie nagłe przejście z transcendentalnego duchowego doświadczenia Synaju do bardzo szczegółowych, żmudnych, praw dotyczących niewoli, celowych i przypadkowych uszkodzeń oraz innych tym podobnych kwestii cywilnych? Dlaczego nie pozostajemy przy opisie objawienia? Tora, jak się wydaje, robi sobie przerwę od dramatu na Synaju i tylko w rozdziale 24 powraca do Mojżesza na górze Synaj. Czemu?

Continue reading “Paraszat Miszpatim – Przeciwwaga”

Podwójna Bat Mitzwa w Krakowie

Przeszukałem archiwum i nie znalazłem żadnej wzmianki o podwójnej Bat Micwie w Krakowie – taka nie miała miejsca nigdy! Nie jest to niczym niezwykłym. Pojęcie Bat Micwa jest stosunkowo nowe. Występuje głównie w drugiej połowie XX wieku. Pojawiło się początkowo w Europie i szybko przeniosło się do Ameryki, gdzie stało się przyjętą praktyką dla wszystkich młodych dziewcząt żydowskich (być może z wyjątkiem ultraortodoksi). Zrozumiałe jest, że taka siostrzana celebracja nigdy nie miała miejsca. W Krakowie podczas Holocaustu zginęło jej 60.000 żydowskich mieszkańców. Choć w okresie reżimu komunistycznego w latach 1945-1990 wciąż istniała mała społeczność żydowska publiczne praktyki religijne były rzadkie ponieważ antysemityzm był powszechny.

W ciągu ostatnich 20 lat wiele się zmieniło w Krakowie. Dzisiaj jest kwitnąca (choć nadal mała) społeczność składająca się z ocalonych z Holokaustu, którzy wreszcie mogą publicznie być tym kim są, a także wielu młodych Polaków, którzy niedawno odkryli swoje żydowskie korzenie. JCC Kraków jest ośrodkiem działalności żydowskiej, które odwiedza rocznie ponad 100 tysięcy turystów – przychodzą by być świadkami życia żydowskiego! Continue reading “Podwójna Bat Mitzwa w Krakowie”

Studnie życia – Paraszat Toldot

 

Czym zajmował się Icchak (Izaak) za życia? Tora wspomina w rozdziale 26, że Icchak wykopywał studnie. Minęło już sporo czasu od kiedy zmarł Abraham i studnie te zostały zasypane. Icchak miał ambicję odkopania i nazwania ich, w taki sam sposób jak nazwał je uprzednio jego święty ojciec Abraham.

Tora opisuje te wody jako “beer majim Chayim” – studnie wody życia. W ten sposób Tora podkreśla duchowe i polityczne znaczenie tych studzienek. Źródło Tory, tworzenie politycznego status quo, zaopatrzenie narodu w wodę i zapewnienie mu przyszłości, roszczenie prawa do swego dziedzictwa – to powody, dla których Izaak poświęca swój czas i wysiłek na wykopywanie studni.

Jednak sprawa nabiera swoistej wymowy. Gdziekolwiek jego słudzy wykopują studnię, tam pojawiają się polityczne kontrowersje. Jego sąsiedzi z Gerar są gotowi uderzyć w obóz Icchaka, gdy tylko Izraelici osłabną. Nomen omen, bo nazwa pierwszej studni to “Esek”- „Zmaganie się”. Druga studnia to “sitna” – „nienawiść”. O co chodzi? Dlaczego nie może to się odbywać w pokojowej atmosferze? Continue reading “Studnie życia – Paraszat Toldot”

Zestawienie – Paraszat Wezot Habracha

Jest coś pocieszającego w tym, że czytamy pierwszy fragment Tory tego samego dnia, którego kończymy roczny cykl! Według tradycji żydowskiej, Ezdrasz po powrocie z Babilonu do Izraela w IV wieku, wprowadził zwyczaj cotygodniowego czytania Tory. W ten sposób wypełniamy biblijne przykazanie, że całość Tory musi być odczytana w ciągu siedmiu lat, tyle że czytamy ją każdego tygodnia i cykl Tory kończymy co roku.

Mamy 54 parasze w Torze, ale mniej niż 54 Szabatów w roku, dlatego też w niektóre Szabaty odczytujemy dwie parasze jednocześnie. Po to, aby być gotowym na święto Simchat Tora z odczytywaniem końcowej paraszy – Wezot Habracha.

Rabini stworzyli tradycję, która łączy koniec Tory z jej początkiem, śmierć Mojżesza ze stworzeniem świata. W jakim celu? Najbardziej oczywistą odpowiedzią jest to, by przekazać ideę, że Tora stanowi ciągły cykl, bez wyraźnego zakończenia, zatacza koło, obejmuje nasze życie i płynnie przeprowadza nas od końcowych wniosków do pierwszych chwil …
Wierzę jednak, że istnieje głębszy powód do zestawienia tych dwóch historii. Continue reading “Zestawienie – Paraszat Wezot Habracha”

Ruch – Paraszat Wajelech

W Rosz Haszana po kołyszącej się modlitwie w synagodze i po skosztowaniu naszego specjalnego świątecznego posiłku, wszyscy udaliśmy się zgodnie z tradycją do pobliskiej rzeki, gdzie symbolicznie wyrzuciliśmy nasze grzechy, przygotowując się do pokuty.

Gdy tak stałem przy Wiśle, mówiłem o pewnej niezaprzeczalnej prawdzie w odniesieniu do rzeki i morza, o ich nieustannym ruchu. Rzeka i morze nigdy nie są statyczne; rzeka wręcz symbolizuje ruch czasu.

Gdy w danej chwili spoglądamy na rzekę, wiemy, że nigdy nie będziemy mogli ponownie przeżyć tego samego momentu w ten sam sposób; należy on już do przeszłości i przyszłość należy do nas.

Wierzę, że tej lekcji o wspaniałym bożym stworzeniu nie można przegapić w Rosz Haszana. Jako Żydzi nigdy nie powinniśmy być postrzegani jako zastygli; musimy być zawsze w stanie ruchu — ku Bogu, ku służbie bliźniemu, do budowania lepszej przyszłości.

Parasza, która przekazuje nam przedostatnie przemówienie Mojżesza do synów Izraela, w dojrzałym już wieku 120 lat, podaje nam dziwny opis: „I Mojżesz chodził”. Dlaczego w ostatnich dniach przed jego odejściem Tora uważa za ważne opisanie Mojżesza jako chodzącego? Podobny opis pojawia się w stosunku do proroka Eliasza, na chwile przed jego odejściem z tego świata. Jaka jest tajemnica chodzenia? Prorok Izajasz mówi o prawdziwej, szczerej drodze do Boga: „Lecz ci, co zaufali Panu, odzyskują siły, otrzymują skrzydła jak orły: biegną bez zmęczenia, bez znużenia idą”. Continue reading “Ruch – Paraszat Wajelech”

Nie ma Krakowa bez Żydów

To niezwykłe mówić o filosemityźmie w dzisiejszej Europie, ale nie mam innych słów na to, co przeżyłem w Krakowie w ubiegłym tygodniu. Mówiąc najprościej – doświadczyłem miłości. Była to miłość wspólnoty chrześcijańskiej skierowana do populacji, która została stracona w Polsce w wyniku Holokaustu.

Marsz Pamięci i Życia był wynikiem rozmowy, którą przeprowadziłem z moim chrześcijańskim studentem Irkiem Czubakiem. Było to po jednym z naszych wpólnych zajęć, które prowadzę dla Żydów i nie -Żydów. Irek i jego żona oraz 40-50 innych osób przychodzą na moje wykłady pt. Judaizm dla wszystkich. Podczas spotkań poznajemy Biblię, Talmud oraz filozofię żydowską. Przez ostatnie trzy lata te zajęcia dawały mi wielką satysfakcje. dsc_04411

Kraków ma bogatą historię żydowską, która sięga prawie 800 lat i łączy się z wieloma wielkimi rabinami i ważnymi postaciami również dla współczesnego judaizmu. Kraków, jak cała Polska, jest miejscem masowych mordów i prawie całkowitego unicestwienia życia żydowskiego w czasie Holokaustu. I choć wśród Polaków jest wielu Sprawiedliwych, którzy pomagali Żydom podczas wojny znajdą się i tacy, którzy bezpośrednio lub pośrednio odpowiadali za podżeganie do zniszczenia lub wypędzenia Żydów z ich domów. Continue reading “Nie ma Krakowa bez Żydów”