Unikalna koncepcja szczęścia w miesiącu Adar

Kiedy świętujemy Purim? Pierwsza Miszna w traktacie pod tytułem „Megila” w Talmudzie Babilońskim jednoznacznie wyjaśnia: “Megila jest czytana 14-go dnia miesiąca Adar w nieogrodzonym mieście a w mieście otoczonym murem 15-tego dnia miesiąca Adar”. Miszna wyjaśnia dalej, że w niektórych przypadkach można przeczytać Megilę również 13, 12, a nawet 11 dnia miesiąca Adar. W jakich okolicznościach? Na przykład, gdy miasto nie ma rabina lub przywódcy, który jest biegły w czytaniu Megili, wtedy można wysłuchać Megilę w dzień targowy (poniedziałek lub czwartek) i zbierać się w dniu, w którym zawsze znajdzie się ktoś, kto będzie mógł przeczytać Megilę. Gemara w traktacie „Megila” podaje także uzasadnienia dlaczego mamy różnicę w świętowaniu i czytaniu Megili 14 i 15 dnia miesiąca Adar w zależności od miasta otoczonego murem. Można też wyciągnąć wniosek z tego traktatu, że oprócz tych pięciu podanych dat, Megila nie może być czytana.

Jednakże Talmud Jerozolimski ma inne stanowisko w tej sprawie. W stuleciach po napisaniu Miszny w Twerii pod koniec II wieku naszej ery pojawiły się dwa ośrodki żydowskiej nauki, Babilonia i północny Izrael. Babilonia (dzisiejszy Irak) miała nowoczesne akademie już od setek lat. Była tam też duża i intelektualnie rozwinięta społeczność żydowska. W Izraelu również był silny ośrodek studiów żydowskich, który zaprocentował powstaniem Talmudu Jerozolimskiego. Mimo, że Talmud Babiloński pojawił się 400 lat po napisaniu Miszny, to właśnie ten Talmud cieszy się dzisiaj większym autorytetem.

Według Talmudu Jerozolimskiego można czytać Megilę przez cały miesiąc Adar, ponieważ cały miesiąc reprezentuje czas zbawienia. Talmud podaje dowód cytując samą Megilę. W dniu, w którym los Żydów został odmieniony na lepsze i zostali wybawieni od bliskiej śmierci, Żydzi przeżywali radość i roztaczali na wszystkich pogodę ducha i rozszerzyli tę radość na “miesiąc, który zmienił się z bólu serca w radość, z żałoby w radosne święto” (Estera 9:22). Purim jest obchodzony nie tylko w dniu, w którym miało miejsce historyczne wydarzenie, ale nawet przez cały miesiącu, w którym wydarzył się cud. Znajduje to odzwierciedlenie w słynnej Misznie, która stwierdza: “kiedy przychodzi Adar, zwiększamy naszą radość”.

Idea ta ma praktyczne implikacje w prawie żydowskim, zgodnie z kodeksem żydowskiego prawa (Shulchan Aruch 688: 7). „Kto wyrusza w podróż i nie będzie mógł znaleźć Megili do przeczytania 14 dnia miesiąca Adar, może przeczytać ją nawet na początku miesiąca”. Stanowisko to zostało potwierdzone przez Rema, który stwierdził, że to rzeczywiście był zwyczaj w Krakowie. Dodał on, że jeśli jednak podróżnik znajdzie Megilę 14 dnia miesiąca Adar, to powinien ją ponownie przeczytać.

Przekonanie, że miesiąc, w którym przypada święto, ma znaczenie odnajduje odzwierciedlenie w prawie żydowskim w odniesieniu do miesięcy Nisan (Pesach) i Tiszrej (Rosz Haszana, Jom Kipur i Sukot), gdzie smutne modlitwy (tachanun), które są zwykle mówione, zostają ominięte, by zachować świąteczną atmosferę. Zwyczaj ten jednak nie dotyczy całego miesiąca Adar, podczas którego zmawiamy codzienną smutną modlitwę zwaną tachanun. Mimo to rabini uznali, że mamy uznać szczególny status całego miesiąca Adaru, zaczynając już od Rosz Chodesz. Jest to miesiąc szczęścia i radości. Powinniśmy zatem zaplanować nasze sprawy sądowe i tym podobne na miesiąc Adar. Albowiem zapisane jest w Szulchan Aruch Orach Chaim 688: 1: “Należy rozwiązywać sprawy sądowe w miesiącu Adar, ponieważ ręka Izraela jest wtedy silna”.

Próbując zrozumieć naturę tej “szczególnej fortuny” lub szczęścia w tym miesiącu, Rabi Melamed w swojej książce Peninei Halacha (Zmanim, rozdział 14) wyjaśnia, że ​​nie ma zbiegów okoliczności na świecie i że każde wydarzenie ma swoją naturę i charakter. Skoro miesiąc Adar, w którym wydarzył się Purim był godny, aby pomieścić cud Purimowy, to jest to znak, że miesiąc ma specjalną segulę (moc), aby zamienić zło w radość. Na świecie zawsze jest radość, powinniśmy zawsze być szczęśliwi; jednak, ponieważ oprócz radości istnieje również zło i cierpienie, a więc radość jest niepełna.

Gdy miesiąc posiada moc przekształcania zła w radość, wówczas doświadczamy prawdziwej i pełnej radości! Ten miesiąc daje nam wgląd w to, jak wygląda czas odkupienia, kiedy już nie będziemy mieli mieszaniny radości i smutku, szczęścia i cierpienia. Zamiast tego będzie kompletna i doskonała simcha – radość. Z tego powodu radość Purimu przenika na cały miesiąc, podczas którego w każdym pokoleniu od nowa odczuwamy blask cudu Purimowego.

Ta myśl oczywiście nie dowodzi, że w miesiącu Adar w obecnych czasach jest możliwa doskonała radość. Jesteśmy niestety świadkami wielkiej tragedii, niezależnie od daty w żydowskim kalendarzu. Niemniej jednak, pojęcie większej radości w tym miesiącu dzięki świętu Purim wystarczy, aby choć częściowo zmienić nasze nastawienie i zwiększyć naszą radość w tym miesiącu.

Miejmy nadzieję, że pewnego dnia doświadczymy pełnej, doskonałej radości Adaru i ogarnie ona nasze całe życie i przeniknie na cały świat.

Rosz HaSzana – Zapisz mnie w Księdze (środka) Życia!

No i zaczęło się:  Łysienie, wolniejszy krok, jakieś bóle i strzykania w stawach. W dodatku naprawdę odczuwam kiedy nadchodzi zmiana pogody! No tak, według Izraelskich danych statystycznych, wkroczyłem już w średni wiek. A to nie mały ambaras! Uczę 18-latków, ale czasami myślę, że nadal jestem w ich wieku. Potem nadchodzi przypomnienie o tym, jakże ulotną jest moja obecność na tym padole – Moja córka właśnie została wezwana do izraelskiej armii! Czyżbym był już tak stary?

Wraz ze średnim wiekiem pojawia się refleksja. Czego dokonałem? Dokąd zmierzam? Wydaje się, że tkwię gdzieś pośrodku…

Środek nie jest zbyt czarujący, w końcu to nie to samo co “początek”. Kiedy zaczynamy coś nowego, jesteśmy poruszeni – spodziewamy się pewnych doznań i wyzwań. To powiew niespodzianki: “wszystko jest możliwe”. Początki pozwalają na czysty start, tak jakby nie było przeszłości, od nowa kreujesz swoją przyszłość.

Continue reading “Rosz HaSzana – Zapisz mnie w Księdze (środka) Życia!”

Społeczeństwo a Indywidualność

Channel-Marketing_2-500x421Talmud w traktacie Eiruwin folio 21b opowiada o dwóch dekretach rabinackich, które nie były wprowadzone przez rabinów, ale raczej przez króla Szlomo (Salomona). Mówimy o dwóch dekretach, nazywane po hebrajsku eiruw i netilat jadajim. Co one oznaczają?

Eiruw jest to dekret, który mówi, że nie wolno w Szabat wynosić coś z przestrzeni prywatnej jak np. z domu, do przestrzeni publicznej jak np. na ulicę, lub odwrotnie. Również nie wolno przemieszczać rzeczy w przestrzeni publicznej lub nosić je ze sobą, tak jak np. nosić klucze w kieszeni, pchać wózek dziecięcy itp. Wszystko to jest zabronione, ale tylko i wyłącznie, jeśli nie ma eiruw. Co to jest eiruw?

Eiruw jest ogrodzeniem przestrzeni publicznej, co symbolicznie robi ją do przestrzeni prywatnej. To nie musi być odrębne ogrodzenie; ono może składać się z lin telefonicznych i z lin prowadzące prąd.
Jaki jest cel dekretu eiruw? Celem jest, żeby zachęcić Żydów do zamieszkania razem i tym sposobem wzmocnić społeczeństwa żydowskie. W każdym miejscu gdzie mieszka wielu Żydów konstruuje się eiruw, bo brak eiruw bardzo utrudnia życie człowieka przestrzegającego Szabat. W każdym miejscu w Izraelu jest eiruw, jak również np. w żydowskich dzielnicach Londynu, Nowego Jorku, Sydney, itd. Jeśli jest wystarczająca ilość chętnych to społeczeństwo zapewni, żeby istniał eiruw. Natomiast w małych gminach jak w Polsce Żydzi cierpią z braku eiruw. W taki sposób ten dekret służy, żeby zachęcić Żydów do mieszkania razem w tej samej miejscowości. Continue reading “Społeczeństwo a Indywidualność”