Paraszat Miszpatim

“Midwar szeker ? tirchak”, “Oddalisz spraw? k?amliw?” (Szemot 23:7)

Uwaga- Tora nie powiedzia?a “nie k?am”, nie powiedzia?a nawet “zabronione jest k?ama?”. Tora powiedzia?a: “oddalisz” ? uciekaj, nie przebywaj w jej otoczeniu, unikaj kontaktu ze s?owem “k?amstwo”.

Nie jest to ?atwe, ?yjemy bowiem w ?wiecie Olam HaZe (w Tym ?wiecie), Olam HaSzeker (?wiecie K?amstwa). Jak uczy nas Gemara:

Odnosi si? to do ludzi, kt?rzy s? uprzywilejowani w tym ?wiecie, ale b?d? lekko tylko docenieni w przysz?ym ?wiecie. Jak by?o w przypadku Rabina Josefa, syn Rabina Jehoszuy b. Levi, kt?ry zachorowa? I zapad? w trans. Kiedy wyzdrowia?, jego ojciec zapyta? go-co, widzia?e?? .
-Widzia?em ?wiat odwr?cony do g?ry nogami- odpowiedzia?- Wy?sza klasa spo?eczna by?a t? ni?sz?, a ni?sza by?a t? wy?sz?.
-M?j synu- zauwa?y?-? zobaczy?e? jasny ?wiat, ( w kt?rym ludzie zajmuj? pozycje, na kt?re zas?u?yli).

B?d?c przy temacie prawdy i k?amstwa, wspomnie? nale?y o postaci wielkiego cz?owieka, poszukuj?cego czystej, niezm?conej prawdy w naszym ?wiecie k?amstw i fa?szu.

Oczywi?cie nie znalaz? on tego, czego szuka?, i zamkn?? si? ostatecznie, zm?czony I rozczarowany, w przez siebie zbudowanym wiezieniu, w swoim pokoju, na wiele lat. Rabi Menachem Mendel Morgensztern, s?ynny Rebe z Kocka ( znany jako Kocker Rebe) urodzony w nie-chasydzkiej rodzinie w Goraju (blisko Lublina, miejsce znane jako siedziba s?ynnych Rabin?w, oraz ze wzgl?du na innego s?awnego ?yda pochowanego w tych stronach- Berka Joselewicza? ). By? on studentem Reb Bunima z Przysuchy, I po jego ?mierci zainspirowa? on swoimi naukami wielu Chasyd?w, g?ownie tych szukaj?cych czystej prawdy.? Kocker Rebe stall si? bardzo znany jako zjadliwy i pragmatyczny filozof, a nawet bardziej znany jako autor powiedze? cechuj?cych si? ostrym dowcipem. Wydawa? si? posiada? bardzo niewiele cierpliwo?ci dla fa?szywej pobo?no?ci i g?upoty.
Pewnego razu odwiedzi? Rabina jeden chasyd i obdarowa? go podarunkiem- posrebrzanym ?wiecznikiem. Kocker Rebe odes?a? go z powrotem krzycz?c tak g?o?no, ?e chasyd ucieka? przera?ony. Rebe wyja?ni? p??niej, ?e posrebrzany ?wiecznik charakteryzuje si? dwoma w?a?ciwo?ciami, kt?rych nie znosi najbardziej: fa?szem i arogancj?…( zwyk?y metal pokryty jest srebrem i udaje co?, czym nie jest).
?
Naucza? on: ?podrobi? i udawa? mo?na wszystko, z wyj?tkiem prawdy, poniewa? podrobiona i udawana nie jest wi?cej prawd?.

Sk?d to pochodzi? Niesko?czone poszukiwanie prawdy? Mo?e przyk?ad poka?e nam Midrasz:
?askawo?? i wierno?? spotkaj? si? z sob?, uca?uj? si? sprawiedliwo?? i pok?j. (12) Wierno?? z ziemi wyro?nie, a sprawiedliwo?? wychyli si? z nieba. (Tehilim 85:11-12)
Rabin Simeon powiedzia?: ?Kiedy Najwy?szy, niech b?dzie On b?ogos?awiony, mia? zamiar stworzy? pierwszego cz?owieka anio?y podzieli?y si? na dwie grupy; cz??? z nich powiedzia?a- ?Niech b?dzie utworzony?- druga grupa powiedzia?a natomiast ? ?Nie pozw?l na to by zosta? on stworzony, jak napisane jest: ??askawo?? i wierno?? spotkaj? si? z sob?, uca?uj? si? sprawiedliwo?? i pok?j.? (Tehilim 85:11). Mi?osierdzie powiedzia?o: ?Niech b?dzie on utworzony, poniewa? on w?a?nie dokona mi?osiernych dzia?a??. Prawda powiedzia?a: ?Niech nie b?dzie on utworzony, jako ?e jest on pe?en fa?szu. ?askawo?? powiedzia?a: ?Niech b?dzie utworzony, poniewa? obdarzy on ?wiat dobrodziejstwami. Pok?j powiedzia?: ?Niech nie b?dzie stworzony, jako ?e jest on pe?en k??tni i wojen. Co zrobi? Naj?wi?tszy, niech b?dzie On wychwalony? Wzi?? on Prawd? i rzuci? ni? o ziemi?. Anio?y powiedzia?y wtedy: ?Panie Wszech?wiata, dlaczego przekl??e? Prawd?? Niech Prawda podniesie si? z ziemi, jak jest napisane- ?Prawda zrodzi si? z ziemi??.
Mo?e to w?a?nie jest pow?d, dla kt?rego tak mocno szukamy nieosi?galnej prawdy.
Czy mo?emy naprawd? tam dotrze?, tam gdzie mo?liwe jest trzyma? czyst? prawd? w swoich r?kach? Nie wiem. Jednak prawdopodobnie nie, niestety.
Rabbi Menachem Mendel zwyk? naucza?: Tora powiedzia?a ? ?Lo teszakru isz baamito?, ?nie b?dziecie k?ama?, nie b?dziecie oszukiwa? jeden drugiego? (Wajikra 19:11) ? nie mo?esz oszuka? Boga. Nie mo?esz oszukiwa? innych ludzi. Oszukiwa? mo?esz jedynie siebie…

Kocker Rebe powiedzia? te?: nie ma problemu z k?amstwem, kt?re wydaje si? by? k?amstwem. Nie ma tak?e problemu z prawd?, kt?ra zdaje si? by? prawd?. Problem dotyczy k?amstwa, kt?re udaje prawd?. Naszym zadaniem jest oczyszcza? prawd?, przedstawia? j? tak?, jaka jest, w niezmienionej formie.

Raw Kuk wyja?nia, dlaczego Tora wybiera sformu?owanie ?wyci?gn??, wyrzuci??, kiedy mowa jest o k?amstwie. M?wi on: Natura k?amstwa jest jak rak, im mniej uwagi zwracasz na swoj? chorob?, im mniej interesujesz si? jej przebiegiem, tym bardziej rozprzestrzenia si? zabieraj?c coraz to nowe rejony. Jedynym wyj?ciem jest ograniczenie jej. Nie istnieje k?amstwo, w kt?rym nie ma cho? ziarnka prawdy. K?amstwo samo w sobie by nie przetrwa?o. Jedyn? drog? unicestwienia k?amstwa jest pozbawienie go elementu prawdy, nie b?dzie w?wczas mog?o egzystowa? pozostawione samo sobie. Tora zaleca wi?c wyci?gn?? i wyrzuci? element prawdy z k?amstwa, nie pozwalaj?c mu tym samym rozprzestrzenia? si?.
Wi?kszo?? Chasydzkich rabin?w, je?li nie wszyscy, nie zgadza si? z determinizmem Kockera. Na przyk?ad, zobaczmy jak Rabi Mendel z Kosowa interpretowa? ten pasuk. Powiedzia?: ?midwar szeker tirchak?. Tora nie mo?e powiedzie? ? nie k?am!? Poniewa? nie ma ani ca?kowitej prawdy, ani ca?kowitego k?amstwa. Pytanie brzmi, jak daleko jeste? od k?amstwa i jak blisko prawdy. Tora nakazuje nam zatem ? postaraj si? by? tak mo?liwie blisko prawdy, jak daleko jeste? od k?amstwa?. Dotarcie do prawdy ca?kowitej jest dla cz?owieka niemo?liwo?ci?.
Z pewno?ci? Rabi z Kocka nie zgodzi?by si? z tak? interpretacj?. Poszukiwa? on czystej prawdy.
?Lo tonu isz et amito? (wajikra 25:17) ?nie b?dziecie wyrz?dza? krzywdy jeden drugiemu!?. W j?zyku Hebrajskim s?owo ?amito? oznacza ?jego przyjaciel? ( Amit Szelo). S?owo to jednak mo?e mie? inne znaczenie- ?jego prawda? (Met Szelo). Kocker wyja?nia? tutaj, ze Tora nakazuje ci nie wyrz?dza? w?asnej prawdy.
Miszna m?wi: ?Rabi Jose powiedzia?: niech wszystkie twoje czyny b?d? ze wzgl?du, z my?l? o Niebie, wszystko co robisz, nawet je?li zajmujesz si? swoimi w?asnymi potrzebami psychicznymi, dzia?aj z my?l? o Niebie, aby zadowala? swojego Stw?rc?.? Rabin z Kocka doda? ? nawet to, co? robisz ?leszem szama?im? ( z my?l? o Niebie) powinno to by? ?leszem szma?im?.
?
Mi?ego, pe?nego szcz??cia szabatu.