Paraszat Toldot

Parsza na ten tydzie? rozpoczyna si? wersetem: ?Ele toldot Jcchak ben Awraham, Awraham holid et Icchak – Oto dzieje potomk?w Icchaka, syna Abrahama. Abraham by? ojcem Icchaka.? (Bereszit 15:19). Nie spos?b w tym miejscu nie zada? sobie pytania, co pr?buje przekaza? nam Tora, w spos?b pozornie przesadny podkre?laj?c pochodzenie Icchaka od Abrahama. Nasze pytanie jest tym bardziej uzasadnione, kiedy we?miemy pod uwag? fakt, ?e Tora ju? dwie parsze wcze?niej ustala i ujawnia pochodzenie Icchaka, m?wi?c: ?od Icchaka b?dzie nazwane twoje potomstwo? (Bereszit 21:11).

Wielki mistrz chasydzki Reb Lewi Icchak z Berdyczowa rozwa?a? nad tym pytaniem i odpowiedzia? na nie, dokonuj?c rozr??nienia pomi?dzy ?zera? ? w dos?ownym t?umaczeniu oznacza to ?nasienie?;? przeciwstawnym do bycia ?tolda? ? dos?ownie znacz?cym ?wynik?, ?rezultat?, ?konsekwencja?. Bycie czyim? ?zera? jest stanem bardzo pasywnym ? stajemy si?? dzie?mi naszych rodzic?w automatycznie po urodzeniu. Bycie czyim? ?tolda?, jest natomiast? stanem aktywnym, stwarza konieczno?? realizacji sposobu ?ycia, jaki prowadz? nasi rodzice. W parszat Wajera, dwa tygodnie temu, Icchak by? tylko ma?ym dzieckiem ? nie by?o jeszcze wtedy jasne, czy stanie si? on w? przysz?o?ci ?tolda? Abrahama, Haszem m?g? wtedy zapewni? Abrahama jedynie o tym, ?e Icchak b?dzie stanowi? ?zera? Abrahama. W parszy na ten tydzie? jednak, po akeida, w czasie kt?rej 37 letni Icchak gotowy by? po?wi?ci? swe ?ycie, wobec B-skiego przykazania skierowanego do jego ojca, po tym jak Icchak poj?? za ?on? sprawiedliw? Rywk? i wraz z ni? ustanowi? bajit neeman ? dom wierny Haszem; Tora przekazuje nam teraz, ?e Icchak zosta? nie tylko ?zera?, ale i ?tolda? Abrahama.

W powi?zaniu do rozr??nienia pomi?dzy ?zera? i ?tolda? autorstwa Reb Lewi Icchaka, przypomnia?em sobie o s?ynnym cytacie z wypowiedzi Rabina Adina Steinsaltza. Rabin Steinsaltz by? kt?rego? razu zapytany o na?adowan? wielkimi emocjami kwestie ? kto jest ?ydem. Z ma?ym b?yskiem w oku Rabin Steinsaltz odpowiedzia?: ?Kto jest ?ydem? Ten, kogo wnuki s? ?ydami?. Rabin nie odpowiedzia?, oczywi?cie, z chalachicznego punktu widzenia, jednak jego s?owa s? bardzo prawdziwe. Aby by? ?ydem nie wystarczy si? tylko ?ydem urodzi? ? nie wystarczy by? tylko ?zera?. Abym naprawd? sta? si? ?ydem musz? sta? si? ?tolda? ? kontynuacj?, kt?ra zrodzi nast?pne kontynuacje.

Rebe Reb Lewi Icchak przedstawia r?wnie? ciekaw? perspektyw? na pierwszy werset naszej parszy. Tradycja uczy nas, ?e relacja Abrahama z B-giem by?a uosobieniem chesed ? kochaj?cej ?yczliwo?ci; podczas gdy relacja Icchaka z B-giem stanowi?a uosobienie jira ? trwogi. W jasny spos?b wyra?a to werset z przysz?otygodniowej parszy, gdzie Tora cytuj?c Icchaka pisze: ?Gdyby B-g moich ojc?w, B-g Abrahama i strach Icchaka, nie by?yby ze mn?…?. Klasycznie chesed kojarzone jest z poczuciem blisko?ci z Haszem, strach jest natomiast kojarzony z poczuciem oddalenia od Haszem. Reb Lewi Icchak wyja?nia t? kwesti? inaczej. Osob? charakteryzuj?c? si? trwog? (l?kiem) okre?la on jako osob?, kt?ra w og?le nie my?li o sobie. Trwodze towarzysz? egzaltowane uczucia blisko?ci z Haszem, kto? taki podobny jest osobie, kt?rej relacja z Haszem uosabia kochaj?c? ?yczliwo??. Co za tym idzie wi?c, jira Icchaka nie tylko nie stoi w sprzeczno?ci z chesed Abrahama; jira Icchaka uzupe?nia i spe?nia chesed Abrahama.

Wyja?nienie to dobrze pasuje do wspomnianych wy?ej s??w Rebego na temat r??nicy pomi?dzy byciem czyim? ?zera? i ?tolda?; a s?owa pierwszego wersetu parszy je dobrze ilustruj?: ?Ele toldot Jcchak ben Awraham, Awraham holid et Icchak – Oto dzieje potomk?w Icchaka, syna Abrahama. Abraham by? ojcem Icchaka.?

Miejmy nadziej? i m?dlmy si? za to by?my mogli ? podobnie jak nasz praojciec Icchak ? zosta? ?toldot? Abrahama ? kontynuacj? Abrahama.
Szabat szalom!

Rabbi I. Rapoport