Odrodzenie ?ycia ?ydowskiego na Sycylii

Setki lat po Inkwizycji i jej poplecznikach, z bewzgl?dno?ci? d??ycych swego czasu do zniszczenia ?ycia ?ydowskiego w Syrakuzach, nowa spo?eczno?? ?ydowska podnosi si? tam w?a?nie z ruin.

Po?o?one w po?udniowo wschodnich W?oszech, sycylijskie miasto Syrakuzy (po w?osku ? Siracusa), stanowi jeden z najmniej znanych skarbc?w ?ydowskich w Europie.

 

Zaledwie dwie przecznice od morza, przy czaruj?ce, w?skiej uliczce w sercu starej ?ydowskiej dzielnicy, znajdziemy hotel Alla Giudecca.

Wewn?trz hotelu, d?ugie i nier?wne stopnie kamiennych schod?w prowadz? nas stromo czterdzie?ci metr?w pod ziemi?, zmuszaj?c krocz?cych do ostro?nego wa?enia ka?dego kroku.

Na samym dole, wewn?trz wyrze?bionej w skalnym pod?o?u, du?ej komnaty, ujrzymy niespodziewany widok. Po?rodku znajduj? si? trzy ma?e baseny, otoczone z obu stron prywatnymi pomieszczeniami, z kt?rych ka?dy posiada sw?j w?asny basen.

Witamy w syrakuskiej mykwie (?ydowski rytualny basen). Pochodz?ca z okresu bizantyjskiego, uwa?ana jest za jedn? z najstarszych znanych nam mykw w Europie.

Istnienie mykwy zosta?o odkryte w trakcie prac remontowych zleconych przez pewn? przez mieszkank? Sycylii, kt?ra kupi?a budynek w celu otworzenia tam hotelu.

Podobnie jak wiele innych bia?ych plam w ?ydowskiej historii, mykwa ta schowana by?a przez stulecia w zapomnieniu, ukryta up?ywem czasu.

Obecnie jednak, mykwa jest symbolem nie tylko ?ydowskiej przesz?o?ci na Sycylii ale i jej przysz?o?ci.

Bowiem podobnie jak ta solidna kamienna konstrukcja, tak rodz?ca si? sycylijska gmina ?ydowska, podnosz? si? wsp?lnie z ruin, u?pionych przez ponad pi?? wiek?w.

Tydzie? temu Shavei Israel, organizacja przeze mnie prowadzona, zorganizowa?a w Syrakuzach, wraz z W?osk? Uni? Gmin ?ydowskich, seminarium. Dziesi?tki w?oskich Bnei Anusim ( ?dzieci tych, kt?rzy byli zmuszeni [dokona? konwersji]?, okre?lani przez historyk?w jako Neofiti, lub u?ywaj?c obra?liwego poj?cia Maranos) z Sycylii i po?udniowych region?w W?och Kalabria i Puglia uczestniczy?o w tym wydarzeniu.
P?? tysi?ca lat temu, ich ?ydowscy przodkowie zmuszeni zostali do przej?cia na katolicyzm, uda?o si? im jednak zachowa? jako? swoj? to?samo??, pomimo, ?e Inkwizycja robi?a wszystko w swej mocy by ow? to?samo?? zg?adzi?.

Obecnie, wiele pokole? p??niej, coraz wi?cej z potomk?w tych ?yd?w, poszukuje sposobu na ponowne po??czenie si? ze swym ludem.

Jednym z nich jest Salvatore Zurzolo. Wysoki, towarzyski cz?owiek, wybitny prawnik, zajmuj?cy si? zar?wno prawem karnym jak i cywilnym. Wychowany jako katolik, Zurzolo dowiedzia? si? o swym ?ydowskim pochodzeniem od swojej babci, kt?ra wyjawi?a mu ow? tajemnic? na ?o?u ?mierci.

Owo odkrycie pchn??o Salvatore w kierunku edukowania si? na temat judaizmu. Zurzolo zacz?? trzyma? ?ydowskie prawo, wielokrotnie odwiedzi? Izrael i przyj?? wiar?, z kt?rej okradzeni zostali jego przodkowie.

W grudniu ubieg?ego roku, Zurzulo wraz z grup? innych w?oskich Bnei Anusim, zanurzy? si? w syrakuskiej mykwie w obecno?ci rabinicznego s?du, formalnie znacz?c sw?j powr?t do judaizmu i zamkaj?c ?w bolesny okres historii.

Wielu z tych os?b, kt?re wzi??y udzia? w tej ceremonii, wraz z Salvatore, tworz? teraz trzon m?odej spo?eczno?ci ?ydowskiej w Syrakuzach.

Dzisiejsze odrodzenie spo?eczno?ci to w du?ym stopniu zas?uga Rabina Stefano di Mauro, kt?ry jest pierwszym ortodoksyjnym rabinem, s?u??cym lokalnej spo?eczno?ci, od czas?w 1942 roku. Rabin di Mauro w 2008 roku otworzy? ma?? synagog? i z mi?o?ci? troszczy? si? o rosn?c? liczb? obywateli miasta poszukuj?cych powrotu do swych ?ydowskich korzeni.

Aby?my mogli w pe?ni doceni? niezwyk?o?? tego odrodzenia, warto przypomnie? sobie, ?e obecno?? ?yd?w na Sycylii si?ga oko?o dw?ch tysi?cy lat.

Niekt?rzy historycy twierdz?, ?e pierwsi ?ydzi zostali przywiezieni na wysp? jako niewolnicy przez zwyci?skie legiony rzymskie w okresie Drugiej? ?wi?tyni. W ci?gu kilku nast?pnych wiek?w, pomimo r??nych okres?w prze?ladowa?, spo?eczno?? sukcesywnie powi?ksza?a si?. Ze spo?eczno?ci tej wywodzi?o si? wielu wielkich rabin?w i uczonych.

Pod koniec czternastego wieku,? sycylijscy ?ydzi zostali zamkni?ci w gettach i nie tylko spotykali si? oni z wydawaniem coraz ostrzejszych dekret?w ich dotycz?cych, jak i do?wiadczali pogrom?w, mord?w i przymusowych konwersji na katolicyzm.

W owym czasie Sycylia by?a pod kontrol? hiszpa?skiej monarchii i w roku 1492, wraz z wej?ciem w ?ycie Edyku Wyp?dzenia, nakazuj?cego ?ydom opuszczenie kraju,
antysemickie dzia?ania osi?gn??y swe najwi?ksze nat??enie.

52 ?ydowskie gminy rozsiane by?y w tamtym czasie po Sycylii, licz?c ??cznie co najmniej 37.000 os?b. Wielu z nich wyjecha?o 31 grudnia 1941 roku, jednak du?a liczba skonwertowanych ?yd?w zmuszona by?a pozosta? w tyle, cierpi?c z ramienia Inkwizycji.

W tym roku mija pi??setna rocznica pierwszego ?auto-da-fe? (port: egzekucja?heretyk?w) na Sycylii, podczas kt?rego to wydarzenia, maj?cego miejsce 15 czerwca 1511 roku, inkwizytorzy zg?adzili dziewi?ciu sycylijskich Bnei Anusim za potajemne praktykowanie judaizmu.

Pomimo otaczaj?cego ich zagro?enia, krypto ?ydzi z Sycylii i po?udniowych W?och utrzymywali ?yw? pami?? o wierze swych przodk?w. Wielu z nich wychodzi obecnie na przeciw, przyjmuj?c ow? wiar? za swoj?.

?Wierz?, ?e to tylko wierzcho?ek g?ry lodowej?, powiedzia? dr. Gadi Papierno z Wydzia?u Edukacji i Kultury W?oskiej Unii Gmin ?ydowskich.

?Wiemy o tym, i? istnieje wiele rodzin, niekiedy ca?e wioski, b?d?ce potomkami ?yd?w, kt?rym przez 500 lat uda?o si? zachowa? ?ydowskie tradycje?, i doda? nast?pnie, ?Musimy pom?c im w tym, by mogli oni odzyska? ?wiadomo?? swych korzeni i wesprze? ich ?ydowski rozw?j.?

Ca?e szcz??cie, ?e w?oska gmina ?ydowska pe?ni ow? rol?, pod duchowym kierownictwem i zach?t? ze strony rabina Shalom Bahbouta, Naczelnego Rabina Neapolu.

Postawa i dzia?alno?? w?oskich ?ydowskich instytucji jest ?r?d?em nadziei dla sycylijskich Bnei Anusim, znakiem, potwierdzaj?cym i? ?ydowski nar?d gotowy jest wreszcie na przyj?cie ich z powrotem do naszego grona.

W?oska spo?eczno?? ?ydowska winna s?u?y? jako przyk?ad dla innych spo?eczno?ci ?ydowskich na ca?ym ?wiecie, oferuj?cych Bnei Anusim mniej ni? serdeczne przyj?cie.

Ich powr?t do naszego ludu jest niezwyk?ym ?wiadectwem pot?gi ?ydowskiej pami?ci i zdolno?ci do przetrwania nawet nabardziej nieprzejednanych wrog?w.

Inkwizycja i jej poplecznicy z bewzgl?dno?ci? d??yli do ugaszenia ?ydowskiego ?ycia w Syrakuzach i innych miejscach i prawie jej si? to uda?o.

Po tylu wiekach jednak, spo?eczno?? ?ydowska w Syrakuzach odrodzi?a si?. I to chyba jest najs?odsz? zemst?, jak? mo?na sobie wyobrazi?.