Parszat Wajekhel

?Zrobi? te? miednic? z miedzi, i podn??e z jej z miedzi, ze zwierciade? kobiet, kt?re zbiera?y si? u wej?cia do przybytku zboru.? (Szemot 38:3)

Miednica by?a pierwszym naczyniem, napotykanym u wej?cia do Miszkanu (przybytku). S?u?y?a do oczyszczania cia?a i duszy, przygotowuj?c je do spotkania z Boskim objawieniem.

Becalel zdecydowa? si? u?y? lustra ?zwierciade? kobiet, kt?re zbiera?y si?…?. O jakie zwierciad?a tu chodzi?
Raszi opowiada histori? owych wyj?tkowych luster ?

?Ze zwierciade? kobiet, kt?re zbiera?y si?. C?rki Izraela posiada?y lusterka, w kt?rych przegl?da?y si? wk?adaj?c na siebie ozdoby. Nawet te z nich, kt?re nie powstrzymywa?y si? przed s?u?b? w Miszkanie. Moj?esz uwa?a? je jednak za szkodliwe, gdy? ich celem by?o rozbudzanie z?ej sk?onno?ci. B?g rzek? do Moj?esza: Zaakceptuj je, owe lustra s? dla mnie bardziej warto?ciowe ni? cokolwiek innego, dzi?ki nim kobiety bardzo podnios?y liczebno?? ludu w Egipcie. Kiedy ich m??owie wyczerpani byli z powodu bardzo ci??kiej pracy, one (kobiety) przynosi?y im napoje i jedzenie i karmi?y ich. Nast?pnie one bra?y lustro i wraz z m??em przygl?dali si? sobie w nich, i zach?ca?y m???w s?owami: ?Popatrz! Jestem pi?kniejsza ni? ty?, budz?c w ten spos?b pragnienie ich m???w i oni wsp???yli z nimi. Zachodzi?y w ci??e i rodzi?y tam…Miednica zosta?a wykonana z owych luster, gdy? s?u?? one do zaprowadzenia pokoju pomi?dzy m??czyzn? a jego ?on?…? (Raszi 38:8)

Miednica zosta?a wykonana z luster, luster b?d?cych czynnikiem, kt?ry umo?liwi? przetrwanie ludu Izraela.
Dlaczego lustra?

ReMa wyja?nia ?

Co widzi prorok, kt?remu objawia si? wizja?

Widzi on siebie, podobnie jak cz?owiek obserwuj?cy si? w lustrze, tak prorok obserwuje sam siebie w proroczym widzeniu ? odpowiada Rabin Remu.

W ten spos?b rozumiemy s?owa Midrasza:

?Wielkie s? moce proroka, kt?ry wizualizuje posta?, Tego, kt?ry go uformowa?.?

?posta?? to co? cz?owieczego, wizerunek cz?owieka b?d?cego prorokiem, ?Ten, kt?ry go uformowa?? ? to Haszem.

Cz?owiek stworzony jest na podobie?stwo Stw?rcy ? ?I rzek? B?g: Uczy?my ludzi na obraz Nasz i pod?ug podobie?stwa Naszego…? (Bereszit 1:26), a dalej ?I stworzy? B?g cz?owieka na obraz Sw?j, na obraz Boga stworzy? go…? (Bereszit 1:27).

Zgodnie z ow? zasad? ? ?Fizyczne narz?dy cia?a cz?owieka wskazuj? na duchowe narz?dy z wy?szego poziomu, stanowi?cymi Boskie moce? ? pisze ReMa.

Prorok to istota materialna, fizyczna, leczy gdy sp?ywa na niego proroctwo, traci on nieco ze swej fizyczno?ci i zamienia si? w posta? duchow?. Owa posta? duchowa podobna jest do ?cz?owieka na wysoko?ciach? i w prorockim lustrze widzi on oba te wizerunki.

?Kiedy ?w obraz [Boga] zst?puje, rozpowszechnia si? w?r?d owoc?w stworzenia, by nad nimi panowa?. Nast?pnie objawa si? im, ka?dej jednostce, zale?nie od ich wizji i wyobra?ni, [to znaczy jedynie w samych odbiorcach]. I to jest: ?M?wi?em do prorok?w, mno?y?em widzenia
i przez prorok?w g?osi?em przypowie?ci.? (Ksi?ga Ozeasza 12:11). ? (Zohar Bo 216)
Owa idea wyra?ona jest prostszymi s?owami przez Rabina Meira: Oto s?owa Midrasza:
?Filozof zapyta? Rabina Meira: Czy mo?liwe, ?e ten o kt?rym mowa w wersecie: ?Czy nie wype?niam nieba i ziemi? Wyrocznia Haszem.? (Ksi?ga Jeremiasza 23:24), to cherubiny kl?cz?ce na Arce?!?
(pytanie filozofa koncentruje si? na sprzeczno?ci pomi?dzy niesko?czono?ci? Haszem, a sko?czono?ci? dotycz?c? opisu specyficznego miejsca pomi?dzy cherubinami).

?Odpowiedzia? mu – Przynie? mi du?e lustra. Przyniesiono mu. Rzek? do niego ? sp?jrz na swe odbicie! Spojrza? i zobaczy? du?e odbicie.

Powiedzia? mu: Przynie? mi ma?e lustra. Przyniesiono mu. Rzek? do niego ? sp?jrz na swe odbicie! Spojrza? i zobaczy? ma?e odbicie.

Rzek? Rabin Meir do filozofa: Je?li ty, [kt?ry jeste?], krwi? i cia?em, zmienisz si? na r??ne sposoby w dowolnej chwili. Ten, kt?ry stworzy? ?wiat przez Jego mow? (= Haszem}, nie jest oczywiste [?e mo?e si? zmieni?]! (Bereszit Raba 4,3).?

Oto og?lna idea: Prorok widzi w oczach swej duszy wizerunek samego siebie odzwierciedlaj?cego posta? Stw?rcy.

Istniej? jednak r??ne poziomy proroctwa.

Proroctwo Moj?esza by?o proroctwem najwy?szego poziomu, niesko?czenie wy?ej ni? wszystkie inne proroctwa. Tak opisuje to Talmud ?

?Nauczano: Wszyscy prorocy spogl?dali przez przyciemnione szk?o, lecz Moj?esz patrzy? przez czyste szk?o.? (Jewamot 49b)

Stopie? proroctwa – t?umaczy ReMa -. Zale?y od stopnia samooczyszczenia proroka. Im ni?ej b?dzie proroctwo, tym bardziej wizerunek jaki ujrzy prorok przed swymi oczami b?dzie bardziej przypomina? samego siebie, w kategoriach fizycznych, a mniej w kategoriach duchowej postaci na wysoko?ciach. Im bardziej proroctwo znajdowa? si? b?dzie na wy?szym poziomie duchowo?ci, posta?, kt?r? ujrzy prorok przed swymi oczami b?dzie mniej przypomina? samego siebie, a bardziej posta? na wysoko?ciach.

Innymi s?owy ? gdyby rzuci? wizj? proroka na lustro, materialno?? proroka stanowi?a by w owej sytuacji srebrny materia? znajduj?cy si? po drugiej stronie szk?a, materia? zamieniaj?cy przezroczyste szk?o w lustro, i oddaj?cy refleks osoby przegl?daj?cej si?. Im cie?szy i bardziej delikatny jest ?w srebrny materia?, tym bardziej szk?o b?dzie bardziej przejrzyste i mniej odblaskowe, odbijaj?ce, a obserwator b?dzie m?g? zobaczy? wi?cej, co znajduje si? po drugiej stronie szk?a. Je?li jednak srebrzysta pow?oka b?dzie g?sta i ma?o przepuszczaj?ca ?wiat?o ? zamieni si? w lustro i b?dzie odbija? posta? obserwatora. Podobnie z proroctwem ? je?li proroctwo b?dzie na wy?szym poziomie duchowym, mniej b?dzie przeszkadza? prorokowi w?asna fizyczno?? w dojrzeniu Boskiej wizji znajduj?cej si? po drugiej stronie ?lustra?.

Moj?esz by? najbardziej uduchowionym cz?owiekiem i zarazem najwi?kszym prorokiem, do tego stopnia, i? widzia? on Boskie proroctwo jako zupe?nie przejrzyste ? ??wietlane lustro? , szk?o absolutnie przejrzyste.
Inni prorocy spogl?dali bardziej w odbijaj?ce lustro, widz?c troch? boskiej postaci i troch? postaci siebie samego, zale?nie od tego na ile pozwoli?o im lustro/szk?o, co z kolei uzale?nione by?o od ich poziomu duchowego.

ReMa dodaje jeszcze jeden aspekt ?

Prorocy, podobnie jak pozostali ludzie, widz? Haszem w postaci wizerunku odpowiadaj?cego ich w?asnej sytuacji, jak odbicie w lustrze. Kiedy osoba jest zagniewana, Boski wizerunek objawi mu si? w postaci zagniewanego Haszem; kiedy cz?owiek raduje si?, ujrzy on wizerunek raduj?cego si? Haszem. Wszystko zale?y od danej osoby i od tego w jakim stanie znajduje si? ona w danym czasie.

Przyk?ady:

Nasi rabini ucz? nas w Mekhilta (= zbi?r chalachicznych komentarzy do Ksi?gi Szemot) (Jitro 5), ?e kiedy lud Izraela przeprawia? si? przez Morze Czerwone, postrzegali Haszem jako ?wojownika?, a kiedy zn?w spotkali oni Haszem na g?rze Synaj, ukaza? si? On im w formie ?starca siedz?cego na spotkaniu? (z tego te? powodu, Haszem podkre?la? wobec nich wtedy, i? jest On tym samym Bytem, kt?ry wywi?d? ich z ziemi egipskiej ? ?Jam Wiekuisty, B?g tw?j, kt?rym ci? wywi?d z ziemi Micraim? (Szemot 20:2)

Wyja?nia ReMa:

?Aby wskaza?, ?e ?wi?ty, niech b?dzie b?ogos?awiony, jest jeden, i ?adna zmiana w nim nie zachodzi, poza zmian? jaka zachodzi w wyobra?eniu [cz?owieka, kt?ry widzi]. W czasie, gdy lud Izraela przeprawia? si? przez morze, by? to czas wojny i ka?dy Izraelita by? wojownikiem, st?d te? widzia? Haszem w lustrze jako ?wojownika?. Na Synaju, gdzie lud Izraela przygotowywa? si? do otrzymania Tory ? zobaczy? Haszem jako ?starca, siedz?cego na spotkaniu?.

Wszystko to w oczach obserwuj?cego.

R?wnie? Moj?eszowi objawia sie Haszem, zale?nie od tego, czym zajmowa? si? Moj?esz w danym momencie:
Po przewinieniu Z?otego Cielca, Moj?esz sta? i modli? si? przez okres czterdziestu dni, i st?d te? Haszem objawi? mu si? w podobnym stanie w jakim znajdowa? si? Moj?esz ? jako modl?cy, tak opisuje to Talmud:
?Rzek? Rabin Jochanan: gdyby nie fakt, ?e jest to zwyk?y werset, to nie mo?na by by?o powiedzie?, dowiadujemy si?, ?e B?g przebra? si? za Shaliach Cibur ( =Przedstawiciel spo?eczno?ci – lider) i pokaza? Moj?eszowi kolejno?? modlitwy.?

Moj?esz sam jest Szeliach Cibur (lider spo?eczno?ci), modli si? za nar?d Izraela, Haszem objawia si? przed jego oczami jako Szelijach Cibur, kt?ry modli si? za spo?eczno??.

Nasuwa si? tu jednak pytanie ?

M?wili?my ju? o tym, ?e Moj?esz zdolny by? patrze? przez ?przejrzyste lustro?, to znaczy ogl?da? wizj?, bez ?adnego zak??cenia, jak poprzez totalnie przejrzyste szk?o, bez jakiegokolwiek odbicia samego siebie. Dlaczego wi?c Haszem objawia si? w tej sytuacji Moj?eszowi w postaci samego Moj?esza, podobnie jak Moj?esz si? modli, tak modli si? Haszem. Czy wizja odbierana poprzez przejrzyste lustro nie jest przejrzysta?

Rabin Remu odpowiada ?

Moj?esz znajdowa? si? na najni?szym poziomie swej duchowo?ci, i zszed? on z wysokiego poziomu swego proroctwa ? widzia? sw? prorocz? wizj? poprzez odbijaj?ce lustro, b?d?ce poziom ni?ej od ?przejrzystego lustra?. Wszystko to z powodu wielkiego grzechu pope?nionego pzrez Izrael, Z?otego Cielca ? Moj?esz spad? ze swego normalnego poziomu i staje si? ?Szelijach Cibur? narodu Izraela. Poniewa? lud Izraela by? w tym czasie na bardzo niskim poziomie ? tak?e Moj?esz, ich Szelijach Cibur, spad? poziom ni?ej do wizji lustra, kt?re nie jest przejrzyste.

***

Rozumiemy ju?, ide? miednicy ze ?zwierciade? kobiet, kt?re zbiera?y si?…?. Dlaczego jednak miednica ta ma by? miedziana?

ReMa wyja?nia, ?e ze wzgl?du na kolor ?

Podobnie jak miednica pozwoli na uzyskanie proroczego widzenia, tak?e mied? b?dzie mia?a takie w?a?ciwo?ci, gdy? prorocy widzieli wizerunek anio??w w kolorze miedzi. Oto opis anio??w z Ksi?gi Ezechiela: ?Nogi ich by?y proste, stopy ich za? by?y podobne do st?p cielca; l?ni?y jak br?z czysto wyg?adzony? (1:7), a tak anio? objawia si? Danielowi: ?Oto [sta?] pewien cz?owiek ubrany w lniane szaty, a jego biodra by?y przepasane czystym z?otem, a cia?o za? jego by?o podobne do tarsziszu, jego oblicze do blasku b?yskawicy, oczy jego by?y jak pochodnie ogniste, jego ramiona i nogi jak b?ysk polerowanej miedzi…? (Ksi?ga Daniela: 10: 5-6)

(Na podstawie ksi?gi Seer Tolat Haola autorstwa Rabina Remu, cz??? 1, rozdzia? 14)