Gaon z Wilna a ?ydowskie Przeznaczenie

W tym miesi?cu obchodzimy rocznic? ?mierci jednego z najwybitniejszych z ludzi, jacy st?pali po kuli ziemskiej w przeci?gu ostatnich kilkuset lat ? cz?owieka, kt?ry wywar? ogromny wp?yw na ?yd?w i Pa?stwo Izrael.

Dwie?cie pi?tna?cie lat temu, dziewi?tnastego Tiszri (w tym roku data ta wypada?a, wed?ug gregoria?skiego kalendarza, na pi?tego pa?dziernika), podczas dni Chol Hamoed Sukkot, Rabin Elijah Gaon (po hebrajsku ?gaon? znaczy geniusz) z Wilna, zwr?ci? sw? dusz? swemu Stw?rcy.

Wi?kszo?? wsp??czesnych ?yd?w s?ysza?a o tym niezwyk?ym uczonym, o jego ogromnej erudycji i absolutnym oddaniu ?ydowskiej wiedzy i nauce.

Niewiele jednak os?b ?wiadomych jest tego, ?e Gaon z Wilna stworzy? intelektualne, duchowe i fizyczne podstawy dla odrodzenia si? a ?ydowskiego pa?stwa. Zrobi? to sto lat przed tym jak? ?Teodor Herzl wzni?s? sztandar politycznego syjonizmu.

W ?wietle co poniekt?rych wyzwa? stoj?cych przed Izraelem w polityce mi?dzynarodowej, warto zapozna? si? z opracowan? przez Gaona rewolucj?; jego pisma stanowi? bardzo aktualn? dzi? dla nas lekcj?.

W istocie, wiele napisano o jego osi?gni?ciach naukowych; jak zauwa?y? prof. Jay M. Harris z Harwardu, Gaon z Wilna ?zapocz?tkowa? etos pracy, jaki mia? zrewolucjonizowa? rabiniczn? nauk?.?

Gaon odnowi? studia nad Talmudem Jerozolimskim i nad innymi staro?ytnymi ?ydowskimi pismami, d??y? do sharmonizowania sprzecznych ze sob? fragment?w pism, w rozwi?zanie kt?rych to sprzeczno?ci uwik?anych by?o wiele pokole? uczonych rabin?w; skrupulatnie prze?ledzi? ?r?d?a orzecze? zawartych w Szulchan Aruch (kodeksie prawa ?ydowskiego).

Przemierza? g??bokie morza ?ydowskiej tradycji, korygowa? niezgodno?ci, w razie potrzeby wprowadza? poprawki, nap?dzany nieugaszonym pragnieniem prawdy i trafno?ci.

B?d?c g??boko skromnym cz?owiekiem, Gaon z Wilna nie poszukiwa? publicznych stanowisk, oddaj?c si? ca?kowicie tekstom naszej tradycji. Wp?yw jego wykracza jednak daleko poza bibioteczne p??ki. Sta?o si? tak po cz??ci dzi?ki prostej, ale jak istotnej idei, o kt?rej z pasj? opowiada?: ??ydzi nie powinny pozostawa? bierni w doprowadzaniu do swego odkupienia.

Pomimo i? idea ta nie znajdowa?a specjalnie poparcia w?r?d wi?kszo?ci europejskich ?yd?w tamtego czasu, Gaon z Wilna zach?ca? swych student?w do zrobienia aliji, i wielu z nich podj??o ten krok i w trzech falach, pocz?wszy od roku 1808, przyjecha?o do Ziemi Izraela.

Ostatecznie, tysi?ce jego uczni?w i ich rodziny osiedli?o si? w Erec Israel. W rezultacie tego, w po?owie dziewi?tnastego wieku, po raz pierwszy od rzymskiej inwazji, wi?kszo?? mieszka?c?w Jerozolimy stanowili ?ydzi. I tak te? pozosta?o do dzi? dzie?.

Wszystko to dzi?ki wizji jednego ?ydowskiego uczonego, studiuj?cego ?wi?te pisma, w salach spo?eczno?ci ?ydowskiej na Litwie.

Prze?omowe prze?wiadczenie Gaona z Wilna, na temat tego, ?e nar?d ?ydowski potrzebuje podj?? praktyczne kroki w celu odzyskania swej dawnej ojczyzny, zosta?o najlepiej wyra?one w dziele ?Kol HaTor? (t?umaczenie z hebrajskiego: ?G?os Turkawki?, co stanowi odniesienie do wersetu z ?Pie?ni nad Pie?niami?), napisanym przez jego ucznia Rabina Hilela ze Szklowa.

Autor owego dzie?a cytuje tam s?owa proroka Izajasza (54: 2-3), kt?ry powiedzia?: ?Rozszerz (w oryginale hebrajskim ?Harchiwi?) przestrze? twego namiotu,? rozci?gnij p??tna twego <mieszkania>… Bo si? rozprzestrzenisz na prawo i lewo,? twoje potomstwo posi?dzie narody? oraz zaludni opuszczone miasta.?

Kol HaTor twierdzi w imieniu Gaona z Wilna, ?e owe wersety zawieraj? w sobie klucz do ?ydowskiego odkupienia, poniewa? wezwanie proroka Izajasza: ?Harchiwi? stanowi? wezwanie- polecenie skierowane do ?yd?w, wzywaj?ce do przeprowadzki do Izraela i osiedlenia si? w ka?dym zak?tku Ziemi (Erec).

Zauwa?a on nast?pnie, i? jedyn? alternatyw? dla ?Harchiwi?, czyli dla ?ydowskiego rozwoju i ekspansji jest ?Hachriwi? (po hebrajsku: ?zniszczenie?). Innymi s?owy, nie ma miejsca na wycofanie si?, odwr?cenie si?.

Ponadto, musimy z g?ry wiedzie? ? twierdzi Gaon ? ?e wszystkie cenne skarby zawarte w b?ogos?awie?stwie ?Harchawa? (rozszerzenie), przyjd? do nas wtedy, kiedy lud Izraela sam podejmie dzia?anie, w wyniku przebudzenia ?od do?u?.

Tymi w?a?nie s?owami ustanowi? Gaon z Wilna wyzwanie dla ka?dego ?yda, wskazuj?c na to, i? naszym zadaniem nie jest siedzie? biernie, i czeka? na wyzwolenie z wygnania, lecz jest nim podj?cie dzia?ania zmierzaj?cego do doprowadzenia do wyzwolenia i odkupienia.

Gaon z Wilna sta? si?, poprzez to nowatorskie podej?cie, ?prekursorem wsp??czesnego syjonizmu, a tak?e przekonuj?cym promotorem ?ydowskiego aktywizmu i odnowicielem ?ydowskiej pewno?ci siebie i poczucia w?asnej warto?ci ?yd?w.

Gaon mierzy? w niemo?liwe, lecz ow? niemo?liwo?? pokona?. Nap?dzany wiar? w s?uszno?? naszej sprawy i g??bok? wiar? w Stw?rc?, pozostawi? po sobie spu?cizn? ?ydowskiej odnowy i odbudowy.

Po? stuleciach nieko?cz?cych si? wyp?dze? i prze?ladowa?, Gaon z Wilna da? nam decyduj?c? ?lekcj?, tak istotn? w ?wietle dzisiejszych przera?aj?cych cz?sto tytu??w gazet: nar?d ?ydowski nie jest wi??niem losu, lecz partnerem Boga w kszta?towaniu naszego przeznaczenia.

Oto lekcja, jak? ka?dy z nas powinien dobrze przyswoi?.