Paraszat Mikec

Tora opowiada –

?I sta?o si? po up?ywie dw?ch lat, ?e Faraonowi si? ?ni?o: a niby stan?? nad rzek?.? (Bereszit 41:1)

Tora przedstawia nast?pnie o czym ?ni? Faraon, tj. o krowach i o k?osach, a na ko?cu ?

?I sta?o si? z rana, zaniepokoi? si? duch jego: i pos?a? i zwo?a? wszystkich wr??bit?w Micraimu, i wszystkich m?drc?w jego: i opowiedzia? im Faraon sny swoje: lecz nie by?o nikogo, kt?ryby je wyt?umaczy? Faraonowi.? (Bereszit 41:8)

*

Gdyby Faraon podstudiowa? troch? Talmud, dowiedzia?by si?, ?e istnieje rozwi?zanie jego problemu ? chodzi o ?post sn?w?.

Czytamy w Gemarze ?

?Raba b. Mechasia rzek? w imieniu R. Chama b. Goria, w imieniu Raby: Poszczenie jest tak skuteczne przeciwko snom, jak ogie? przeciwko trocinom.? (Szabat 11a)
Jest jednak pewien haczyk ? post ten musi mie? miejsce tego samego dnia –

?Rzek? R. Chisda: Zak?adaj?c, ?e ma on miejsce tego samego dnia.? (Szabat 11a)

*

Og?lnie rzecz bior?c, w dniach obowi?zuj?cego postu, dodajemy do modlitwy Mincha fragment zwany ?Ananu? ?

?Wys?uchaj nas, o Haszem! Wys?uchaj w dniu naszego postu taanit, gdy? znajdujemy si? w wielkich k?opotach.?

?w dodatek do modlitwy recytujemy jedynie w przypadku, gdy post taanit zosta? z g?ry zaplanowany, tzn. dzie? wcze?niej. W przypadku spontanicznej decyzji o podj?ciu postu, nie planowanej dnia poprzedniego, nie recytujemy ?Ananu?.

Wyj?tkiem jest ?post sn?w?, w przypadku kt?rego, nawet je?li post ten nie zosta? wcze?niej zaplanowany, i tak osoba poszcz?ca wypowiada ?Ananu?.

Tak pisze ReMa w Szulchan Aruch ?

?Poszcz?cy taanit snu ? zmawiaj ?anenu?, mimo ?e nie zaplanowa?e? tego dzie? wcze?niej.? (Szulchan Aruch, Orech Chaim, Chilchot Taanit, 562, 5)
Istota ?postu sn?w? le?y bowiem w spontaniczno?ci, jest on zwi?zany z tym co dzia?o si? w danym dniu i nie mo?na zaplanowa? go wcze?niej.

Poza ?Anenu?, Rabin Remu dodaje jeszcze (Szulchan Aruch Orech Chaim 288, 6) osobist? kr?tk? pro?b?, recytowan? pod koniec ?Amidy?, zaczynaj?ca si? s?owami: ?W?adco wszystkich ?wiat?w, znane jest i ujawnione przed Tob?…? Owa pro?ba m?wi o tym, ?e zamiast ofiar jakie sk?adano za czas?w istnienia ?wi?tyni, ?t?uszcz i krew, dzi? odejmujemy od siebie?, poprzez poszczenie, w ten spos?b tak jakby sk?adamy ofiar?.

*

Czasami jednak napotykamy na problem. Co je?li sen ma miejsce w Szabat? Czy mo?na po?ci? w Szabat?

Zgodnie z Gemar?, tak, mo?na po?ci? nawet w Szabat ?

?R. Josef doda?: I nawet w Szabat (pomimo, ?e generalnie rzecz bior?c, poszczenie w Szabat jest zabronione, jedynie post ?sn?w jest dozwolony).? (Szabat 11a)
Z tym, ?e w owym przypadku, trzeba b?dzie ?odp?aci? postem za post?, to znaczy, po?ci? innego dnia jako zado??uczynienie za splamienie honoru Szabatu (poprzez poszczenie w Szabat).

Je?li ?w kolejny post b?dzie niemo?liwy do wykonania w dzie? przypadaj?cy zaraz po Szabacie, tzn. po?ci? dzie? po dniu, mo?liwe jest by post ten (zado??uczynny) przesun?? na inny dzie? w tym tygodniu.

*

Jak to wog?le mo?liwe, ?e dozwolono poszczenie w Szabat? Przecie? Szabat ma by? przyjemno?ci? ? ? nazwiesz szabat rozkosz?? ? m?wi prorok Izajasz (58: 13), a nie na umartwianie si?.

Jak si? wydaje, powodem jest to, ?e taki cz?owiek, tak bardzo zaaferowany jest swym snem, ?e jedynie co?, co rozwi??e ?w problem i uleczy jego zmartwion? dusz?, przyniesie mu rado?? i przyjemno??. Tak wi?c poszczenie w ten dzie? staje si? czym? dobrym i przynosz?cym ukojenie, i wcale nie dostarcza mu cierpie?, wr?cz przeciwnie ? uszcz??liwia go, pociesza go, i z tego w?a?nie powodu post ten dozwolony jest w Szabat.

Inny przyk?ad takiego wyja?nienia znajdziemy w tej samej sekcji Szulchan Aruch, odno?nie p?akania w Szabat. ReMa pisze, i? pomimo ?e ?zy zabronione s? og?lnie w Szabat, to je?li kto? znajduje ?przyjemno?? w p?akaniu, tak ?e ulec? zmartwienia z serca jego, mo?e p?aka? w Szabat.?

**

Co je?li dniem nast?puj?cym po dniu ?postu sn?w? jest drugi ?jom tow? (dzie? swi?teczny) w diasporze? Lub Chanuka? Lub Purim? Czy te? Rosz Hodesz?
?Beit Josef? pisze, i? mo?na po?ci? zado?uczynnie tj. ?odp?aci? postem za post?, tak?e w ?dni rado?ci?, pomimo ?e normalnie zabronione jest po?ci? w te dni.

Jednak ReMa nie zgadza si? z t? opini? i twierdzi, ?e poszczenie ?postem za post? nie mo?e mie? miejsca w owe ?wi?teczne, radosne dni.

**

Jednak je?li chodzi o sam ?post sn?w?, ReMa dozwala, podobnie jak we wszystkie inne dni, r?wnie? odbycie tego postu w ?dni rado?ci?. I tak, odno?nie poszczenia ?postu sn?w? w trakcie miesi?ca Nisan, kiedy poszczenie jest generalnie zabronione, Rabin Remu pisze ?

?Jednak post sn?w ? po?ci?? (Szulchan aruch, Orech Chaim, Hilchot Pesach, 429, 2)

To samo tyczy si? dni Chanuki, Rosz Hodesz i innych ?dni rado?ci? ? mo?na po?ci? ?w ?taanit sn?w?. Poniewa? je?li mo?na po?ci? w Szabat, czyli w ?wi?to ?deorajta?, tym bardziej po?ci? mo?na w ?wi?ta derabanan.

*

Co jednak z Purim?

Rabin Remu twierdzi ?

?Nie po?cimy w Purim, z wyj?tkiem postu sn?w.? (Szulchan Aruch Orech Chaim 695, 2)

Komentatorzy Szulchan Aruch pisali jednak, ?e post sn?w odbywany w Purim nie b?dzie trwa? jednak ca?y dzie?, gdy? micw? jest radowa? si? w Purim, post wi?c trwa? b?dzie do zako?czenia modlitwy Mincha, po kt?rej poszcz?cy przerwie post i powr?ci do zwyk?ego ?wi?towania Purim.

**

Co je?li przy?ni nam si? z?y sen podczas popu?udniowej drzemki? W takiej sytuacji nie b?dzie ca?ego dnia na to by po?ci?.

Rabin Remu pisze, i? w danym przypadku nale?y po?ci? od po?udnia (lub od momentu przebudzenia) do p??nocy (lub do takiej godziny w nocy, kt?ra odpowiada czasowi rozpocz?cia postu). Grunt w tym, by post trwa? dwana?cie godzin.

Co natomiat je?li z?y sen przydarzy? si? nam podczas ?sjesty? w trakcie Szabatu (po po?udniu)?

To samo ? m?wi ReMa ? nale?y po?ci? dwana?cie godzin od momentu przebudzenia. Po dwunastu godzinach mo?na zrobi? hawdal? i zacz?? je??.

*

Czy w danym przypadku ?post za post? trwa? ma ca?y dzie?? Ostatecznie ?post sn?w? trwa wtedy tylko p?? dnia lub nawet mniejsz? ilo?? godzin.

Poniewa? honor Szabatu zosta? splamiony ? poszczeniem w Szabat, nawet je?li post ten trwa? tylko kilka godzin ? tak, nale?y po?ci? zado??uczynnie ?postem za post? przez ca?y dzie?, kt?rego? dnia w tygodniu, ?tak jakby post trwa? ca?y Szabat? ? pisze ReMa w Chilchot Szabat (Szulchan Aruch Orech Chaim 288, 4)

***

Nawet gdyby Faraon zna? Talmud i wiedzia? ?e ?dobrze jest po?ci? za sen?, raczej nie pomog?oby mu to za bardzo. Istniej? bowiem dwa rodzaje sn?w ? t?umaczy Rabin Remu w ?Torat Haola? (3, 73); jeden ? sny ostrze?enia ? pokazuj?ce cz?owiekowi co? strasznego, majace na celu zmian? jego zachowania i dokonanie tszuwy, i w przypadku tego rodzaju snu, ?post sn?w? jest skuteczny, jako ?e stanowi on pocz?tek procesu tszuwy (skruchy). Drugi rodzaj sn?w ? sny informuj?ce ? pokazuj? cz?owiekowi co przyniesie mu przysz?o??, na dobre lub z?e, tak by cz?owiek ten m?g? si? przygotowa?; tego rodzaju sen stanowi swoiste ?ma?e proroctwo?, i ?post sn?w? na taki sen nie pomo?e.

Sen Faraona kwalifikuje si? raczej do tej drugiej kategorii ? ?snu informacyjnego? ? jak m?wi Josef: ?…Co Bog uczyni, zapowiedzia? Faraonowi? (Bereszit 41:25), i Faraon powinien zacz?? przygotowywa? si? do tego, a nie po?ci?.

*