Parszat Bo

Tora zobowi?zuje nas do trzymania si? zakazu spo?ywania chamecu w Pesach ?

?Przez siedem dni b?dziesz jad? chleb niekwaszony? (Szemot, 13:6), a nie chamec.

Tora zakazuje r?wnie? przechowywania chamecu w domu, w czasie Pesach –

??…i nie b?dzie mo?na ujrze? u ciebie chleba kwaszonego ani nie b?dzie mo?na ujrze? u ciebie ?adnego kwasu w twoich granicach.? (Szemot 13:7)

Podobnie czytamy w innym fragmencie Tory ?

?Przez siedem dni nie znajdzie si? w domach waszych ?aden kwas? (Szemot 12: 19)

Micwa ta zalicza si? do kategorii micwot negatywnych, micwot ?lo taase? (?nie r?b?) ? ?nie b?dzie mo?na ujrze?…?, ?nie znajdzie si?…? .

Tora dodaje r?wnie? ?micw? pozytywn??, w temacie chamecu ? ?micw? taase? (?zr?b?) ? nakazuj?c spalenie resztek chamecu, jakie mamy w domu ?

?Ju? w pierwszym dniu usuniecie wszelki kwas z dom?w waszych? (Szemot 12:15)

Tak wi?c poza zakazem mo?liwo?ci znalezienia jakiegokolwiek chamecu w domu, z kt?rym to zakazem ??czy si? konieczno?? pozbycia si? chamecu? istnieje r?wnie? osobne przykazanie, micwa ?usuni?cia?, kt?ra wymaga by zniszczy?, spali? chamec znajduj?cy si? w naszym posiadaniu.

W istocie, we wszystkich kompilacjach micwot, owe dwa przykazania wyst?puj? jako dwie odzielne micwy ? jedna b?d?ca micw? pozytywn? ?taase? ? ?usu??, a druga ? micw? negatywn? ?lo taase? ? ?nie znajdzie si??, ?nie b?dzie mo?na ujrze??, pomimo i? obie wymagaj? zasadniczo tego samego? – tego, by podczas Pesach w domu nie by?o chamecu.

*

Sprawdzamy wi?c, szukamy chamecu w wiecz?r poprzedzaj?cy wiecz?r Pesachowy, a znaleziony chamec palimy w poranek erev Pesach.

To jednak nie wystarcza. By? mo?e przecie? nie sprawdzili?my wystarczaj?co dobrze. By? mo?e zosta?a jeszcze jaka? kruszynka chamecu w naszym domu?

Chachamim zaproponowali wi?c nam rozwi?zanie tego problemu, jakim jest ?uniewa?nienie chamecu? (?bitul chamec?). Polega on na wypowiedzeniu deklaracji, i? wszelki chamec jaki pozosta? w progach naszego domu, do nas nie nale?y, i ?e go nie chcemy, i zostaje on uniewa?niony. W ten spos?b upewniamy si?, ?e w naszym posiadaniu nie znajduje si? ju? ?aden chamec. Nawet je?li troch? chamecu gdzie? zosta?o, nie jest on ju? nasz, poniewa? zosta? uniewa?niony dla nas, a Tora zabrania przechowywania w domu tylko chamecu nale??cego do nas.

Tak brzmi wypowiadana przez nas formu?a ?bitul chamec? (oryginalnie w j?zyku aramejskim):

?Ka?dy chamec i zakwas, kt?ry znajduje si? w moim posiadaniu, a kt?rego nie zauwa?y?em i nie zniszczy?em, powinien zosta? uniewa?niony i uznany za py? ziemi.?

*

W ten w?a?nie spos?b wype?niamy przykazania ? nie b?dzie mo?na ujrze?…?, ?nie znajdzie si?…? , czyli micwot ?lo taase?, jednak chcemy przecie? tak?e wype?ni? micw? pozytywn? ?taase? ? misw? ?usuni?cia?.

Jak to zrobi??

?R. Jehuda powiedzia?: Nie istnieje inne usuni?cie Chamecu, jak przez spalenie; jednak m?rdcy powiedzieli: on r?wnie? kruszy i rzuca je na wiatr lub wrzuca do morza.? (Miszna Psachim 2:1)

Czy micwa ?usuni?cia? jest wi?c wype?niona dzi?ki wypowiedzeniu formu?y ?uniewa?nienia chamecu?? ? oczywi?cie, ?e nie! Formu?a ta nie niszczy bowiem chamecu, jedynie pozbawia w?a?cicieli chamecu w?asno?ci nad owym chamecem.

*

Chamec uniewa?niamy dwukrotnie. Raz, podczas nocy, po szukaniu chamecu. Drugi raz, rano, po spaleniu chamecu.

W gruncie rzeczy uniewa?nienie chamecu mog?oby by? wystarczaj?ce. Jednak gdyby?my jedynie uniewa?nili, bez spalenia go, wype?niliby?my w ten spos?b jedynie micwy ?lo taase? ? ?nie znalezienia?, ?nie ujrzenia?, i nie wype?niliby?my micwy ?taase?? – ?usuni?cia?. A my chcemy wype?ni? micw? ?usuni?cia?!

Je?li spalimy chamec po uniewa?nieniu ? nie b?dzie to pomocne, spalimy bowiem chamec, kt?ry do nas nie nale?y i w ten spos?b nie wype?nimy micwy ?usuni?cia?.

Z tego w?a?nie powodu, Rabin Remu podkre?la w swym komentarzu do chalachot Pesch (praw zwi?zanych z Pesach):

? I nie uniewa?nia? w dzie?, dop?ki nie spalili?my chamecu, warto wype?ni? micw? spalenia w?asnego chamecu? (Szulchan Aruch Orech Chaim, 434, 2)

Innymi s?owy, najpierw nale?y spali? chamec, tak by wype?ni? micw? ?usuni?cia?, kt?r? mo?na zrealizowa? jedynie poprzez spalenie. Po dok?adnym spaleniu chamecu wypowiadamy formu?? ?uniewa?nienia?, tak by upewni? si?, ?e wszelki chamec, jaki m?g? pozosta? w resztkach tego, co spalili?my, nie zostanie nam poczytany jako przekroczenie micwot? ?nie znalezienia?, ?nie ujrzenia?, gdy? chamec ten ju? do nas nie nale?y.

*

Pytanie ?

Dlaczego uniewa?nienie chamecu po jego spaleniu jest tak istotne? Przecie? chamec ten nie jest ju? nasz, po tym jak uniewa?nili?my go kilkana?cie godzin wcze?niej, noc?, po ?bdikat chamec? (szukaniu chamecu)?

Odpowied? ?

W wiecz?r ?bdikat chamec? uniewa?niamy jedynie chamec, o kt?rego istnieniu nie zdajemy sobie sprawy, lecz nie uniewa?niamy chamecu, jaki zebrali?my po domu. Tak bowiem m?wili?my wieczorem ?

?a kt?rego nie zauwa?y?em i nie zniszczy?em?

Chamec, o kt?rego mo?liwym istnieniu jeste?my ?wiadomi, uniewa?niamy dopiero nad ranem, po jego spaleniu. Wypowiadamy wtedy tak? oto deklaracj?:

?Wszelki chamec, kt?ry znajduje si? w moim posiadaniu, ten, kt?ry widzia?em i ten, kt?rego nie widzia?em, ten, kt?ry spali?em jak i ten, kt?rego nie spali?em, niech b?dzie uniewa?niony i uznany za py? ziemi.