Ad d’lo yada – Picie podczas purim

?????Prawdopodobnie najbardziej popularn? micwa purim jest przykazanie picia – ad lo jada d’ – dop?ki nie znamy r??nic? mi?dzy b?ogos?awiony Mordechaj, a przekl?ty Haman. Ale czy upijanie si? naprawd? micwy? I tylko to ma jaki? zwi?zek z purim ?

Ksi?ga Estery ( Megillat Esther w j?zyku hebrajskim) zach?ca do picia alkoholu, ale nie m?wi jasno, ?e nale?y si? upi?. Ksi?g? otwiera kr?l Achaszwerosz, kt?ry podczas 180 dniowej balangi postanawia wybra? sobie now? kr?low?. P??niej, gdy Estera dowiaduje si? o spisku Hamana przeciw ?ydom wydaje uczt?. Zaprasza zar?wno Hamana jak i Achaszwerosza. Gdy kr?l jest pijany Estera przedstawia mu ca?? spraw?. Kr?l od razu postanawia pom?c Estrze i pozby? si? Hamana. Tak wi?c , pija?stwo zar?wno przyczyni?o si? do tego, ?e ?yd?wka zosta?a kr?low? jak r?wnie? pija?stwo pomog?o ocali? ?yd?w. Wi?c alkohol mia? podw?jn? rol? w tej historii: koronacja Estery i pomoc w przekonaniu kr?la. Dlatego jest to ma?ym zaskoczeniem gdy widzimy (pod koniec Megilat Ester), ?e ?ydzi mieszkaj?cy w mie?cie urz?dzaj? uczt? i ?wi?tuj? uratowanie z r?k Hamana. Trzy wiersze z rozdzia?u dziewi?tego ( 17, 18 i 22 ), m?wi? nam o staro?ytnych ?ydach i o tym dok?adnie kiedy, kt?rego dnia ?wi?tuj? uratowanie. Ale dok?adnie co pili, ile pili oraz wiele innych szczeg???w zosta?o pomini?tych. Ksi?ga wskazuje r?wnie? na picie w dzisiejszych czasach, ale nie m?wi dok?adnie o jakie picie chodzi!

Talmud pr?buje wyja?ni? to pytanie. W rzeczywisto?ci jednak sprawia, ?e odpowied? zdaje si? jeszcze mniej jasna. Jeden z najwi?kszych m?drc?w Talmudu, Rawa, wyra?nie stwierdza, ?e mamy w purim pi?, porz?dnie pi? (Talmud Babilo?ski Esther 7b). Dodaje co wi?cej, ?e powinni?my pi? ad d’ lo bla – dop?ki nie zatracimy r??nicy mi?dzy b?ogos?awionym Mordechajem, a przekl?tym Hamanem.

Zaraz po jego o?wiadczeniu przytoczona jest szalona opowie?? o tym jak pewnego razu Rabba zaprosi? do swego domu na purimow? sued? (posi?ek) Reb Zeir?. Talmudyczna opowie?? przypomina dalej histori?. Rabba mocno si? upi?, wsta? i d?gn? ?miertelnie Reb Zeir?. Nast?pnego dnia, Rabba modli? i modli? si? o to, by przyjaciel wr?ci? do zdrowia. I rzeczywi?cie Reb Zeira zmartwychwsta?. Rok p??niej, Rabba znowu zaprosi? Reb Zeir? na purimow? seud?. Tym razem jednak, Reb Zeira odm?wi zaproszenia m?wi?c, ?e cuda nie zdarzaj? si? ca?y czas.

Rabina nie s? pewni jak rozumie? t? histori?. Ma s?u?y? jako tekst udowadniaj?cy, ?e rabin wypi? stanowczo za du?o i ?e my teraz powinni?my i?? w jego ?lady? Czy te? podkre?la niebezpiecze?stwa upicia i w rzeczywisto?ci s?u?y do zwalczania zach?t Rawa do obfitego do picia?

Majmonides (XII wiek – Hiszpania / Egipt) powiedzia?, ?e powinni?my pi? tyle wina, aby si? nieco pod wp?ywem alkoholu ?ulula??, a potem zasn??. W ten spos?b mo?emy si? napi? nie upijaj?c koszmarnie, a i tak tracimy mo?liwo?? odr??nienia Hamana od Mordechaja poniewa? ?pimy. Stanowisko to zosta?o przyj?te przez Sheloh ha-kodesz (XVI/XVII wiek – Praga), i Rema (XVI wiek – Krak?w). Wydaje si?, ?e jest to stanowisko wypo?rodkowane. Jeden z moich by?ych Rosh jesziwach rabin Boruch Horowitz (potomek Sheloh haKodosh) r?wnie? zgadza? si? z t? opini?. Jednak nie wszyscy tak uwa?aj?. Rabin Joel Sirkis (znany r?wnie? jako Bach, XVII wiek – Krak?w) twierdzi, ?e historia Rabby i Reb Zeiry jest dowodem, ?e trzeba naprawd? pi? dop?ki nie mo?na odr??ni? ?b?ogos?awiony Mordechaj od przekl?ty Haman.” W przeciwnym razie, pyta, jak m?g? Rabba zabi? swego przyjaciela? Konkluzja jest taka, ?e wed?ug Bacha wyra?nie musimy pi? ogromne ilo?ci.

Sfas Emes i Gerer Rebbe ( XIX wiek) maj? nieco inne zdanie. Uwa?aj?, ?e obowi?zek picia ad lo jada oznacza picie nieprzerwanie przez ca?y dzie? (nie w nocy) ?wi?ta purim. Je?li kto? wypi? na tyle du?o, ?e nie jest w stanie odr??ni? Mordechaja od Hamana ma poprzesta? na tym i nie pi? ju? wi?cej. Zdaje si?, ?e owi rabini zak?adaj?, ?e wi?kszo?? ludzi nie b?dzie pi? za du?o w ci?gu dnia. Z drugiej strony, Kol. Bo (ok. XIV wiek – Europa) m?wi, ?e upijanie jest ca?kowicie zabronione, poniewa? mo?e doprowadzi? nas do niew?a?ciwego zachowania. Twierdzi, ?e nale?y pi? tylko troch?. W Misznie Brurze (XIX wiek – Radu?, Bia?oru?) z kolei jest napisane, ?e je?li picie przeszkodzi w innych codziennych dzia?aniach to nale?y napi? si? po prostu troch? wi?cej ni? zazwyczaj. Rabin Aleksander Zuslin Cohen (XIV wiek – Niemcy) zwr?ci? uwag? na to, ?e wymogi dotycz?ce tego ile pi? faktycznie nie istniej?. Gematria “b?ogos?awiony Mordechaj ” ( ????? ????? ) wynosi 502 . Gematria ” przekl?ty Haman ” ( ???? ??? ) jest r?wnie? 502.

Poniewa? te dwie frazy maj? takie same warto?ci ? 502 to ?adne picie nie jest wymagane. Meiri (XIV wiek – Francja) powiedzia?: ” W ka?dym razie, nie jest nakazane, aby si? upi? bo nie by?o nam nakazane anga?owa? si? w rozpust? i g?upoty, ale raczej by mie? g??bok? rado??, kt?ra doprowadzi nas do mi?o?ci Boga i wdzi?czno?ci za cuda, kt?re wykona? dla nas”. Tak wi?c, jak wida?, upijanie si? nie jest wymagane. Wi?kszo?? rabin?w rzeczywi?cie zgadza si? z tym stanowiskiem, cho? ma ono r?wnie? swoich przeciwnik?w. Ale je?li pije (doro?li ?ydzi, bez problem?w zdrowotnych naprawd? powinien mie? przynajmniej ?yk lub dwa jakiego? alkoholu), pytania co i kiedy nale?y pi? ?

Na pytanie co? ? najcz?stsz? odpowiedzi? jest by pi? wino. Talmud (TB Pesachim 109a) m?wi nam, ?e nie ma szcz??cia bez wina. Ale, Shvili David (XIX wiek – W?gry) wskaza?, ?e skoro wino nie jest wyra?nie wymienione w Megilli, wi?c ka?dy koszerny nap?j alkoholowy jest dopuszczalny. Oczywi?cie, niekt?rzy nadal uwa?aj?, ?e wino jest lepsze.

Na pytanie kiedy? – mo?e dziwi?, ?e micwa picia dotyczy tylko dnia. Noc pyrim nie zawiera ?adnej micwy dotycz?cej jakiegokolwiek picia alkoholu. Je?li pami?tacie, werset wzywa do Jom mishteh – dos?ownie do picia dziennego. St?d wiemy, ?e mitzv? nale?y wype?ni? w ci?gu dnia, jako cz??? przykazanej suedy (posi?ku) .

Na koniec nale?y doda?, ?e nie ma jakiegokolwiek wymagania, by dzieci skosztowa?y cho? ?yk alkoholu. Nastolatki powinny wypi? ?yk, a potem zdrzemn?? si? jako, ?e sa ju? zobowi?zane do przestrzegania praw. Ale nie ma potrzeby, aby rodzice pozwalali swoim 13 letnim dzieciom, ?eby upija?y si? na purim. W rzeczywisto?ci, wielu rabin?w (w tym ja) m?wi?, ?e najlepiej jest je?eli dzieci nie b?d? nawet ?wiadkami upicia si? rodzic?w ani w purim, ani w ?aden inny dzie?.

Lechaim, lechaim ! I szcz??liwego Purim !

Rabin Tyson Herberger