Ufa? Jednostce czy Nie ? Rabiniczne Dekrety i Pogl?dy na Ludzk? Natur?

????Kilka dni temu czyta?em artyku? na temat system edukacji w szko?ach ?rednich w mej starej ojczy?nie Szwecji; artyku?, kt?ry skojarzy?em z debat? pomi?dzy rabinami z Talmudu. Okazuje si?, ?e w szko?ach ?rednich w Szwecji zasz?o wiele zmian, odk?d uko?czy?em tam szko?? w roku 1995. Zamiast narzuca? uczniom szeroki program nauczania, dzisiejsza szko?a ?rednia funkcjonuje niemal jako uniwersytet. Uczniowie szk?? ?rednich mog? sobie wybiera? zaj?cia spo?r?d szerokiej gamy kurs?w, i komponowa? sw?j w?asny plan nauczania. Artyku? zwraca? uwag? na to, ?e podczas gdy nowy system jest korzystny dla ambitnych nastolatk?w, kt?rzy wiedz? co chc? robi? w przysz?o?ci, system ten jest szkodliwy dla nastolatk?w, kt?rzy nie s? pewni swych plan?w na przysz?o??. Zbyt du?y wyb?r sprawia, i? niekt?rzy uczniowie trac? orientacj? i zaczynaj? zostawa? w tyle.

Sprawa ta przypomina mi o fragmencie z Talmudu, kt?ry w?a?nie studiowa?em z mym synem Hilelem; m?wi? o Misznie z traktatu Taanit (2:6). Miszna ta jest zapisem debaty jaka mia?a miejsce pomi?dzy Rabinem Jehoszu? a innymi wielkimi rabinami. Debata dotyczy?a post?w ustanawianych przez rabin?w na okres suszy, oraz tego na ile obowi?zek ten stosuje si? do kohanim (kap?an?w), s?u??cych w ?wi?tyni. Wyja?nijmy najpierw kontekst o kt?rym mowa, odno?nie s?u?by w ?wi?tyni, a tak?e postnych dni. Istnia?o zbyt wielu kohanim i lewiim (Lewit?w), by ka?dy z nich m?g? s?u?y? regularnie w ?wi?tyni; rabini wymy?lili wi?c system wedle kt?rego wszyscy kohanim i lewiim zostali podzieleni na ?miszmarot? (stra?nik?w; liczba mnoga od ?miszmar?). Ka?dy z ?miszmar?w? odbywa? s?u?b? dwukrotnie w roku, za ka?dym razem s?u??c jeden tydzie?. Ka?dy ?miszmar? sk?ada? si? z 6 lub 7 ?batei aw? (=gospodarstw domowych; liczba mnoga od ?bet aw?), gdzie ka?dy ?bet aw? s?u?y? w innym dniu tygodniu. W dniu w kt?rym s?u?y? poszczeg?lny ?bet aw?, pozosta?a pi?tka lub sz?stka stanowi?a zast?pstwo tego kt?ry akurat s?u?y?, na wypadek gdyby co? si? sta?o. Wyja?nimy teraz o co chodzi z tymi ustanawianymi rabinicznymi postami. W przypadku gdy panowa?a susza, Rabini zarz?dzali publiczne posty po??czone z modlitwami o deszcz. Zazwyczaj zarz?dzali post trwaj?cy trzy dni. Je?li to nie pomog?o, nale?a?o po?ci? kolejne trzy dni. Je?li i to by nie pomog?o, rabini zarz?dzali si?dmy dzie? postu. Miszna rozwa?a owe postne dni w odniesieniu do ?miszmaru? kohen?w, jaki s?u?y? mia? w ?wi?tyni w czasie publicznych postnych dni. S?u?ba w ?wi?tyni nakazana jest przez B-ga poprzez Tor? i charakteryzuje si? szczeg??ow? prac? wymagaj?c? dok?adnego skupienia si? i pe?nej uwagi. Poszczenie z kolei os?abia cia?o i sprawia, ?e ludzie dekoncentruj? si?. Rabini wzieli to pod uwag? i zwolnili z obowi?zku poszczenia kohen?w s?u??cych w owych dniach w ?wi?tyni. Wszyscy Rabini zgodzili si? co do tego, ?e zwolnienie z obowi?zku b?dzie zale?ne od tego czy dany kohen jest cz??ci? ?bet aw? zobowi?zanego do s?u?by w ?wi?tyni w ten szczeg?lny postny dzie?, czy jest on jedynie pozosta?? cz??ci? ?miszmaru? tj. grupy zast?pczej na ten dzie?. Rabin Jehoszua uwa?a?, ?e podczas trzech pierwszych dni postu, ?bet aw? wyznaczony na ten dzie? mia?by wog?le nie po?ci?, natomiast ?miszmar? rozpoczyna?by post lecz po?ci? jedynie przez kr?tk? cz??? dnia. Podczas kolejnych trzy dni postu, ?bet aw? na dany dzien po?ci?by przez kr?tk? cz??? dnia, podczas gdy reszta ?miszmaru? po?ci?aby pe?ne dni. Ostatniego, si?dmego dnia postu, zar?wno ?bet aw? na dany dzie? jak i reszta ?miszmaru? mia?aby po?ci? pe?en dzie?. Inni Rabini bior?cy udzia? w owej debacie nie zgodzili si? z Rabinem Jehoszu?, popieraj?c ?agodniejsz? opini?. Podczas trzech pierwszych dni ani ?bet aw? ani ?miszmar? nie musieliby po?ci?. Je?li chodzi o kolejne trzy dni, ?bet aw? nadal nie po?ci?by wog?le, ?miszmar? natomiast po?ci?by przez kr?tk? cz??? dnia. Si?dmego dnia ?bet aw? po?ci?by przez kr?tk? cz??? dnia, a reszta ?miszmaru? po?ci?aby pe?en dzie?.

Wydaje si?, ?e niezgoda pomi?dzy Rabinem Jehoszu? a reszt? Rabinami dotyczy ilo?ci obowi?zk?w, jakie powinny spoczywa? na barkach kohen?w s?u??cych w ?wi?tyni podczas tygodnia trwania narodowych zarz?dzonych post?w. Rabin Jehoszua wierzy, ?e mo?na polega? na jednostkach. Popiera on wi?c system, wedle kt?rego wszyscy koheni powinni po?ci? podczas ostatnich dni postu. To oczywiste, ?e s?u?ba w ?wi?tyni ma pierwsze?stwo przed ustanowionymi przez rabin?w postami, jednak powinna by? to odpowiedzialno?? poszczeg?lnych kohen?w aby zdecydowa?, czy konieczne jest by z?ama? post w celu poprawnego s?u?enia w ?wi?tyni. Inni Rabini nie zgadzaj? si? jednak z t? opini?. Wol? oni system, wedle kt?rego unikniemy sytuacji, w kt?rej ?bet aw? odpowiedzialny za s?u?b? tego danego dnia b?dzie musia? po?ci? przez wi?cej ni? tylko kr?tk? cz??? dnia ? tzn. nie b?dzie m?g? zje?? p??nego ?niadania. Chc? oni zdj?? osobist? odpowiedzialno?? z bark?w indywidualnych kohen?w, poprzez zwolnienie ich de facto z trzymania si? rabinicznego dekretu. W ich przekonaniu lepiej by? ostro?nym ni? potem ?a?owa?. Halacha pod??a za opini? innych Rabin?w, a nie za opini? Rabina Jehoszuy. Rabini zrozumieli, ?e zawsze tam gdzie ma miejsce dynamika grupy ? nawet tak ma?ej grupy jak ?bet aw? kohen?w ? nie mo?emy polega? na jednostkach.

To prawda, ?e niekt?rzy ludzie dobrze si? czuj? gdy na ich barkach spoczywa odpowiedzialno?? i wyb?r i sytuacja taka jest dla nich rozwojowa; inni jednak ludzie s? zbyt s?abi by ponosi? odpowiedzialno?? zbyt du?ego wyboru. Dobrobyt spo?ecze?stwa, w omawianym przez nas przypadku – prawid?owa s?u?ba w ?wi?tyni – nie mo?e spoczywa? w odpowiedzialno?ci jednostek. To smutne, ?e tw?rcy nowego systemu edukacyjnego w szko?ach ?rednich w Szwecji, kt?ry to system ca?y plan nauki pozostawia indywidualnemu wyborowi, nie pomy?leli o tym. Kr?l Salomon powiedzia?: ?Wdra?aj dziecko w prawid?a jego drogi? (Ksi?ga Przys??w 22:6). To wspania?y pomys? by da? ka?demu, kto jest odpowiednio dojrza?y, wyb?r z kt?rego mo?na korzysta?. Jednak zmuszanie wszystkich do wyboru ka?dego ma?ego detalu na drodze ich ?ycia mo?e by? przepisem na tragedi?. B?d?my uwa?ni i strze?my si? lekkomy?lno?ci.

B?ogos?awie?stwa z Jerozolimy, przesy?a
Rabin Yitzhak Rapoport