Paraszat Behar

avihuchenavihuchen_shmyth-21422990694264Jedn? z og?lnych zasad interpretacji Tory m?wi, ?e parsze nie zawsze trzymaj? si? porz?dku chronologicznego; i gdy pojawia si? materia? parszy niezgodny z chronologi?, jest ku temu szczeg?lny pow?d. Wi?kszo?? wydarze? w Ksi?dze Kap?a?skiej (Waikra) ma miejsce na pustyni Synaj, na kt?rej obozowali synowie Izraela. Dlaczego wi?c powracamy nagle do nadania Prawa na G?rze Synaj? W dodatku, skoro parsza z tego tygodnia dotyczy przekazania Prawa – Tory, to dlaczego mowa jest o “g?rze”, a nie o “G?rze Synaj”. Ponadto co zakaz ba?wochwalstwa robi na ko?cu tej parszy?

Nasza tradycja m?wi, ?e wszystkie prawa zosta?y przekazane Moj?eszowi na g?rze Synaj. P??niej wiele z nich zosta?o przekszta?conych i przekazanych Aaronowi – najwy?szemu kap?anowi-, jego synom, starszym spo?r?d Izraelit?w, a wreszcie ca?emu narodowi Izraela. Raszi, komentator Tory, wyja?nia, ?e prawa przytoczone w tej parszy, celowo s? okre?lone jako pochodz?ce bezpo?rednio z Synaju, by?my mieli jasno?? w tej sprawie. Wi?kszo?? praw zwi?zanych ze szmit? wyst?puje w ramach “Tory przekazanej ustnie”. Parszat Behar celowo wspomina o szmicie, aby?my zrozumieli, ?e prawa przekazane nam ustnie, zosta?y przekazane ju? na G?rze Synaj w pakiecie ze spisan? Tor?.

Ksi?ga Waikra sk?ada si? g??wnie z przykaza? dotycz?cych naszych wi?zi z B-giem, jako jednostki oraz jako narodu. Prawa te dotycz? sk?adania ofiar, kt?re s?u?? do wzmocnienia tych wi?zi. Behar jest przedostatni? parsz? Ksi?gi Waikra, zaraz po niej pojawia si? parsza Bechukotaj, kt?ra omawia skutki nieprzestrzegania tych przepis?w. Bechukotaj ostrzega nas przed odsuni?ciem si? od B-ga. Behar z kolei jest ostatnim s?owem w sprawie naszej wi?zi z Bogiem.

Na pierwszy rzut oka cykl szmity i roku jubileuszowego, to jedne z najbardziej racjonalnych zasad przekazanych w Torze. Umo?liwienie ziemi odpoczynku, co siedem lat, to dobra ekologia. Umorzenie po?yczek oraz redystrybucji bogactwa zapewnia r?wno??. Jednak?e historycznie oraz z punktu widzenia agrykultury sprawy maj? si? wr?cz odwrotnie.

Rabin Lewi Icchak z Berdyczowa wyja?nia, ?e pozostawianie co roku jednej trzeciej ziemi w spoczynku jest powszechn? praktyk? i zapewnia p?odno?? plon?w i ziemi. Ale pozostawianie zupe?nie bez uprawy i bez zbioru ca?ej ziemi i to przez ca?y rok jest zwyczajnie g?upie. Wed?ug wszelkiej logiki w takim uk?adzie sz?sty rok cyklu szmita jest rokiem, w kt?rym najwi?ksza ilo?? sk?adnik?w od?ywczych zosta?a ju? wyczerpana z ziemi, a tu Tora obiecuje, ?e w?a?nie ten rok pozwoli na nadprodukcj? ?ywno?ci, kt?ra umo?liwi przetrwanie do nast?pnych zbior?w, czyli do pocz?tku dziewi?tego roku cyklu.

Historycznie rzecz ujmuj?c wszystkie wielkie redystrybucje bogactwa powodowa?y ogromne wstrz?sy i destabilizacj?. W wyniku wszelkich rewolucji pojawia?o si? cierpienie i bunt. Ale i tu Tora obiecuje, ?e ten cykl zapewni stabilno?? i bezpiecze?stwo.

Cykl szmity/jubileuszu stanowi szczyt wiary Izraela w B-ga. By wype?ni? te przepisy nar?d musia? porzuci? zdroworozs?dkowe rozumienie ?wiata. W podobnej sytuacji ?ydzi znajduj? si? na przestrzeni dziej?w.

Przetrwali?my w spo?ecze?stwach, kt?re wzywa?y nas do porzucenia tego, czy innego aspektu judaizmu. Grecy oczekiwali porzucenia obrzezania, Rzymianie porzucenia wiary w jednego B-ga! Dzi? w krajach takich jak Szwajcaria zakazany jest ub?j rytualny. A ca?y ?wiat zdaje si? pyta?, dlaczego tak uparcie przylgn?li?my do tego jednego ma?ego kawa?ka ziemi.

Tora wspomina, ?e gdy ?ydzi otrzymali Tor? na Synaju, lud sta? pod g?r?. Wed?ug midraszu B-g trzyma? g?r? nad lud?mi, zmuszaj?c ich do przyj?cia jego prawodawstwa. Rabin Berel Wine komentuje, ?e oznacza to, ?e cuda do?wiadczone na Synaju by?y tak wielkie, ?e ludzie nie mogli zaprzeczy? istnienia B-ga oraz ich wi?zi z nim, nawet gdyby tego chcieli.

Cuda na Synaju by?y niezwykle wielkie, ale o ile? wi?kszym jest cudem, ?e B-g mo?e utrzyma? i wy?ywi? ca?y nar?d przez ca?e dwa lata bez ?adnych nowych produkt?w oraz zapewnia stabilno?? i bezpiecze?stwo podczas redystrybucji w?asno?ci prywatnej w?r?d ludu. Utrzymywanie, ?e proces ten by? mo?liwy dzi?ki liderom oraz p?odnej ziemi, to zaprzeczenie mocy B-ga i jest r?wne z ba?wochwalstwem.

Behar wskazuje na wielkie cuda, kt?re s? udzia?em narodu Izraela w ka?dej chwili w jego kraju. Przecie? mimo wszystko, aby uzyska? jeden rok u?wi?cony jako szmita/jubileusz musi najpierw nast?pi? sze?? zwyk?ych lat. Ponadto, pokazuje ogromn? wiar? jak? nar?d Izraela pok?ada? w Bogu, aby wzi?? udzia? w tym procesie; w procesie, kt?ry trwa do dzi?. S?owo, kt___?rym po hebrajsku okre?la si? przyjazd do Izraela, jest tym samym s?owem, kt?re opisuje wspinanie si? pod g?r? – “alija”. Powr?t narodu Izraela do Ziemi Izraela jest najwi?kszym cudem, jakiego dokona? B-g. Ale to jeszcze nic w por?wnaniu z cudami, kt?re maj? nast?pi? wraz z naszym progresem.

I aby zako?czy? mocnym akcentem, to tytu? naszej parszy “be-har”, czyli “na g?rze” dotyczy g_?ry, kt?ra jest niezwykle wa?na dla ka?dego ?yda, i nie jest ni? g_?ra Mont Ewerest, lecz Har Habayit (Wzg_?rze ?wi?tynne), gdzie zostanie odnowiony Beit Hamigdash (?wi?tynia) i nar?d Izraela.

Szabat Szalom,
Serdecznie pozdrowienia,

Jehoszua