Sprawdzanie obecno?ci insekt?w w owocach i jarzynach

IMG-20140823-WA0000Jedn? z do?? “gor?cych” spraw halachy jest pytanie, w jakich okoliczno?ciach trzeba sprawdza? owoce i jarzyny czy s? zara?one insektami? Jak wiadomo, insekty nie s? koszerne do jedzenia i nie wolno ich je??. Ale na ile ostro?nym trzeba by? w unikni?ciu pomy?kowego zjedzenia insekt?w? Ten temat jest bardzo wielki i b?d? go bada?, przez co najmniej par? artyku??w. Wielk? pomoc dla zrozumienia tego tematu s? artyku?y naukowe Rabina Leibovitsa z Ameryki.

Zacznijmy od najbardziej podstawowego pytania:
Kupi?em owoce i jarzyny w sklepie i zamierzam je zje??. W jakich okoliczno?ciach musz? sprawdzi? czy s? zara?one insektami?
Halacha dzieli wszystkie owoce i jarzyny na 3 kategorie. Pierwsza nazywa si? muchzak (?????). Kategoria muchzak obejmuje owoce i jarzyny, gdzie w wi?kszo?ci okazji jedzenia znajdziemy insekty w wi?kszo?ci produkt?w. Innymi s?owy: ponad 50% przy jedzeniu danych owoc?w i jarzyn (= najcz??ciej) znajdziemy insekty w ponad 50% produkt?w. Tora nakazuje, ?eby takie owoce i jarzyny by?y sprawdzane przed ka?dym jedzeniem.
Nast?pna kategoria nazywa si? mijut hamacuj (????? ?????), czyli najcz??ciej istniej?ca mniejszo??. To jest kategoria prawa rabinackiego, kt?ra dodaje obostrzenie do prawa Tory. To obostrzenie jest, ?e je?li, w co najmniej 10% produkt?w – a nie, w co najmniej 50% – znajdziemy najcz??ciej insekty, to wtedy prawo rabinackie nakazuje sprawdzenie tej kategorii owoc?w i jarzyn przed ka?dym jedzeniem. Tora do tego obowi?zuje przy 50%, a prawo rabinackie ju? przy nawet 10%. Dziesi?cioprocentowy poziom by?a interpretacj? Rabbiego Jaakow ben Aharon z miejscowo?ci Karlin na Litwie (18-y/19-y wiek). Istniej? r?wnie? inne interpretacje w stosunku do procentowej ilo?ci, ale ta jest najbardziej powszechna.
Trzecia kategoria obejmuje owoce i jarzyny, w kt?rych najcz??ciej nie znajdziemy insekty w wi?cej ni? w 10% z produkt?w. Takie owoce i jarzyny wolno je?? bez sprawdzenia.
Dla jasno?ci nale?y zrozumie?, ?e nigdy nie wolno intencyjnie zje?? insekty. Ponadto wydaje mi si?, ?e ?aden cz?owiek nie b?dzie intencyjnie jad? insekty. W?r?d wielkich Rabin?w byli r?wnie? ci, kt?rzy rekomendowali sprawdzi? ka?d? rzecz, kt?r? si? je (zobacz np. Chochmat Adam 38; 20).

Nast?pne pytanie jest: jak zdefiniowa? ilo?? danego produktu? 10% z jakiej ilo?ci?
Jeden z najwi?kszych poskim (= powszechnie uznane autorytety w sprawach halachy) w Izraelu w ostatniej generacji by? Rabbi Shalom Josef Elyashiv. Rabbi Elyashiv twierdzi?, ?e musimy liczy? procent kupionego produktu. Innymi s?owy, je?li kupuj? 10 jab?ek to nale?y zobaczy? czy najcz??ciej znajd? si? insekty w jednym z tych jab?ek. Je?li po jakim? czasie kupowania jab?ek (lub innego produktu) stwierdz?, ?e insekty nie znajduj? si? w tym produkcie w takich ilo?ciach, to nie musz? wi?cej sprawdza? ten produkt. Taka jest sytuacja w wi?kszo?ci (a mo?e we wszystkich) wsp??czesnych sklepach w Polsce. ?aden sklep nie pozwoli, ?eby w wi?cej ni? 10% w ich np. jab?kach znajdowa?y si? insekty. B?d? sami sprawdza? i zapewnia?, ?e insekt?w tam nie ma. Konsekwentnie widzimy, ?e nie musimy sprawdza? ich np. jab?ka. Przy kupnie np. jag?d mo?e by? inna sytuacja. Z do?wiadczenia wiem, ?e tam cz??ciej wyst?puj? insekty ni? np. w jab?kach czy gruszkach.
Nale?y doda?, ?e je?li tworz? si? nowe okoliczno?ci po zakupie tych dobrych jab?ek; okoliczno?ci, kt?re pomagaj? insektom rozmna?a? si? jak np. trzymanie owoc?w w ciep?ym miejscu a nie w lod?wce ? to wtedy musieliby?my ponownie przez jaki? czas bada? czy przy tych nowych okoliczno?ciach jab?ka b?d? nadal mniej zaatakowane ni? w 10%.

Temat jest jeszcze szerszy ni? to, co opisane w tym artykule. W nast?pnym artykule b?dzie dalszy ci?g lub/oraz temat sprawdzania jajek.

Pozdrowienia w Jerozolimy,
Rabin Icchak Rapoport