M?oda Polska ?yd?wka w Jerozolimie. Powr?t do domu Basi Wieczorek

Basia-from-Poland-Jpost-300x209Min??o prawie dwa lata od kiedy Batya Wieczorek zrobi?a alij?. Ale niezale?nie od tego, kogo spotyka pierwsza reakcja swojego rozm?wcy na wie??, ?e Basia pochodzi z Polski jest zawsze taka sama. Zaczyna si? od mocnego zaskoczenia, potem jest lekkie niedowierzanie, a na koniec podziw i uznanie.

“To trudne” m?wi Wieczorek z figlarnym u?miechem. Osoby angloj?zyczne my?l?, ?e jest Izraelk?. Izraelczycy s? przekonani, ?e jest Amerykank?. Gdy wreszcie staje si? jasne jaki jest jej kraj pochodzenia wszystko nagle si? komplikuje.

“Kiedy m?wi?, ?e jestem z Polski, wi?kszo?? nie wierzy mi. Wszyscy s? przekonani, ?e nie jest mo?liwe, by by? ?ydem w Polsce.? B?d?c zmuszona do prowadzenia tej samej rozmowy niezliczone ilo?ci razy, Batya postanowi?a, ?e naj?atwiejsz? drog? jest od razu uprzedza? nieunikniony grad pyta?. ?Od razu zapewniam rozm?wc?w: Tak, jestem polsk? ?yd?wk? i by ni? by? nie musia?am zrobi? konwersji. Tak, moi dziadkowie prze?yli Zag?ad?. Tak, zdecydowali si? pozosta? w Polsce po wojnie. Dziwne, prawda?” T?umaczy ludziom. ?Zwykle u?miechaj? si? do mnie i m?wi?: Wow, dzi?ki za odpowiedzi na wszystkie moje pytania w jednym zdaniu!”.

W umys?ach wi?kszo?ci ?yd?w, Polska jest jednym du?ym cmentarzem, miejscem, kt?re zawsze b?dzie zwi?zane z tragiczn? histori? Holokaustu. Rzeczywi?cie, przed II Wojn? ?wiatow? Polska by?a domem dla najwi?kszej spo?eczno?ci ?ydowskiej w Europie. ?y?o w niej ponad trzy miliony ?yd?w. Cieszyli si? bogatym ?yciem spo?ecznym, kulturowym i religijnym. Ale tysi?cletnia obecno?? ?yd?w w Polsce zosta?a niemal ca?kowicie zmieciona z ziemi przez Hitlerowc?w, kt?rzy wymordowali ?ponad 90 procent ?ydowskich mieszka?c?w tego kraju.

Po zako?czeniu wojny wiele ?yd?w, kt?rzy prze?yli wyemigrowa?o. W?r?d tych, kt?rzy pozostali spora liczba postanowi?a ukry? swoj? to?samo??. W?r?d nich by?a babcia Batyi. Razem z rodzin?? znalaz?a si? w warszawskim getcie. “Mojej babci uda?o si? uciec dzi?ki ?ap?wce? t?umaczy Batya. “Zosta?a przygarni?ta przez polsk? rodzin? z Poznania. Oni stracili swoje w?asne dziecko, kt?re by?o dok?adnie w tym samym wieku. Obie dziewczynki mia?y niebieskie oczy. Wi?kszo?? s?siad?w nawet nie podej?ewa?a ?adnej zmiany? m?wi dalej.

Po wojnie, adopcyjna rodzina babki stara?a si? znale?? jej prawdziwych rodzic?w. Ale wszyscy z jej rodziny biologicznej zgin?li. Babcia Batyi zdecydowa?a si? zrobi? to co robi?o wielu jej podobnym ? ?y? tak jak ca?a reszta polskiego spo?ecze?stwa. Dlatego jej pierwszy m?? nie by? ?ydem. Nie mia?o to dla niej takiego znaczenia. Drugi jednak ju? by?. “M?j dziadek nie wstydzi? si? swojej ?ydowskiej to?samo?ci” opowiada Batya.”Chcia? wychowa? swoje dzieci w ?wiadomo?ci, ?e s? ?ydami?

Potem przyszed? rok 1968. Po zerwaniu przez ZSRR stosunk?w dyplomatycznych z Izraelem po wojnie sze?ciodniowej, komunistyczny rz?d w Polsce rozpocz?? kampani? dyskryminuj?c? ?yd?w, kt?rzy pozostali w Polsce.

“Ludzie tracili prac?; musieli opu?ci? uniwersytety i szko?y? wyja?nia Batya. “Wi?kszo?? tych, kt?rzy mieli jak?kolwiek to?samo?? ?ydowsk? wyemigrowa?o do Izraela, Europy i USA. Reszta postanowi?a si? ukry? nierzadko przyjmuj?c katolicyzm?. Ale dwie dekady p??niej, gdy upad? mur berli?ski i sko?czy? si? komunizm nast?pi?y g??bokie zmiany zar?wno historyczne jak i w spo?ecze?stwie polskim. Przesz?o ono transformacj? w spo?ecze?stwo bardziej otwarte, tolerancyjne i liberalne, przypominaj?ce stylem zachodni? demokracj?.

Shavei Israel ? organizacja, kt?r? za?o?y?em i kt?rej prezesem jestem, dzia?a na ca?ym ?wiecie. W Polsce od ponad dziesi?ciu lat wsp??pracuje z naczelnym rabinem Polski Michaelem Schudrichem ? wyj?tkowym cz?owiekiem, kt?ry zdzia?a? cuda, by przywr?ci? cho? cze?? ?ycia ?ydowskiego w Polsce. Nasi wys?annicy w Warszawie, Krakowie i ?odzi s? zaanga?owani w prac? socjaln?, staraj? si? pom?c tym Polakom, kt?rzy chc? wr?ci? do judaizmu. Oni r?wnie? s? moim kontaktem z polskimi ?ydami takimi jak Batya. Basi? pozna?em dzi?ki temu, ?e wzi??a udzia? w seminarium Shavei Israel. Od lat mog? podziwia? t? m?od?, zdecydowan? kobiet?. Gdy mia?a pi?? lat dziadkowie Baty po raz pierwszy powiedzieli jej, ?e jest ?yd?wk?.? Nast?pnie rodzice postanowili wys?a? j? na ?ydowski obozu letni w Warszawie, gdzie pozna?a wielu ?ydowskich przyjaci??. “To by?o jak kibucu!” opowiada po latach zachwycona. Nadal uczestniczy?a w obozach ?ydowskich zar?wno w Polsce jak i na W?grzech. Ju? jako nastolatka zacz??a marzy? o tym, ?e pewnego dnia przeniesie si? do Izraela.

“Zawsze chcia?am zrobi? alija” m?wi Batya. “Zawsze czu?am po??czenie z t? ziemi?, z t? kultur?. Wyobra?a?am sobie Izrael jako kraj, w kt?rym chcia?abym si? ustatkowa?, stworzy? w?asn? rodzin? i wychowa? dzieci” dodaje. “Jest du?o ?atwiej by? ?ydem tutaj, ni? gdziekolwiek indziej na ?wiecie, zw?aszcza w Polsce.”

Po uzyskaniu tytu?u magistra w dziedzinie edukacji medialnej na Uniwersytecie Warszawskim jej marzenie wreszcie sta?o si? mo?liwe. Przenios?a si? do Jerozolimy na pocz?tku 2014 roku. Teraz ma 29 lat, jest religijna i pracuje w Yad Vashem w dziale, kt?ry zajmuje si? na identyfikacj? i uznaniem? Sprawiedliwych, kt?rzy pomagali ratowa? ?yd?w w czasie Zag?ady.

Rodzina Batyi popar?a jej decyzj?, ale pocz?tkowo martwi?a si? o ni?. “Mia?em kuzyna w Izraelu, kt?ry zgin?? w zamachu terrorystycznym w 2003 roku” m?wi. “Wi?c moja rodzina by?a przera?ona, ?e mog? zgin?? zaraz po wyl?dowaniu na lotnisku Ben Guriona. A gdybym w jaki? spos?b cudem przetrwa, obawiali si?, ?e zostan? zabrana? od razu z lotniska do wojska, mimo ?e na s?u?b? jestem ju? za stara.?

Podobnie jak wszystkich nowych imigrant?w i jej pocz?tki nie oby?y si? bez problem?w. “Nadal jest wiele rzeczy do kt?rych nie mog? si? jeszcze przyzwyczai?. Jedn? z nich jest system bankowy, kt?ry wydaje si? bardzo s?abo rozwini?ty.” Po zrobieniu aliji Batya posz?a do Ministerstwa Spraw Wewn?trznych, aby uzyska? sw?j izraelski dow?d osobisty. Gdy urz?dnik spojrza? w jej dokument?w zacz?? nalega?, by zmieni?a nazwisko.”Pr?bowa? mnie przekona?, ?e nikt w tym kraju nie b?dzie w stanie go wym?wi?. Powiedzia?am, ?e cho? pomys? wydaje si? rozs?dny m?j ojciec ma tylko dwie c?rki, wi?c czemu nie uczyni? go szcz??liwym tylko troch? d?u?ej. Jako? go to przekona?o? opowiada Batya. Ale lokalne obyczaje cz?sto nadal j? zadziwiaj?. “S? takie chwile, ?e chce mi si? p?aka?, na przyk?ad wtedy gdy sprzedawca krzyczy na mnie bez powodu. Wychowana w Polsce jestem przyzwyczajona do sympatyczniejszego traktowania? twierdzi.

Na szcz??cie Batya jest obdarzona zdolno?ci? dostosowywania si? do zmian. I to jest w?a?nie to co zrobi?a. “Powoli, powoli, mo?na si? przyzwyczai? do wszystkiego” m?wi dodaj?c, ?e “mo?na nauczy? si? by? bardziej asertywnym, tak jak i mocniej walczy? o swoje prawa.” Przekona?a si?, ?e Izraelczycy potrafi? by? ciepli i przyjemni na spos?b jakiego nigdy si? nie spodziewa?a.

“Wiele rodzin Izraelczyk?w pochodzi w Polsce. Kiedy dowiaduj? si?, ?e jeste? r?wnie? stamt?d, opowiadaj? ci swoje cz?sto trudne historie. Po pierwszym szoku spotkania ?yd?wki z Polski rozm?wcy staj? si? bardzo przyja?ni. Zapraszaj? do domu, opowiadaj? o swoich dziadkach, kt?rzy prze?yli w Polsce Holocaust” m?wi.

Ciotka Baty razem z rodzin? zrobi?a alij? w 1968 roku, a kuzyn przeni?s? si? do Izraela w 2013 roku. ?Moja siostra r?wnie? planuje przeprowadzk?” dodaje Batya. “A niekt?rzy z moich znajomych robi? to teraz. Widz?, ?e coraz wi?ksza liczba polskich ?yd?w zdecydowa?a si? niedawno na osiedlenie si? w Izraelu. Zawsze czuj? si? ?le, ?e zostawiaj? i tak ju? ma?e polskie spo?eczno?ci. Z drugiej strony towarzyszy mi te? wielkie szcz??cie, ?e ma dooko?a siebie coraz wi?cej bliskich mi os?b” przyznaje.

Pomimo obecnej fali terroryzmu, Batya tryska optymizmem i ma mn?stwo plan?w na przysz?o??. A dlaczego nie? Zaledwie 70 lat po tym jak jej babcia straci?a ca?? swoj? rodzin? w Holokau?cie i zdecydowa?a si? ukry? cho? cz??ciowo swoj? to?samo?? ?ydowsk? Batya jest teraz dumn? ?yd?wk? mieszkaj?c? w pa?stwie ?ydowskim. Je?li to nie cud, to co jak to nazwa??

“Mam nadziej?, ?e uda mi si? poprawi? m?j hebrajski, by czu? prawdziwie, ?e to m?j j?zyk.? Jestem pewien, ?e w ko?cu mi si? to uda “m?wi. “Mam nadziej?, ?e stworz? w Izraelu rodzin? i osi?d? na dobre.? I bardzo bym pragn??a, ?eby wszyscy moi przyjaciele i najbli?si r?wnie? zrobili alij? i przyjechali do Izraela na sta?e.?

Kto wie, czy nie zdarzy si? to pr?dko!

One thought on “M?oda Polska ?yd?wka w Jerozolimie. Powr?t do domu Basi Wieczorek

  • February 22, 2016 at 11:39 pm
    Permalink

    Mo?na tylko ?yczy? Batyi jak najwi?cej szcze?cia i scalenia sie z nowym dla niej ,a tak wspania?ym pa?stwem.To nag?e dowiadywanie si? o swoim pochodzeniu cz?sto bywa ciosem w tak dobrze ju? sobie znany stan ?wiadomo?ci i to?samo?c.Trzymaj si? ciep?o,Batyu!

Comments are closed.