Paraszat Balak – Biblijni z?oczy?cy

Jakie jest nam znane najwcze?niejsze ?r?d?o antysemityzmu? Gdzie w Torze znajdujemy odniesienie do pr?by zlikwidowania ?yd?w i judaizmu? Najjaskrawsza historia to ta z Faraonem w Egipcie oraz druga z Balakiem i kr?lem Moabu, kt?ra ma miejsce czterdzie?ci lat p??niej. Obaj monarchowie pos?uguj? si? wywo?ywaniem strachu w celu wytworzenia histerycznej atmosfery w ich narodzie w stosunku do Izraelit?w. Czy istnieje jaki? zwi?zek mi?dzy tymi pod?ymi postaciami? Tak s?dz?.

Jest pewien fascynuj?cy midrasz, kt?ry opisuje trzech m?drych doradc?w, do kt?rych zwr?ci? si? ?Faraon, by zaradzi? liczebno?ci Dzieci Izraela w Egipcie. Prosi? o rad? Jitro, Hioba i Bilaama. Ka?dy z tych duchowych przyw?dc?w udzieli? innej odpowiedzi w sprawie Izraelit?w. Jitro powiedzia?, ?e lud Izraela zosta? pob?ogos?awiony przez Boga i dlatego nie powinien by? prze?ladowany ? zatem Jitro zosta? wygnany przez Faraona. Hiob przemilcza? spraw?, wi?c nie spotka?a go ?adna kara ani nagroda; Bilaam powiedzia?, ?e Izraelici s? niebezpieczni i powinni zosta? zniszczeni – zosta? sowicie wynagrodzony przez Faraona.

To w?a?nie ten Midrash przychodzi mi do g?owy, gdy czytamy histori? Balaka i Bilaama. Obaj odgrywaj? istotn? rol? w utrwalaniu antysemityzmu i powtarzaj? staro?ytne przes?dy pe?ne ksenofobii i nienawi?ci. Gdy mamy do czynienia z jak?? mniejszo?ci? w?r?d was, mo?emy uzna?, ?e stanowi ona zagro?enie lub te? dostrzec w tym b?ogos?awie?stwo. Balak, kr?l Moabu, ma t? sam? reakcj?, co Faraon 40 lat wcze?niej.

Istnieje wr?cz kilka dos?ownych paraleli w tek?cie, kt?re sugeruj? nam, ?e Balak przej?? od Faraona jego postaw? wobec obcych. Gdy Tora celowo pos?uguje si? tymi samymi s?owami w r??nych okoliczno?ciach, naucza nas, ?e istnieje silne powi?zanie mi?dzy bohaterami tych wydarze?.

Zwr??my uwag? na to zestawienie:

Faraon Balak
I rzek? do swego ludu: Oto lud syn?w Izraela jest liczniejszy i pot??niejszy od nas. (Szmot 1:9) Przyjd? wi?c, prosz?, i przeklnij mi ten lud, bo jest silniejszy ode mnie? (Bamidbar 22:6)

 

?co jeszcze pot?gowa?o wstr?t do Izraelit?w (Szmot 1:12)

 

? to spot?gowa?o niech?? ludu Moabu do Izraelit?w (Bamidbar 22:3)
I rzek? do swego ludu: ?Oto lud syn?w Izraela jest liczniejszy i pot??niejszy od nas. (Szmot 1:9) Wtedy strach ogarn?? Moab przed tym ludem, kt?ry by? tak liczny

(Bamidbar 22:3)

 

Oto lud, kt?ry wyszed? z Egiptu, okry? powierzchni? ziemi i osiad? naprzeciw mnie. (Bamidbar 22:5)

 

Czy Balak by? powiernikiem Faraona? A mo?e by? uczniem, tego najwi?kszego w dziejach, architekta antysemityzmu? Nie znajdziemy na to odpowiedzi. A czym obaj si? pos?uguj?, by oczernia? Izraelit?w? Si?gaj? po mag?w, szachraj?w i wszystkich mo?liwych ?otr?w, kt?rzy byli gotowi przy??czy? si? do przest?pczego spisku. W?wczas i Bilaam ch?tnie przyst?puje do zbrodniczego planu.

W?a?nie w tym kontek?cie musimy postrzega? Bilaama. Nasi m?drcy m?wi?, ?e Bilaam to nie ?wi?ty prorok, kt?ry “robi? to, co B?g mu przykaza?”, lecz strona zainteresowana, gotowa zniszczy? Izrael, kt?ra zosta?a ograniczona przez Bo?? kontrol?. Bilaam zgodnie ze wspomnianym midraszem by? ch?tnym uczestnikiem pr?by zag?ady Izraelit?w w czasach faraona. I w dodatku, jak po?wiadcza Tora, Bilaam by? odpowiedzialny za doradztwo, jak sprawi?, aby Izrael grzeszy? i zosta? ukarany przez Boga.

Midrasz dodaje, ?e ??Jitro, kt?ry b?ogos?awi? Izrael, zosta? wynagrodzony przez Boga wnukami, kt?rzy stali si? przyw?dcami narodu izraelskiego; Hiob, kt?ry milcza?, zosta? poddany pr?bie przez Boga; Bilaam, kt?ry by? ch?tnym uczestnikiem antysemityzmu, zosta? zabity w walce z Izraelitami, a jego imi? b?dzie na zawsze lekcewa?one w ?wiadomo?ci narodu ?ydowskiego.

Uczymy si? od wielkich biblijnych bohater?w, jak dzia?a? i wp?ywa? na zmiany na ?wiecie, powinni?my r?wnie? uczy? si? od biblijnych z?oczy?c?w, czego nie czyni?. Gdy przeciwstawiaj? si? oni ?yczeniom Boga, p?ac? za to ogromn? cen?. Studiuj?c Bibli? musimy dostrzec ponadczasowy przekaz na temat zachowania w czasach kryzysu. Uczymy si? o sprawiedliwo?ci Jitro, milczeniu Hioba, z?orzeczeniu Balaka i Bilaama, co ostatecznie przypomina, ?e musimy walczy? z tym z?em przez ca?e ?ycie.