Tw?j dziadek uratowa? mojego dziadka – niezwyk?e spotkanie

Przypadkowe spotkanie na tegorocznym Marszu ?ywych wywar?o na mnie g??boki wp?yw. Pozna?em syna osoby, kt?ra uratowa?a ?ycie mojemu dziadkowi.

“Kto ratuje jedno ?ycie, to tak jakby uratowa? ca?y ?wiat”. To stwierdzenie talmudyczne jest szeroko znane i u?ywane do?? cz?sto w ?ydowskim dyskursie. Pierwsza po?owa tego stwierdzenia opisuje moje do?wiadczenia z ubieg?ego tygodnia w Krakowie podczas Marszu ?ywych.

Miszna pyta, dlaczego cz?owiek jest stworzony sam, a nie jako cz??? ca?ej grupy. Odpowied? brzmi: “aby nauczy? nas, ?e osoba, kt?ra wymazuje jedn? dusz?, dzia?a tak, jakby zniszczy?a ca?y ?wiat; osoba, kt?ra ratuje jedno ?ycie, dzia?a tak jakby ratowa? ca?y ?wiat”.

Przes?aniem jest warto?? jednej duszy ? tylko tej jednej. Ta warto?? mia?a dla mnie szczeg?lne znaczenie w?a?nie teraz.

W minionym tygodniu blisko 15 000 ?yd?w, a tak?e zagranicznych dygnitarzy i Polak?w odwiedzi?o Krak?w oraz wzi??o udzia? 30-tym corocznym Marszu ?ywych mi?dzy Auschwitz, a Birkenau. Moja ?ona, Hadley w tym roku by?a ze mn?. Razem dzielili?my ekscytacj? tego dnia z ?ydowskimi federacjami, organizacjami oraz m?odzie??.

Przed i po marszu zwiedzaj?cy mieli okazj? przyj?? do JCC Krak?w i dowiedzie? si? czego? o ?ydowskim ?yciu, kt?re zosta?o cudownie zrewitalizowane w ci?gu ostatnich 25 lat, a szczeg?lnie w ci?gu ostatnich 10 lat od otwarcia JCC. M?wili?my ka?dej grupie, ?e cho? przybyli przede wszystkim po to, by upami?tni? przesz?o??, by upewni? si?, ?e “?adna pojedyncza dusza nie straci swojego imienia”, w Krakowie maj? r?wnie? szans? dowiedzie? si? o krokach podejmowanych w celu “ocalenia jednej duszy i ocalenia ca?ego ?wiata “.

Czasem przedstawiali?my naszym go?ciom m?odych polskich ?yd?w, kt?rzy dopiero niedawno odkryli swoje ?ydowskie korzenie – albo przez wyznania rodziny, albo przez w?asne badania. Inspiruj?ce jest to, ?e m?odzi Polacy wracaj? do judaizmu i z dum? do??czaj? do spo?eczno?ci ?ydowskiej w Krakowie.

Tegoroczny marsz sta? si? dla mnie bardziej osobisty, a poj?cie “ocalenia jednej duszy” naprawd? uderzy?o we mnie. M?j dziadek, pan Joseph Ganger, urodzi? si? w Wiedniu, ale przed wojn? studiowa? w jesziwie w Bielsku Bia?ej. Jego rodzice pochodzili z Krakowa, z Podg?rza.

W 1941 r. otrzyma? wiz? od Chiune Sugihary (?wczesnego wicekonsula japo?skiego imperium na Litwie) do Japonii (tak jak i co najmniej 2200 innych ?yd?w).

Z dolnej Polski kolej? transsyberyjsk? do Kobe w Japonii i ostatecznie z kolejn? wiz? do Szanghaju dosta? si? m?j dziadek i jego rodzice, gdzie wszyscy prze?yli wojn?.

Sugihara w tamtych czasach by? sprzeciwia? si? polityce Japonii, ale wiedzia?, ?e ka?da visa dana ?ydowi ocali jego ?ycie. Na pewno jednak nie przypuszcza?, ?e przyczyni si? tym samym do ocalenia tysi?cy dusz, kt?re b?d? trwa?y kolejne pokolenia. Po prostu zrobi? to co uzna? za s?uszne w danym momencie.

Przyspieszaj?c czas o 77 lat podczas Marszu ?ycia us?ysza?em, ?e rodzina Sugihary zosta?a uhonorowana za swoj? rol? w ratowaniu ?ydowskiego ?ycia. Podszed?em do Nobukiego (syna) i powiedzia?em s?owa, kt?re w dzisiejszych czasach s? rzadko?ci?: “Tw?j ojciec jest powodem, dla kt?rego dzi? ?yj?!”. Potem zrobi?em sobie zdj?cie razem z wnuczk? Sugihary, Haruk?.

Chiune (Sempo) Sugihara zosta? zapytany kiedy?, dlaczego tak wiele ryzykowa? b?d?c niepos?usznym wobec swojego pa?stwa tylko, aby ocali? kilku ?yd?w. Jego odpowied? brzmia?a: “Duch ludzko?ci … filantropia … i przyja?? s?siedzka. Z tym duchem odwa?y?em si? zrobi? to, co zrobi?em, konfrontuj?c si? z t? najtrudniejsz? sytuacj?”. S?usznym jest, ?e opr?cz d?ugu wdzi?czno?ci dla niego i jego rodziny, kontynuujemy tak?e jego dzieln? misj? i umacniamy ludzko??, anga?ujemy si? w filantropi? i okazujemy przyja?? z otaczaj?cymi nas lud?mi.

Mam mo?liwo?? pomagania ?ydom i nie-?ydom w Krakowie. Mam nadziej?, ?e uda mi si? pom?c moim braciom i siostrom odnale?? drog? do domu, a tak?e zaoferowa? przyja?? wszystkim, kt?rzy mieszkaj? w Krakowie, daj?c im do zrozumienia, ?e ??duch Sugihary daje nam zdwojon? odwag? do pokonania strachu, ksenofobii i samozadowolenia oraz zbuduj lepsze ?ycie dla nas wszystkich.