Paraszat Toldot

Dwa kr?tkie komentarze do parszy na ten tydzie?, autorstwa Rabina Isaja Horowitza – Szelacha Hakadosz.007

Tora opisuje charakter dw?ch braci ? Jakowa i Esawa. Tak czytamy w naszej parszy ?

? I podrastali ch?opcy; i sta? si? Esaw m??em bieg?ym w my?listwie, m??em pola, a Jak?b m??em skromnym, przebywaj?cym w namiotach.? (Bereszit 25:27)

Ze wszystkich cech Jakowa, za najwa?niejsz? Tora uwa?a w?a?nie t?? ? stawia pytanie Rabin Isaja ?Najbardziej znacz?c? i najwa?niejsz? cech? naszego praojca Jakowa, jest to, ?e by? on ?m??em skromnym (?Isz tam?)? –

Rabin Isaja odpowiada ?

Tak! Ponad wszelkimi dobrymi cechami, zaletami cz?owieka, najwa?niejsze jest by by? ?skromnym cz?owiekiem?, prostolinijnym, godnym zaufania.

***

Komentarz numer dwa.

W kolejnym wersecie naszej parszy Tora opisuje relacj? pomi?dzy rodzicami ? Rebek? i Icchakiem, a dzie?mi – Jakowem i Esawem ?

?I umi?owa? Esawa, bo ?owy na ustach jego; a Rywka mi?uje Jak?ba.? (Bereszit 25:28)

Gramatycznie zdanie to jest dziwne nieco, gdy? mi?o?? Icchaka do Esawa wyra?ona jest w czasie przesz?ym: ?umi?owa??, a tymczasem mi?o?? Rywki do Jakowa wyra?ona jest w czasie tera?niejszym ? ?mi?uje?. Sk?d takie rozr??nienie?

Szelach wyja?nia ?

Istniej? dwa rodzaje mi?o?ci ? mi?o?? interesowna, gdzie mi?o?? ma przynosi? jak?? korzy??, i mi?o?? prawdziwa, nie zale?na od korzy?ci.

Pierwszy rodzaj mi?o?ci zwany jest ?mi?o?ci? zale?n? od rzeczy?. Drugi ? ?Mi?o?ci? bezwarunkow??.

Pierwsza ? warunkowa, nie wytrzymuje pr?by czasu. Druga ? to mi?o?? na dobre i z?e, na zawsze.

Tak czytamy w Misznie, Traktacie Awot (5, 16) ?

?Ka?da mi?o??, zale?na od przemijaj?cych rzeczy, przemija wraz z przemijaniem tej rzeczy; natomiast ka?da mi?o?? niezale?na od przemijaj?cych rzeczy, nigdy nie przemija.? (Miszna Awot 5:16)

W ?wietle tych rozwa?a?, w ten spos?b mo?emy odczyta? s?owa naszej Parszy ?

Mi?o?? Icchaka do Esawa by?a warunkowa ?zale?na od rzeczy?, a interesem w?asnym Icchaka by?o to, ?e ??owy na ustach jego?, to znaczy chodzi?o o to, ?e Esaw by? przy jego boku i go ?ywi?. Mi?o?? ta zosta?a wyra?ona w czasie przesz?ym, ?i umi?owa? Esawa?, poniewa? by?a ona aktualna w przesz?o?ci i nie jest ona dana na zawsze. Tego samego nie mo?na z pewno?ci? powiedzie? o mi?o?ci Rywki do Jakowa ? mi?o?? Rywki to prawdziwa matczyna mi?o??, bezinteresowna, bezwarunkowa. Mi?o?? ta zosta?a wyra?ona w czasie tera?niejszym ? ?a Rywka mi?uje?, gdy? tego rodzaju mi?o?? nigdy nie przeminie, b?dzie istnie? zawsze.

Tak wyja?nia Rabin Isaja Horowitz, Szelacha Hakadosz.

***

Rabin Isaja Halevi Horowitz, by? jednym z najwybitniejszych rabin?w siedemnastego wieku. Znany jako ?Szelach? lub ?Szelach HaKadosz?, od nazwy swej ksi??ki ? ?Sznej Luchot Habrit? (inicja?y trzech s??w sk?adaj?cych si? na tytu? ksi??ki to ?SZ-L-H? (??”? )? ?Szelach?. Urodzi? si? w Krakowie, jako syn Rabina Awrahama Halevi Horowitza, ucznia Rabina Remu. Studiowa? w jesziwie w Lublinie.

Piastowa? funkcj? rabina w kilku miastach w Polsce i w Niemczech, mi?dzy innymi w Poznaniu, Metz, i we Frankfurcie nad Menem.

By? wybitnym znawc? Tory, a ponadto uwa?any jest za jednego z najwi?kszych kabalist?w z Niemiec, i jego nazwisko wymieniane jest jednym tchem z nazwiskami takich kabalist?w jak Rabin Samson z Ostropola, i rabin Natan Neta Szapira z Krakowa ? ?Megale Amukot?.

Pod koniec swego ?ycia, odby? d?ug? podr?? do Ziemi Izraela. Zamieszka? w Jerozolimie, po czym przeni?s? si? do Tzfat (Safed), gdzie oczekiwa? przyj?cia Mesjasza. Zgodnie z tradycj? Mesjasz ma przyby? najpierw do Safed, i dopiero potem uda? si? do Jerozolimy.

Zosta? pochowany w Twerii (Tyberiadzie).

Jego najwa?niejsze dzie?o to ?Sznej Luchot Habrit? ? wa?na praca z dziedziny etyki ?ydowskiej, zawieraj?ca ?hiduszim?, etyczne przypowiastki, opowie?ci, agadot, kaba??. Dzie?o to mia?o du?y wp?yw na rozw?j ?ydowskiej my?li, zw?aszcza chasydzkiej.

Paraszat Hajej Sara

W pierwszych s?owach Parszy czytamy ?005

?I trwa?o ?ycie Sary sto dwadzie?cia i siedem lat ? lata ?ycia Sary.? (Bereszit 23:1)

Raszi komentuje ?

?Lata ?ycia Sary ? wszystkie by?y dobre.? (Raszi Bereszit 23:1)

Czy rzeczywi?cie mo?na powiedzie?, ?e wszystkie lata ?ycia Sary by?y dobre? Czy? Sara i Abraham, nie do?wiadczyli wielu pr?b w ich wsp?lnym ?yciu? G??d w kraju, emigracja do Egiptu, trzymanie Sary w pa?acu Faraona wbrew jej woli, wiele bezp?odnych lat (90!), b?l serca zwi?zany z prawie dokonanym ofiarowaniem Izaaka, i wiele wiele innych trosk i problem?w, z jakimi musia?a zmierzy? si? Sara w trakcie swego ?ycia. Jak to mo?liwe, ?e midrasz twierdzi, ?e ?wszystkie by?y dobre?, skoro wyra?nie tak nie by?o!

Rabin Zusza z Anipoli, nie widzi problemu w takim stwierdzeniu. Sara przyj??a wszystkie te troski z akceptacj?, nigdy nie mia?a poczucia ? tak znanego nam wszystkim ? ?e dzieje si? jej jaka? niesprawiedliwo??. Wszystkie wydarzenia swego ?ycia Sara przyj??a ze zrozumieniem, akceptacj?.

Dlatego te? wszystkie lata jej ?ycia ?wszystkie by?y dobre?, gdy? z?e wydarzenia przyjmowa?a z takim samym u?miechem, jak wtedy kiedy dzia?o si? jej co? dobrego. Read more

Paraszat Wajera

004Czasami warto zwr?ci? uwag? na aspect ?mikro? – naucza chasydyzm – tzn nie tylko na najbardziej znane historie czy wersety, lecz na detale, kt?re zazwyczaj s? pomijane, umykaj? naszej uwadze.

Oto przyk?ad, autorstwa rabina Menachema Mendla z Warki.

Pod koniec opisu wyj?tkowego wydarzenia jakim jest ?Akidat Icchak? (ofiarowanie Izaaka dos?owane t?umaczenie ? ?zwi?zanie Izaaka?) w Parszy na ten tydzie?, pojawia si? ?techniczny? werset m?wi?cy o powrocie do domu ?
?I wr?ci? Abraham do pacho?k?w swoich, i powstali, i poszli razem do Beer Szewa…? (Bereszit 22:19)

Werset bez specjalnego znaczenia, widniej?cy zaraz po wersetach opisuj?cych niesamowite wydarzenie. Werset ten umyka nam, i nie zapada nam on w pami??.
Read more

Paraszat Lech Lecha

W ko?cowych s?owach naszej Parszy, Tora opowiada ?003

?I wzi?? Abraham Iszmaela, syna swojego, i wszystkich urodzonych w domu swoim, i wszystkich nabytych za pieni?dze swoje, wszystkich p?ci m?skiej mi?dzy domownikami Abrahama, i obrzeza? cia?o napletka ich tego? samego dnia, jak m?wi? z nim B?g. A Abraham mia? dziewi??dziesi?t i dziewi?? lat, gdy obrzezano cia?o napletka jego. A Iszmael, syn jego mia? trzyna?cie lat, gdy obrzezano cia?o napletka jego. Tego? samego dnia obrzezanym zosta? Abraham i Iszmael, syn jego. I wszyscy domownicy jego, zrodzeni w domu, i nabyci za pieni?dze z po?r?d cudzoziemc?w, obrzezani zostali z nim.? (Bereszit 17: 23-27)

Z cytowanym przez nas tutaj fragmentem Tory zwi?zane jest pewne bardzo znane pytanie ?

Jak g?osi nasza tradycja, nasi praojcowie trzymali wszystkie przepisy Tory, nawet zanim zosta?a im ona dana na Synaju. Tak czytamy w Misznie ?

?Wiemy, i? nasz ojciec Abraham przestrzega? wszystkich praw Tory, zanim zosta?y one nadane, jak powiedziane jest? ?Przeto, ?e us?ucha? Abraham g?osu Mojego, a przestrzega? przestrze?enia Mojego ? przykaza? Moich, ustaw Moich, i nauk Moich?.(Bereszit 26:5)? (Kiduszin 82a) Read more

Paraszat Noach

Pomi?dzy ?sprawiedliwym? a ?nieskazitelnym?

New ImageNa pocz?tku nasza Parsza opisuje Noacha (Noego) ?

?Noach by? m??em sprawiedliwym; nieskazitelnym by? on za czas?w swoich; z Bogiem post?powa? Noach.? (Bereszit 6, 9)
Sprawiedliwy (cadik), wszyscy wiemy co to znaczy, to osoba z kt?r? wszystko jest tak, jak powinno by?, a mo?e nawet troszk? lepiej.

Okre?lenie ?nieskazitelny? – w oryginale hebrajskim:?tamim?, s?owo to ma po hebrajsku trzy znaczenia (naturalnie, ?e powi?zane ze sob?): 1. Doskona?y, kompletny. 2. prosty, szczery niewinny, prawy. 3. Naiwny, ?atwowierny.

Chasydzi podkre?laj? i chwal? drugie i trzecie znaczenie s?owa ?tamim?. Chasydyzm naucza, i? cz?owiek powinien by? prostolinijny, szczery. By? mo?e nawet nieco ?atwowierny, naiwny, taki kt?ry nie zadaje zbyt wielu pyta?…

Do Noacha zosta?y przypisane obie te definicje, cechy, wyst?puj?c jednocze?nie ? ?cadik? i ?tamim?.

*

Pewnego razu chasydzi zapytali ?Hozego? (Widz?cego) z Lublina: Nauczaj nas rabinie nasz, powiedz, co jest lepsze, czy lepiej jest by? cadikiem wielkim, ni? bycie ?tamim? (nieskazitelnym, prostolinijnym), czy mo?e lepiej by? ?tamim? od bycia cadikiem? Read more