Paraszat WeZot-Habracha

1?Nauk?, kt?r? przekaza? nam Moj?esz, jako dziedzictwo zgromadzenia Jak?ba. I tak sta? si? w Jeszurun kr?lem, gdy zebrali si? naczelnicy ludu, zgromadzi?y si? pokolenia Israela.?

Jaka forma sprawowania w?adzy uwa?ana jest za najlepsz? przez judaizm? Monarchia, republika czy demokracja?
Okazuje si?, ?e Tora nie ma wyra?nej jasnej preferencji w tym zakresie. Istnieje jedynie wym?g by rz?dy opiera?y si? na Torze i tradycji narodu Izraela, na podstawie praw Tory, zasad sprawiedliwo?ci i moralno?ci.

Tak dowodzi Rabin Josef Dov, rabin Briska, na podstawie omawianych przez nas werset?w.

Oto spos?b w jaki komentuje on nasz werset ?

?I tak sta? si? w Jeszurun kr?lem? ? to rz?dy kr?lewskie, monarchia.

?Gdy zebrali si? naczelnicy ludu? ? to republika parlamentarna, gdzie ?naczelnicy ludu? i ich przedstawiciele spotykaj? si? i podejmuj? decyzje.
Read more

Paraszat Haazinu

053O tym, ?e nale?y zmawia? b?ogos?awie?stwo po jedzeniu (birkat hamazon) dowiadujemy si? z wersetu z parszy Ekew: ?I b?dziesz jad? i nasycisz si?, i b?dziesz b?ogos?awi? Wiekuistego, Boga Twojego?. (Dwarim 8:10)
W oparciu o jaki tekst ?r?d?owy wiemy natomiast, ?e nale?y b?ogos?awi? te? przed jedzeniem?

*

Parsza na ten tydzie? uczy nas o tym, ?e nale?y b?ogos?awi? przed rozpocz?ciem nauki Tory ?

?Wszak imi? Haszem g?osz?, nie?cie cze?? Bogu naszemu!? (Dwarim 32:3)

Innymi s?owy, Moj?esz m?wi: zanim otworz? swe usta i wypowiem: ?imi? Haszem g?osz??, to ?nie?cie cze?? Bogu naszemu?, za pomoc? b?ogos?awie?stwa.

W oparciu o jaki tekst ?r?d?owy wiemy natomiast, ?e nale?y b?ogos?awi? te? po zako?czeniu nauki Tory?

Read more

Parszat Nicawim – Wajelech

051?Gdy tedy przyjd? na ci? wszystkie te rzeczy, b?ogos?awie?stwo i przekle?stwo, kt?rem przed?o?y? tobie, – a we?miesz je do serca swego po?r?d wszystkich narod?w, mi?dzy kt?re rzuci?by ci? Wiekuisty, B?g tw?j. I nawr?cisz si? do Wiekuistego, Boga twojego, i pos?uchasz g?osu Jego, we wszystkim, co ci przykazuj? dzisiaj ? ty i dzieci twoje, ca?ym sercem i ca?? dusz? twoj?. Zwr?ci wtedy Wiekuisty, B?g tw?j, bra?c?w twoich, i zmi?uje si? nad tob?; a przywr?ci i zgromadzi ci? z po?r?d wszystkich lud?w, mi?dzy kt?re rozproszy? ci? Wiekuisty, B?g tw?j.? (Dwarim 30:1-3)
Oto przykazanie dokonania ?Tszuwy?

Jak ma wygl?da? odpowiednia Tszuwa?

Rambam w ?Hilchot Tszuwa? ustanawia takie oto kryteria:

Co stanowi Tszuw?? To, ?e grzesznik powinien porzuci? swe grzechy, usun?? je z my?li, poradzi? sobie z nimi w swym sercu, nigdy ich zn?w nie pope?ni?, jak napisane jest: ?”Niechaj bezbo?ny porzuci sw? drog? i cz?owiek nieprawy swoje knowania.” [Ksi?ga Izajasza 55:7] . Ponadto, musi on ?a?owa? tego czego dokona? w przesz?o?ci, jak napisane jest: “Gdy bowiem odwr?ci?em si?, po?a?owa?em tego, a gdy zrozumia?em, uderzy?em si? w biodro. Wstydz? si? i jestem zmieszany?” [Ksi?ga Jeremiasza 31:18].On, kt?ry zna tajniki serca, po?wiadczy o tym, ?e cz?owiek ten nigdy nie wr?ci ju? do tego grzechu…? (Rambam, Hilchot Tszuwa 2:3)

Oznacza to, i? pe?na tszuwa polega na tym, ?e grzesznik ju? nigdy w ?yciu nie powr?ci do tego grzechu! Jako, ?e sam Haszem, ten kt?ry zna tajniki serca, po?wiadczy za to.

Standard wyznaczony przez Rambama jest do?? wymagaj?cy.

Z jego s??w wynika bowiem, ?e w momencie w kt?rym cz?owiek robi tszuw? zwi?zan? z konkretnym przewinieniem, a p??niej ponownie pope?nia owo przewinienie, okazuje si? wtedy, i? jego tszuwa nie by?a pe?n? tszuw?, poniewa? powr?ci? do tego przewinienia. Je?li tak, to ?znaj?cy tajniki serca? nie mo?e po?wiadczy?, i? cz?owiek ten nie powr?ci w przysz?o?ci po raz kolejny do tego grzechu.

Zasady Rambama oznaczaj? r?wnie?, i? cz?owiek, kt?ry raz dokona? tszuwy a potem wr?ci? do pewnego przewinienia, nie b?dzie m?g? dokona? tszuwy zwi?zanej z innym przewinieniem (skoro ju? raz z?ama? tszuw?).

Owe zasady s? niemo?liwe do wype?nienia, bo okaza?oby si?, ?e nie ma takiego grzechu, co do kt?rego mo?liwe jest zrobienie tszuwy.

Rabin Jaakow Lorberbaum ? ?Gaon z Melisa??? podejmuje owo zagadnienie i tak odpowiada ?

Najgorszym aspektem przewinienia nie jest samo przewinienie ale jego nast?pstwa.

Przewinienia charakteryzuj? si? okropn? cech?, polegaj?c? na tym, i? nawzajem si? przyci?gaj?, jedno przewinienie zaprasza drugie, tak jak to opisane jest w Misznie Awot (4,2) ? ?Przewinienie ci?gnie za sob? przewinienie?. Tak, ?e cz?owiek, kt?ry grzeszy, pod??a i zag??bia si? w otch?aniach grzechu, nie zdaj?c sobie nawet sprawy z tego, ?e grzeszy. Tak pisze w temacie tym Gemara ?

?R. Huna powiedzia?: Kiedy cz?owiek pope?ni grzech raz, czy dwa, jest to dla niego dozwolone.? (?dozwolone w sensie, ?e wydaje mu si?, ?e jest mu ju? dozwolone?). (Joma 86b)

Innymi s?owy, generalnie rzecz bior?c jest tak, ?e kolejny grzech (pope?nienie przewinienia po raz drugi) nast?puje jako konsekwencja pierwszego grzechu.

I to w?a?nie by?o intencj? Rambama ? tszuwa ma by? tak pe?na, a ?al tak g??boki, ?e doprowadzi do tego, i? konsekwencje w postaci kolejnego grzechu nie zaistniej?, i ?e dokonane przewinienie ?nie poci?gnie za sob? przewinienia?, a grzesznik nie zatonie w grzechu.

Zgodnie z tym wyja?nieniem, zrozumia?e jest teraz dla nas zdanie: ?On, kt?ry zna tajniki serca, po?wiadczy o tym, ?e cz?owiek ten nigdy nie wr?ci ju? do tego grzechu? ? czyli do ?tego grzechu? i do innych, b?d?cych konsekwencj? tego grzechu; ju? do nich nie powr?ci.

Je?li cz?owiekowi po jakim? czasie, ale nie w wyniku pierwszego przewinienia, zn?w si? nie uda i zn?w zgrzeszy ? nic strasznego, ?bo prawy siedmiokro? upadnie i wstanie…? (Ksi?ga Przys??w 24:16)

***

?HaGaon z Lissa? ? czyli Geniusz z Leszna, Rabin Jakow Lorberbaum, pochodzi? z wybitnej rabinackiej rodziny, s?u?y? jako rabin w Monastricz (Monastyryszcze), w Kalusz (Kalisz), w Lissa (Leszno), oraz w mie?cie Stryj. Napisa? wiele esej?w na wiele temat?w z r??nych dziedzin: chalachy, etyki i agadot. Znany g??wnie jako autor dzie?a ?Netiwot haMiszpat?, b?d?cego komentarzem do Szulchan Aruch, ksi?gi Hoszen Miszpat, kt?re to komentarze objawi?y g??bi? jego my?lenia prawniczego.

Ki Tawo

W pierwszych s?owach parszy na ten tydzie?, Tora nakazuje przestrzeganie micwy ?pierwocin? -?050

?I stanie si?, gdy wejdziesz do ziemi, kt?r? Wiekuisty, B?g tw?j, oddaje ci w udziale, aby? j? posiad?, i zamieszkasz w niej. We?miesz wtedy z pierwocin wszystkich p?od?w ziemi, kt?re otrzymasz z ziemi twojej, kt?r? Wiekuisty, B?g tw?j, oddaje ci, i w?o?ysz w kosz, i udasz si? na miejsce, kt?re wybierze Wiekuisty, B?g tw?j, aby ustanowi? imi? Swoje tam. I przyjdziesz do kap?ana, kt?ry b?dzie pod?wczas, i powiesz mu: o?wiadczam dzisiaj przed Wiekuistym, Bogiem twoim, ?em wszed? do ziemi, o kt?rej zaprzysi?g? Wiekuisty ojcom naszym, i? j? odda nam. We?mie wtedy kap?an kosz z r?ki twojej i postawi go orzed o?tarzem Wiekuistego, Boga twojego…? (Dwarim 26: 1-4)

Tora ko?czy omawianie owej micwy s?owami ?

?I b?dziesz si? weseli? wszystkim dobrem, kt?re da? Wiekuisty, B?g tw?j, tobie i domowi twojemu…? (Dwarim 26:11)

Rabin Szlomo Hacohen, rabin z Radomska, wyja?nia ?w werset w nast?puj?cy spos?b ?
Cz?owiek, kt?ry otrzyma? prezent od kr?la, raduje si? z faktu otrzymania prezentu, lecz to co go najbardziej cieszy, to nie sam otrzymany przedmiot, lecz fakt dostania prezentu od kr?la, poniewa? to, ?e kr?l da? mu prezent wskazuje na znaczenie tego cz?owieka w oczach kr?la, na mi?o?? kr?la do tej osoby. Owo ?wiadectwo wa?niejsze jest, w oczach osoby kt?ra otrzyma?a prezent, od tego jak? warto?? posiada otrzymany przedmiot. Read more

Paraszat Ki Tece

W parszy na ten tydzie? omawiane s? dwie micwot (dwa przykazania).049

Jednym z przykaza? jest ?Sziluach hakan? ? micwa dotycz?ca ?ptasiego gniazda? –

?Gdyby si? nadarzy?o gniazdo ptasie przed tob? w drodze na jakimkolwiek drzewie, albo na ziemi, z piskl?tami albo jajeczkami, a matka siedzi na piskl?tach albo jajeczkach ? nie zabieraj wtedy matki wraz z m?odymi. Wolno pu?cisz matk?, a m?ode mo?esz zabra? sobie, aby dobrze ci si? wiod?o, i aby? d?ugo ?y?.? (Dwarim 22, 6-7)

Druga z micwot, wymieniona zaraz po micwie ?ptasiego gniazda? to micwa ?por?czy? –

?Gdy zbudujesz dom nowy, zrobisz por?cz woko?o dachu twojego ? aby? nie sprowadzi? krwi na dom tw?j, gdyby kto spad? z niego.? (Dwarim 22:8)

Por?cz na dachu domu to jedynie przyk?ad, przykazanie to odnosi si? do wszystkich sytuacji zagra?aj?cych ?yciu i zawiera nakaz zapobiegania tego typu niebezpiecze?stwom.

Jaki jest zwi?zek pomi?dzy tymi dwoma przykazaniami? Read more