YTZJAK L?PEZ DE OLIVEIRA: OSOBISTA HISTORIA

YTZJAK L?PEZ DE OLIVEIRA: OSOBISTA HISTORIA

Za ka?d? histori? kryje si? wyj?tkowa osobowo??, bez kt?rej ta historia by nie zaistnia?a. Centrum Shavei Israel w Belmonte w Portugalii nie jest wyj?tkiem. Osob? stoj?c? za tym miejscem jest Ytzjak L?pez de Oliveira, kt?ry zarz?dza Casa Anusim. Ytzjak urodzi? si? w A Coru?a w Hiszpanii. Pochodzi z Conversos (zwanego tak?e ?marranos?) z ?A Raia?, granicy portugalsko-hiszpa?skiej. Najpierw wpad? na Centrum Spo?eczno?ci ?ydowskiej Ner Tamid w A Coruna. Potem pozna? swoj? niestabiln? sytuacj? zwi?zan? z pochodzeniem ?ydowski. Wtedy, Ytzjak, architekt krajobrazu z zawodu, zwi?zany ju? wcze?niej z Shavei Israel dzi?ki rabinowi Elizeuszowi Salasowi ze spo?eczno?ci Belmonte w Portugalii postanowi? wr?ci? do judaizmu. Teraz kontynuuje nauk? i poszerza swoj? wiedz? dzi?ki wsparciu Shavei Israel oraz przewodnictwu rabina Salasa. ?M?j dom? – wyja?nia Ytzjak – ?pierwotnie o?rodek Shavei Israel w Belmonte nadal jest miejscem spotka? student?w, kt?rzy wracaj? do korzeni, ?yd?w w drodze, kt?rzy tutaj zawsze zostan? serdecznie powitani podczas szabatu, ?wi?t i ka?dego innego dnia, ludzi, kt?rzy b?d? mogli skosztowa? sefardyjskich przysmak?w, pozna? rodzinne przepisy i nauczy? si? lokalnych piosenek ? wszystko dzi?ki temu, ?e Shavei Israel stara si? zapewni? ka?demu cudown? wizyt??.

Parsza Toldot

Parsza Toldot

W Parszy w tym tygodniu Rebeka rozmawia z B!giem, a Izaak z kr?lami, ale nie rozmawiaj? ze sob?. Od chwili gdy spotkali si? w poprzedniej Parszy, niemal do ko?ca naszej Parszy nie zosta?o odnotowane w Torze ani jedno s?owo, kt?re pad?oby mi?dzy nimi. Izaak i Rebeka pochodz? z zupe?nie innych ?wiat?w i brakuje im narz?dzi umo?liwiaj?cych skuteczn? komunikacj?. Izaak jest jedynym synem pary szaman?w. Dorasta? w Jesziwie naszego ojca Abrahama. Rebeka dorasta?a na ulicach Aram-Naharaim. Przeprowadzi?a si? do Izaaka i przyj??a jego styl ?ycia. Opu?ci?a uliczne ?ycie Babilonu, sta?a si? dobr?, ?ydowsk? dziewczyn?. Zawsze czu?a, ?e w opinii Izaaka jest nie na miejscu. On by? ksi?ciem B!ga, by? synem ksi?cia B!ga, a ona by?a biedn? c?rk? rodziny z?odziei i kanciarzy. Robi?a co w jej mocy, by ukry? to przed m??em, w efekcie ukrywaj?c ca?? siebie. Tak bardzo ba?a si? odrzucenia, gdyby zrozumia? kim naprawd? by?a, ?e nawet z nim nie rozmawia?a. 

Izaak kocha? swoj? ?on? i t?skni? za pe?nym zjednoczeniem z ni?. Rozumia?, ?e ba?a si? odrzucenia z powodu pochodzenia. Czu? pewn? niestosowno?? w por?wnaniu z ni?. Dorasta?a sama, przetrwa?a w?r?d niebezpiecznych ludzi i, jak jego ojciec, opu?ci?a Babilon, by s?u?y? B!gowi w Izraelu. On za? zawsze wykonywa? tylko czyje? polecenia. 

Izaak robi? wszystko, co m?g?, by kocha? Rebek? i akceptowa? ka?d? cz??? jej jestestwa. Dlatego kocha? Esawa. Wszyscy wiedzieli, ?e Esaw jest nieg?dnikiem (jidysz: z?y cz?owiek, ?otr, w??czykij), nikogo nie nabra?. Izaak nie kocha? go pomimo, ale ze wzgl?du na jego z?e cechy. Czu?, ?e przyjmuj?c Esawa i wszystkie jego winy, mo?e pokaza? Rebece swoj? mi?o?? i pe?n? akceptacj?. Czu?, ?e wybieraj?c Esawa jako dziedzica rodzinnej misji, ostatecznie udowodni Rebece swoj? niezachwian? mi?o?? do niej. Pr?bowa? potwierdzi? swoj? mi?o?? i to, ?e rozumie kim jest Rebeka, wybieraj?c Esawa na pierworodnego. 

Rebeka ma swoje w?asne plany i aran?uje wielki przekr?t Izaaka z udzia?em Jakuba. Po raz pierwszy komunikuje si? m??em, zast?puj?c Ezawa Jakubem, by dosta? od ojca b?ogos?awie?stwo. U?ywa Jakuba, czystego i niewinnego syna, ?eby oszuka? Izaaka. Robi?c to, m?wi mu kim jest: w domu mojego ojca nauczy?am si? k?ama?, kombinowa? i kra??, ale to mnie nie zepsu?o. Rebeka m?wi do Izaaka: nie znasz mnie, nie jestem Esawem, jestem Jakubem. Nie chc?, ?eby? akceptowa? mnie jedynie tak??jaka jestem, potrzebuj? te?, by? oczekiwa? ode mnie najlepszego.?

Szabat szalom

Szabat Szalom!

Z mi?o?ci?,

Yehoshua

t?umaczenie: Jojo Wrze?niowska

PRAWO POWROTU (CZ??? 2)

PRAWO POWROTU (CZ??? 2)

W zesz?ym tygodniu opublikowali?my pierwsz? cz??? wywiadu z prezesem i za?o?ycielem Shavei Israel Michaela Freunda na temat potomk?w os?b, kt?re dokona?y przymusowych konwersji w czasie Inkwizycji. Tekst ukaza? si? w magazynie ????? ????.

Oto kolejna jego cz???.

Sta?o si? to 500 lat temu. Czy ludzie zaczynaj? teraz szuka? swoich korzeni?

W ci?gu ostatnich 20 lat byli?my ?wiadkami narastaj?cego powrotu do korzeni potomk?w Anousim. Widzimy to od Portugalii i Hiszpanii jak i w Brazyli i Peru. Dzieje si? to na przestrzenie wszystkich warstw spo?eczno-ekonomicznych?.

Jak wyt?umaczysz to zjawisko?

Trudno to wyja?ni? racjonalnie. Abarbanel, kt?ry ?y? w czasie wydalenia i by? ministrem finans?w kr?la Hiszpanii, opisuje wyrzucenie ze swojego pa?stwa w swoim komentarzu do Ksi?gi Powt?rzonego Prawa, a tak?e do Izajasza. Pisze, ?e pod koniec dni Anousim powr?ci do ludu Izraela. Pisze, ?e pocz?tkowo powr?c? tylko w swoich sercach – poniewa? b?d? bali si? ujawni?, ?e s? ?ydami. Ale nadejdzie czas, kiedy powiedz? te? otwarcie: ?Chcemy wr?ci??. My?l?, ?e ?yjemy w?a?nie w tych czasach. Ludzie ci?gle si? do nas zbli?aj?, opowiadaj?c nam o pochodzeniu cz?onk?w rodziny i ?ydowskich tradycji.

Czy istniej? zwyczaje, kt?re charakteryzuj? potomk?w Anousim?

Wiele wspomina babcie, kt?re w pi?tek schodzi?y do ??piwnicy, zapala?y dwie ?wiece i wypowiada?y kilka s??w, kt?rych prawdopodobnie nawet nie rozumia?y. Profesor z p??nocnej Portugalii, kt?rego zna?em, powiedzia? mi, ?e jako dziecko jego rodzice zabronili mu wychodzi? na zewn?trz i liczy? gwiazdy w nocy, poniewa? by?o to niebezpieczne. Twierdzi?, ?e by?a to staro?ytna praktyka w ich rodzinie. Anousim wychodzi? i liczyli gwiazdy na niebie, by wiedzie?, czy szabat si? sko?czy?. W pewnym momencie niekt?rzy z nich zostali schwytani przez Inkwizycj?.

Kilka lat temu spotka?em dyplomat? z ambasady Brazylii w Izraelu. Powiedzia? mi, ?e pochodzi z rodziny Anousim w p??nocnej Brazylii, gdzie wiele rodzin mia?o st?? jadalny z ukryt? szuflad? obok miejsca g?owy rodziny. W tej szufladzie zawsze znajdowa? si? talerz wieprzowiny, aby je?li jeden z s?siad?w nagle przyszed? w odwiedziny mo?na by?o natychmiast go wyj?? i po?o?y? na ?rodku sto?u. Dzi?ki temu nikt nie podejrzewa? rodziny, ?e jest ?ydowska.

Po tym, jak mi to powiedzia?, odwiedzi?em p??nocn? Brazyli? i poprosi?em mojego towarzysza, ?eby zabra? mnie do sklepu z antykami. Na w?asne oczy zobaczy?em te sto?y z ukryt? szuflad?.  Do dzi? istniej? rodziny, kt?re nie jedz? razem mi?sa i mleka. W niekt?rych miejscach Purim lub jak to nazywali ??wi?to Santa Estherica?, sta?o si? centralnym ?wi?tem dla Anousim. Czuli wsp??czucie dla postaci Esther, kt?ra by?a r?wnie? przetrzymywana w pa?acu kr?la Ahashverosha. Podczas festiwalu kobiety po?ci?y, zapala?y ?wiece na cze?? fikcyjnego ?wi?tego i wraz z c?rkami przygotowywa?y koszerne potrawy na ?wi?to Purim.

Historyczne ko?o jest zamkni?te?

W XVI i XVII wieku potomkowie Anousim r?wnie? zacz?li ucieka? do Amsterdamu. W tym okresie nastawienie do Anousim, kt?rzy chcieli wr?ci? do judaizmu by?o bardzo pozytywne. Spo?eczno?? amsterdamska nawet wydrukowa?a dla nich modlitewniki przet?umaczone na j?zyk portugalski. 200 lat temu o wiele ?atwiej by?o udowodni? ?ydowsko?? Anousim?w. Dzisiaj, 500 lat po wydaleniu i przymusowych nawr?ceniach, dow?d jest coraz trudniejszy, a wi?kszo?? ich potomk?w, kt?rzy chc? powr?ci? do judaizmu, musi zosta? nawr?cona przez s?d rabiniczny. To ekscytuj?ca sytuacja. Obecnie jest ca?kiem sporo takich konwersji. Mo?na niemal poczu? obecno?? ich przodk?w, kt?rzy obserwuj? wszystko z nieba i ciesz? si?, ?e po 500 latach historyczny kr?g si? zamyka, a ich potomkowie wracaj? do lud Izraela.

Obecnie wiele kraj?w ma ca?e spo?eczno?ci Bnei Anousim. Na przyk?ad w samej Kolumbii istnieje dwana?cie takich spo?eczno?ci. Ka?da spo?eczno?? obejmuje synagog?, mykw?, a czasem nawet organizacje edukacyjne dla dzieci. Wielu potomk?w Anousim pr?buje zintegrowa? si? z istniej?cymi spo?eczno?ciami ?ydowskimi, kt?re cz?sto wahaj? si? z zaakceptowaniem ich. Zamiast podnosi? r?ce i poddawa? si?, decyduj? si? za?o?y? niezale?ne spo?eczno?ci i nawr?ci? si?. Niekt?rzy chc? emigrowa? do Izraela, a niekt?rzy wol? pozosta? w swoim stanie i ?y? ?yciem religijnego ?yda.

Cz?sto ludzie pytaj?, jaki jest motyw powracaj?cych do judaizmu. Mo?e szukaj? tylko ucieczki ze swojego kraju i chc? uda? si? do zachodniego pa?stwa Izrael? Ale zapominamy, ?e przej?cie na judaizm, kt?re obejmuje wiele wymaga?, nie jest ?atwe. Kiedy widzisz wysi?ki, jakie niekt?rzy z tych ludzi podejmuj? przez ca?e ?ycie, aby prowadzi? ?ydowsko-religijny styl ?ycia, bez ?rodk?w i bez wsparcia spo?eczno?ci ?ydowskiej zdajesz sobie spraw?, ?e ich intencje s? szczere.