Osobista historia Shavei Israel: MIQUEL SEGURA AGUILO z Majorki

Osobista historia Shavei Israel: MIQUEL SEGURA AGUILO z Majorki

Nasza kolejna powie?? z cyklu ?Osobiste historie?, w kt?rym dzielimy si? z wami opowie?ciami o ludziach, bez kt?rych dzia?ania Shavei Izrael nie by?yby tak potrzebne i skuteczne. Dla nich w?a?nie powsta?a organizacja, kt?ra ma na celu ponowne po??czenie ?yd?w i potomk?w ?ydowskich z ich korzeniami. Oni s? naszymi przedstawicielami i przyw?dcami spo?eczno?ci ?ydowskich na ca?ym ?wiecie. Jednym z ciekawych ludzi jest Miquel Segura Aguilo z Majorki. Jako Chuetas (potomkowie ?yd?w z Majorki, kt?rzy musieli przej?? na chrze?cija?stwo lub co najmniej ?y? w ukryciu nie mog?c ujawnia? swojej religii) niedawno powr?ci? do judaizmu. Teraz jest dziennikarzem i wiceprezydentem Gminy ?ydowskiej na Balearach. Opr?cz regularnych dzia?a? na rzecz wzmacniania, wspierania i rozwijania swojej spo?eczno?ci, zainwestowa? sw?j czas i wiedz? w zachowanie dziedzictwa historycznego, publikuj?c ekscytuj?c? ksi??k? opowiadaj?c? histori? Chuetas.

Promocja ksi??ki ?The Chuetas: Unfinished Story? (?Chuetas: niedoko?czona historia) odby?a si? w zesz?ym tygodniu w synagodze w Palma de Mallorca. Przysz?o na ni? ponad 60 os?b. Wi?kszo?? z nich odczuwa?a osobisty zwi?zek z tematem. Spo?eczno?? Chuetas przez wiele lat utrzymywa?a tradycje ?ydowskie w tajemnicy. Obecnie znajduje si? w erze coraz wi?kszego zainteresowania badaniem historii swoich przodk?w. Redaktor zauwa?y?, ?e wsp??czesna historia Chuetas jest podzielona na dwie cz??ci, jak mo?na zobaczy? w ksi??ce: pierwsza z nich trwa od 1994 r. do 2003 r., kiedy Miquel pozna? Michaela Freunda i zapozna? si? z dzia?alno?ci? Shavei Israel. Drugi od 2003 r. do tera?niejszo??, kiedy wiele os?b wspomnianych w tej historii i sam autor rozpocz?li formalny proces konwersji i powr?cili do judaizmu.

Miquel wyja?ni? sw?j wyb?r Shavei Israel jako miejsce promocji ksi??ki: bez synagogi, spo?eczno?ci ?ydowskiej i judaizmu nic, co opisa? w tej ksi??ce i w poprzednich, nie ma sensu. Docenia rol?, jak? Shavei Israel odegra? w jego ?yciu i m?wi, ?e dla niego organizacja sta?a si? drzwiami do powrotu do jego dziedzictwa i jego ludu.

Historia Marrano: Dwie kuchnie, ale nikt nie wiedzia? dlaczego

Historia Marrano: Dwie kuchnie, ale nikt nie wiedzia? dlaczego

artyku? Shimon Cohen

Po tym jak Sara zainteresowa?a si? judaizmem odkry?a, ?e jest potomkini? Marranosa. Historyczny i osobisty kr?g si? zamkn??.

Arutz Sheva rozmawia? z Sar? Israel, potomkini? Marranos  – ?yd?w zmuszonych do przej?cia na chrze?cija?stwo podczas hiszpa?skiej inkwizycji –  kt?ra znalaz?a drog? powrotn? do judaizmu w swojej rodzinnej Hiszpanii.

Sara wyja?ni?a, ?e ??jej matka przesz?a duchowy proces poszukiwania, ale nie odnalaz?a si? w ?adnej religii dop?ki nie odkry?a judaizmu. Wtedy poczu?a, ?e to w?a?nie miejsce prawdziwego Boga, do kt?rego ona nale?y. Jej matka wg??bi?a si? w judaizm, kt?rym w ko?cu Sara r?wnie? si? zainteresowa?a. P??niej Sara wzi??a udzia? w spotkaniu szabatowym zorganizowanym przez wys?annik?w Shavei Israel, kt?rzy przybyli do Hiszpanii. (Shavei Israel to izraelska organizacja, kt?ra pomaga zaginionym i ukrytym ?ydom powr?ci? do swoich korzeni).

?Podczas kolacji szabatowej rozmawiano o Marranos? m?wi Sara, wyja?niaj?c, ?e pocz?tkowo nie widzia?a ?adnego zwi?zku mi?dzy t? grup?, a ni? i jej rodzin?. Pragn??a zwyczajnie do??czy? do narodu ?ydowskiego. Ale podczas tego Szabatu rozmowa toczy?a si? wok?? tradycyjnych zwyczaj?w, kt?re zachowa?y si? w?r?d Marran?w z pokolenia na pokolenie, zakorzenione w judaizmie.

Dyskusja sprawi?a, ?e ??przypomnia?a sobie zwyczaje kt?re panowa?y w jej w?asnym domu. Pami?ta?a mi?dzy innymi ?amanie kieliszka na weselach, czego nikt w rodzinie nie m?g? jej wyja?ni?.

Sara opowiada r?wnie?, ?e w domu babci z nieznanego jej powodu  by?y dwie kuchnie. Nikt nie wiedzia? dlaczego i nikt o to nie pyta?. Rodzina zwyczajnie przyzwyczai?a si? do tego. Kiedy zmar?a jej babcia, umie?cili j? na pod?odze, w przeciwie?stwie do panuj?cego w okolicy zwyczaju chrze?cija?skiego. P??niej, kiedy Sara rozmawia?a z wolontariuszami w ?ydowskiej organizacji poch?wku w Madrycie, odkry?a, ?e ??jest to r?wnie? ?ydowski zwyczaj. (W judaizmie je?li osoba umiera w domu, to martwe cia?o k?adzie si? na pod?odze i przykrywa, dop?ki nie zostanie przygotowane do poch?wku).

Rozmowa, kt?r? Sara odby?a po Szabacie z wys?annikami Shavei Israel o jej zwyczajach rodzinnych, zamkn??a dla niej kr?g. Ona, kt?ra chcia?a nawi?za? kontakt z narodem ?ydowskim, odkry?a, ?e ??w rzeczywisto?ci by?a jego cz??ci? – cz??ci?, kt?ra musia?a porzuci? judaizm i w?drowa? przez setki lat.

W swojej ksi??ce Repaired Vessels (opublikowanej w j?zyku hebrajskim) Sara opisuje, jak ona i jej syn Baruch poradzili sobie z przystosowaniem si? do ?ycia ?ydowskiego w ma?ej hiszpa?skiej wiosce, gdzie wraz z rodzin? przeszli pierwsze etapy konwersji. Z jednej strony by?o to bardzo trudne, poniewa? nikt we wsi nie by? religijnym ?ydem, ani nie mia? poj?cia o judaizmie. Z drugiej strony Sara bardzo dobrze porozumiewa?a si? z mieszka?cami wioski. Wie?niacy rozumieli i szanowali jej wyb?r. Towarzyszyli procesowi wej?cia w judaizm i ostatecznemu przeniesieniu si? do Madrytu.

Kiedy rodzina dotar?a do Madrytu, praktykowanie judaizmu sta?o si? znacznie ?atwiejsze dzi?ki du?ej populacji ?ydowskiej. Po przej?ciu kolejnego etapu konwersji w Madrycie rodzina przeprowadzi?a si? do Izraela, aby zako?czy? j? ca?kowicie, osiedlaj?c si? w Beit El.

Kiedy zapytali?my Sar? o statystyki, kt?re m?wi? o dziesi?tkach milion?w potomk?w Marranos w Hiszpanii, Portugalii, Brazylii, Hondurasie i innych krajach odpowiada, ?e jej zdaniem jest to jedna z oznak odkupienia. ?Jest obietnica od Boga, ?e ??wszystkie dusze powr?c?, aby odkupienie si? zako?czy?o – to jest zdecydowanie znak, ?e ten czas nadchodzi?. Jednak wed?ug Sary ka?dy przypadek musi zosta? dog??bnie zbadany. Mo?liwe jest przecie?, ?e przez lata pojawi?o si? wiele ludzi, kt?rzy chcieli nale?e? do narodu intelektualist?w, lider?w i ludzi wp?ywowych wcale nie b?d?c jego cz??ci?.

Tradycyjne jedzenie gotowane dzi? i w przesz?o?ci przez ?ydowskich mieszka?c?w wsi Vysoki

Tradycyjne jedzenie gotowane dzi? i w przesz?o?ci przez ?ydowskich mieszka?c?w wsi Vysoki

Tradycyjne jedzenie gotowane dzi? i w przesz?o?ci przez ?ydowskich mieszka?c?w wsi Vysoki

Na ?wi?to Szabat ludzie zazwyczaj gotowali:

– barszcz

– kugel / ushnik / lapshevnik (wyja?nienie poni?ej)

– blintsy (nale?niki)

– mi?so

– izvar (sok)

– pieczona dynia lub s?odkie buraki na parze

W dawnych czasach i do lat 80. ubieg?ego wieku mieszka?cy wsi Vysoki przygotowywali jedzenie w rosyjskich piecach, kt?re by?y w ka?dym domu. W pi?tek rano ludzie podgrzewali piec i gotowali na nim specjalne szabatowe jedzenie. Do gotowania u?ywano ?eliwnych garnk?w i patelni o r??nych rozmiarach. Potrawy pozostawiono w garnku w piekarniku, aby nie ostyg?o a? do ko?ca Szabasu.

Wie? mia?a swojego w?asnego rzezaka (szoicheta), kt?ry nazywa? si? Ananii Efimovich Gridnev. Wraz z innymi lud?mi z Vysoky na pocz?tku lat 30. ubieg?ego wieku studiowa? prawa Tory w jesziwie w mie?cie Konotop w regionie Charkowa. Przed Szabatem mieszka?cy wioski zbierali si? w jego domu, a on zarzyna? ptaki: kurczaki, kaczki i g?si ? wszystkie zgodnie z instrukcjami Tory. Byd?o by?o ubijane bli?ej zimy. Ty? zwierz?cia by? sprzedany na rynku, a jego przedni? cz??? zjadano.

Przepisy na niekt?re szabatowe potrawy:

1. Kugel (ilo?? produkt?w jest podana w przybli?eniu)

– zetrzyj obrane surowe ziemniaki na tarce

– pokr?j cebul?

– pokr?j surowe mi?so na kostki

– dodaj t?uszcz, s?l, m?k?, wod?

– wymieszaj wszystko, w??? do ?elaznego garnka i gotuj w gor?cym piekarniku przez 2-3 godziny

Dzisiaj to danie jest nadal przyrz?dzane.  Jednak stare piekarniki zast?puje si? piecem gazowym lub elektrycznym.

2. Ushnik

– 1 szklanka zielonej gryki (niepra?ona gryka)

– 3 szklanki bulionu

– posiekane gotowane mi?so

– t?uszcz

– w??? wszystko do ?elaznego garnka i gotuj w gor?cym piekarniku

Dzisiaj to danie jest nadal przyrz?dzane.  Jednak stare piekarniki zast?puje si? piecem gazowym lub elektrycznym.

3. Twarde lapshevniki

Lapshevnik by? roso?em zrobionym z domowym makaronem z odrobin? soli i t?uszczu. Do tego dania ludzie przygotowywali makaron samodzielnie przed Szabasem.

Na makaron:

– przesiej m?k? pszenn? do du?ej miski i zr?b w niej dziur?

– rozbij 5 jajek do dziury i dodaj 0,5 litra wody, wyrabiaj ciasto, aby nie przyklei?o si? do r?k i sto?u

– podziel ciasto na kilka cz??ci i rozwa?kuj na cienkie okr?g?e warstwy

– po??? ciasto na tkaninie do wyschni?cia, pozostaw przez p?? godziny

– zwi? wyschni?t? warstw? w rulon i potnij na cienkie paski o szeroko?ci 0,5 cm lub cie?sze

– w??? otrzymany d?ugi makaron na patelni? i na kilka minut wsad? do pieca. Ci?gle trzeba si? upewni?, ?e makaron nie jest spalony.

4. Blintsy (nale?niki)

Ciasto nale?y zagnie?? w du?ym pojemniku.

W tym celu:

– zagotuj 1, 5 litra wody i pozw?l jej ostygn??

– dodaj troch? soli

– dodaj 3 pe?ne gar?cie m?ki i zagnie? ciasto lekko je rozci?gaj?c, dobrze wymieszaj, aby nie by?o grudek

– dodaj do ciasta 5 surowych jaj i wszystko wymieszaj, a? stanie si? g?adkie

– dodaj ?y?k? oleju ro?linnego do ciasta i wszystko wymieszaj ponownie

– wcze?niej przegotowan? wod? zacznij dodawa? do ciasta cienkim strumieniem, ci?gle mieszaj?c, a? osi?gnie grubo?? kremu

Kiedy? nale?niki pieczono w patelniach w piekarniku, a dzi? zwykle u?ywa si? piec?w lub kuchenek gazowych. Mo?na je?? nale?niki smaruj?c je olejem ro?linnym i posypuj? cukrem. Mo?na r?wnie? dodawa? do nich r??ne wype?nienia.

5. Mi?so

Mi?so gotowano w ?elaznym garnku, a? do uzyskania bulionu mi?snego. Barszcz robiono na tym rosole. Tak samo jak ushnik i lapshevnik. Gotowane mi?so krojono w plasterki i duszono z cebul? i marchewk? w ma?ej misce.

Ta potrawa jest dzi? r?wnie popularna.

6. Izvar (sok)

Gotowano go z suszonych lub ?wie?ych owoc?w. A w odleg?ych czasach, kiedy nie by?o cukru, robiono wywar z burak?w cukrowych, dodawano do niego suszone owoce i gotowano do po??danego stanu.

Dzisiaj danie to nazywa si? kompotem i jest gotowane w ka?dym domu co tydzie?.

7. Dynia

Warzywo by?o pieczone w rosyjskich du?ych piecach.

Przed pieczeniem dynia by?a myta. W g?rnej cz??ci dyni wycinano ma?y otw?r, a nasiona i d?ugie w??kna by?y usuwane z wn?trza przez ten otw?r. Odci?ta cz??? by?a obierana, krojona na ma?e kawa?ki i wk?adana do dyni. Nast?pnie dynia by?a umieszczana na patelni z wyci?tym otworem i umieszczana w gor?cym piecu na taganoku (specjalnym stojaku / uchwycie) a? do szabatu.

Po wyci?gni?ciu by?a czarna, zw?glona na zewn?trz. Sk?ra ?atwo schodzi?a, a ?rodek by? miekki i s?odki. S?u?y? jako deser.

Obecnie proces gotowania dyni r??ni si? nieco od pieczenia w piekarniku. Ale okazuje si?, ?e jest to bardzo smaczny przysmak, uwielbiany przez mieszka?c?w wioski Vysoki:

– umyj dyni?, pokr?j na ma?e kawa?ki, obierz ze sk?ry i wyci?gnij nasiona

– pokr?j dyni? na ma?e kawa?ki i u??? w rondelkach (je?li chcesz, aby dynia by?a s?odka posyp j? cukrem)

– polej troch? wody na dno patelni i zagotuj j?, by powsta? sok z dyni

– gotuj dynie przez 30-40 minut, a? stanie si? mi?kka;

– usu? pozosta?y p?yn, umie?ci? dyni? na blasze do pieczenia i w??? do gor?cego piekarnika na 30 minut, aby dynia nieco wysch?a.

Dni powszednie

Galuszki (kluski) zazwyczaj gotowano na wieczorny posi?ek w dni powszednie

– wlej troch? wody do garnka lub na patelni?

– dodaj troch? surowych pokrojonych w kostk? ziemniak?w i cebuli

– dodaj troch? soli i gotuj, a? warzywa b?d? mi?kkie

Podczas gotowania warzyw mo?na zrobi? ciasto na pierogi:

– w??? m?k? do du?ej miski, dodaj s?l, wod? i wyrabiaj ciasto, a? b?dzie mo?na je po?o?y? na stole

– zwi? ciasto w warstw? o grubo?ci 1 cm

– pokr?j t? warstw? na paski o szeroko?ci 1 cm za pomoc? no?a

– posyp je m?k? i pokr?j w 1 cm kostki, mieszaj?c je z m?k? i formu?uj?c kluski

– po??? kluski na sicie i usu? dodatkow? m?k? z pierog?w

– w??? kluski do ugotowanego roso?u z ziemniakami i cebul? i gotuj przez 5 minut

– wylej nadmiar wody z patelni, dodaj surowe jajko i olej ro?linny, wymieszaj wszystko

– umie?? patelni? z knedlami na 1-2 minuty w gor?cym miejscu, aby jajka mog?y si? ?ci??

Kolacja jest gotowa. To danie jest nadal popularne w?r?d mieszka?c?w Vysoki.

?wi?to Chanuka

Podczas Chanuki ludzie piekli nale?niki z m?ki jaglanej, kt?ra by?a domowej roboty.

Aby przygotowa? m?k? jaglan? nale?y:

– 2-3 razy wyp?uka? proso gor?c? wod? w rondlu

– wla? proso na sito, aby usun?? wod?

– wysypa? proso na obrus i poczeka?, a? ca?kowicie wyschnie

– przygotowa? drewnian? stup? (mo?dzierz) i tolkach (t?uczek)

– w?o?y? wysuszone proso do mo?dzierza i ubija? t?uczkiem, a? pojawi si? m?ka na dnie

– wyj?? m?k? z mo?dzierza i przesia? przez sito

– wybra? pozosta?e ziarna prosa z powrotem do mo?dzierza i kontynuowa? ich m??cenie, a? pojawi si? nowa porcja m?ki

– proces trzeba wykona? tyle razy, a? ca?e ziarno zamieni si? w m?k?

– nale?niki ugniata si? z m?ki jaglanej z dodatkiem dro?d?y i piecze w rosyjskim piecu lub na kuchence gazowej.

Pieczenie macy na Pesach

Do pieczenia macy ludzie z wioski Vysoki u?ywali specjalnych akcesori?w, kt?re zwykle by?y ukryte w sekretnym miejscu a? do nadej?cia ?wi?ta.

Do wyj?tkowych naczy? nale?a?y:

– dwie szerokie i d?ugie, dobrze strugane deski

– maszyna do robienia ciasta ? by?a umieszczana mi?dzy deskami na jednym ko?cu,  na pozosta?ej wolnej cz??ci desek wieszano cienkie p?aty ciasta

– 2 miski, du?e i ma?e, do wyrabiania ciasta

– miarka do wody

– wiadro na wod?

– pestrilki (kilofy do robienia dziur w surowym arkuszu macy)

– kr?tkie wa?ki do ciasta

– n?? do krojenia ciasta

– drewniana ?opata do w?o?enia surowej macy do piekarnika i wyj?cia stamt?d wypalonej macy

Aby przygotowa? matz?, kilka rodzin spotyka?o si? i zajmowa?o si? m??ck? przez kilka dni. Poniewa? rodziny by?y du?e, a ?wi?ta pesach by?y d?ugie, musieli piec du?? ilo?? macy. Dawniej me?czy?ni z Vysokiego udawali si? do Worone?a i piekli matz? z miejscowymi rodzinami ?ydowskimi.

W wiosce Vysoki mace pieczono w rosyjskich piecach na str?ku (pozioma powierzchnia w piecu na opa?). Aby to zrobi?, ludzie wk?adali drewno opa?owe do pieca i rozgrzewali je do bardzo gor?ca. Nast?pnie ca?y opa? i popi?? by?y z pieca usuwane.  Zwijano mokr? szmatk? na d?ugim kiju i wycierano resztki zabrudzenia. Myto szmat? i kilkakrotnie powtarzano czynno??, by piekarnik by? czysty i gotowy do pieczenia macy.

Surow? mac? gotow? do pieczenia k?adziono na ?opat? i wsadzano do pieca na str?ku zape?niaj?c ca?y obszar kilkoma p?atami. Po upieczeniu macy wyci?ga?o si? j? t? sam? ?opat?. Po tym, jak ostyg?a wk?adano j? do bawe?nianych toreb.

Jak tylko piec ostyg? na nowo go rozgrzewano. Nast?pnie wycierali popi?? i kontynuowali pieczenie.

Nieco p??niej ludzie zacz?li piec matz? nie tylko w piecu, ale tak?e na patelniami. Piec by? ogrzewany, ale ciep?o nie utrzymywa?o si? d?ugo w ?rodku. Przenosi?o si? na boki. 3 uchwyty umieszczano w r??nych miejscach pieca. Surow? mac? umieszczono na patelni i wk?adano za pomoc? chaplya (specjalnego urz?dzenia do wk?adania i wyjmowania patelni z pieca) na taganoku (stojak, uchwyt) do pieca. Tak samo by?o ze wszystkimi trzema patelniami. Po zapieczeniu macy patelni? wyjmowano z pieca za pomoc? chaplya. Upieczon? matz? zast?powano surow? i znowu na patelni wsadzano do piekarnika. Taki cykl trwa? do momentu wypalenia ca?ej macy.

Aby zagnie?? ciasto na mac?, potrzebna by?a woda i m?ka. Woda by?a przygotowywana wcze?niej w wiadrze: przed zachodem s?o?ca dnia poprzedzaj?cego dzie? pieczenia. Trzeba by?o przesia? m?k? do du?ej miski, zrobi? w niej dziur?, zala? wod? i zagnie?? ciasto. Nast?pnie ciasto by?o umieszczane pod drewnianym ubijakiem, gdzie dwie osoby ugniata?y je na g?adko.

Jedna osoba podnosi?a i opuszcza?a uchwyt do ubijania i wciska?a je na ciasto; druga osoba obraca?a kulk? ciasta, kt?ra by?a pod nim.

Ca?o?? odbywa?a si? do momentu, a? ciasto by?o mi?kkie, elastyczne, jednorodne. Potem ciasto ci?to na ma?e kawa?ki robi?c z nich cienkie arkusze surowej macy. Nast?pnie ludzie robili dziury w tych arkuszach (u?ywaj?c specjalnych kostek) i wsadzali je do piekarnika.

Obecnie mieszka?cy Vysoki nie piecz? macy samodzielnie, ale kupuj? j? z pomoc? spo?eczno?ci ?ydowskiej w Worone?u. Mimo, ?e maca nie jest ju? domowej roboty niekt?rzy ludzie wci?? trzymaj? akcesoria do jej przygotowywania.

Z przyjemno?ci? dzielimy si? z Wami kilkoma zdj?ciami.

Te deski by?y u?ywane do ubijania i rozwijania arkuszy macy.

S? to wa?ki do ciasta i pestrilki (kilofy do dziur w arkuszach macy).

Materia? ten przygotowa?a Maria Leonovna Gridneva z Vysoki, wykorzystuj?c wspomnienia swojej matki, Diny Isaevny Gridnevy.

Dwie tony macy zosta?y wys?ane z Izraela do spo?eczno?ci ?ydowskich w Polsce.

Dwie tony macy zosta?y wys?ane z Izraela do spo?eczno?ci ?ydowskich w Polsce.

?ydowskie spo?eczno?ci w Polsce w tym tygodniu otrzyma?y specjaln? przesy?k? akurat na ?wi?to Pesach ? dwie tony macy z Izraela, kt?re zawieraj? 1.692 pude?ek Matzot Aviv wraz z 90 pude?kami ze specjaln? mac? szmur? robion? mechanicznie (?strze?on??) oraz 45 pude?kami macy robionej r?cznie. Po tym jak tak? pro?b? do Shavei Israel wystosowa? naczelny rabin Polski Michael Schudrich Michael Freund ? za?o?yciel i prezes organizacji ? zdecydowa? si? pom?c tuzinowi Polskich miast w??czaj?c Bielsko-Bia??, Gda?sk, Katowice, Krak?w, Legnic?, ??d?, Lublin, Pozna?, Szczecin, Warszaw? i Wroc?aw.

Maca, kt?r? ?ydzi jedz? przez 8 dni ?wi?ta Pesach na pami?tk? wyj?cia z Egiptu, pojawi si? na ?ydowskich sto?ach podczas sederu pesachowego ju? w pi?tek wieczorem.

?Jeste?my niezmiernie wdzi?czni Shavei Israelowi i Michaelowi Freundowi, kt?rzy od wielu lat pomagaj? i wspieraj? ?ydowsk? edukacje w Polsce?  – powiedzia?a Monika Krawczyk, prezes Zwi?zku Gmin Wyznaniowych ?ydowskich w Polsce.

W Polsce zarejestrowanych jest obecnie oko?o 4.000 ?yd?w. Ale eksperci uwa?aj?, ?e jest ich znacznie wi?cej. Albo ukrywaj? swoj? to?samo??, albo po prostu nie wiedz? o swoim rodzinnym dziedzictwie. Shavei Israel dzia?a w Polsce od ponad dziesi?ciu lat ?ci?le wsp??pracuj?c z polskimi rabinami w??cznie z naczelnym rabinem Michaelem Schudrichem oraz wspomnianymi ?ukrytymi? i ?nieodkrytymi? ?ydami.

?Pesach jest szczeg?lnym ?wi?tem dla wszystkich ?yd?w na ca?ym ?wiecie. W Polsce ma szczeg?lne dodatkowe znaczenie. W?a?nie tutaj spo?eczno?? ?ydowska prze?y?a prawdziwe wyzwolenie 74 lata temu przestaj?c by? pod nazistowsk? okupacj? oraz p??niej wyzwalaj?c si? 30 lat temu spot sowieckiego re?imu. Maca jest naszym symbolem zar?wno staro?ytnych, jak i wsp??czesnych wyzwole?. Dzi?ki Shavei Izraelowi, wielu polskich ?yd?w podczas tego ?wi?to, dzi?ki nades?anej macy poczuje si? prawdziwie wolnymi? powiedzia? rabin Schudrich.

?W miar? jak coraz wi?cej Polak?w odkrywa swoje ?ydowskie korzenie? doda? rabin Schudrich ?Pesach szczeg?lnie przemawia do nas jako ?wi?towanie wolno?ci i koniec niewolnictwa lub okupacji. Maca reprezentuje t? wolno?? i ka?dy pragnie mie? pude?ko tego niezakwaszonego placka. Dzi?ki Shavei Israel w tym roku nie zabraknie jej dla nikogo?

?Jeste?my szcz??liwi, ?e mo?emy by? parterem rabina Schuricha w zaopatrzeniu ?ydowskich spo?eczno?ci w Polsce w ten jak wa?ny pesachowy produkt. Cieszymy si?, ?e ka?dy b?dzie m?g? naje?? si? macy do syta? – powiedzia? Michael Freund.

 ?Prawie 75 lat po tym jak nazi?ci unicestwili ponad 90 procent polskiego ?ydostwa tysi?ce ?yd?w w ca?ej Polsce zbierze si? w tym roku, aby uczci? Psesach, kt?re  symbolizuje wyzwolenie i determinacj?. Jeste?my to winni ?ydom polskim i rosn?cej liczbie Polak?w, kt?rzy odkrywaj? swoje ?ydowskie korzenie. Chcecmy dotrze? do nich i im pom?c ?.