Unikalna koncepcja szcz??cia w miesi?cu Adar

Unikalna koncepcja szcz??cia w miesi?cu Adar

Kiedy ?wi?tujemy Purim? Pierwsza Miszna w traktacie pod tytu?em ?Megila? w Talmudzie Babilo?skim jednoznacznie wyja?nia: “Megila jest czytana 14-go dnia miesi?ca Adar w nieogrodzonym mie?cie a w mie?cie otoczonym murem 15-tego dnia miesi?ca Adar”. Miszna wyja?nia dalej, ?e w niekt?rych przypadkach mo?na przeczyta? Megil? r?wnie? 13, 12, a nawet 11 dnia miesi?ca Adar. W jakich okoliczno?ciach? Na przyk?ad, gdy miasto nie ma rabina lub przyw?dcy, kt?ry jest bieg?y w czytaniu Megili, wtedy mo?na wys?ucha? Megil? w dzie? targowy (poniedzia?ek lub czwartek) i zbiera? si? w dniu, w kt?rym zawsze znajdzie si? kto?, kto b?dzie m?g? przeczyta? Megil?. Gemara w traktacie ?Megila? podaje tak?e uzasadnienia dlaczego mamy r??nic? w ?wi?towaniu i czytaniu Megili 14 i 15 dnia miesi?ca Adar w zale?no?ci od miasta otoczonego murem. Mo?na te? wyci?gn?? wniosek z tego traktatu, ?e opr?cz tych pi?ciu podanych dat, Megila nie mo?e by? czytana.

Jednak?e Talmud Jerozolimski ma inne stanowisko w tej sprawie. W stuleciach po napisaniu Miszny w Twerii pod koniec II wieku naszej ery pojawi?y si? dwa o?rodki ?ydowskiej nauki, Babilonia i p??nocny Izrael. Babilonia (dzisiejszy Irak) mia?a nowoczesne akademie ju? od setek lat. By?a tam te? du?a i intelektualnie rozwini?ta spo?eczno?? ?ydowska. W Izraelu r?wnie? by? silny o?rodek studi?w ?ydowskich, kt?ry zaprocentowa? powstaniem Talmudu Jerozolimskiego. Mimo, ?e Talmud Babilo?ski pojawi? si? 400 lat po napisaniu Miszny, to w?a?nie ten Talmud cieszy si? dzisiaj wi?kszym autorytetem.

Wed?ug Talmudu Jerozolimskiego mo?na czyta? Megil? przez ca?y miesi?c Adar, poniewa? ca?y miesi?c reprezentuje czas zbawienia. Talmud podaje dow?d cytuj?c sam? Megil?. W dniu, w kt?rym los ?yd?w zosta? odmieniony na lepsze i zostali wybawieni od bliskiej ?mierci, ?ydzi prze?ywali rado?? i roztaczali na wszystkich pogod? ducha i rozszerzyli t? rado?? na “miesi?c, kt?ry zmieni? si? z b?lu serca w rado??, z ?a?oby w radosne ?wi?to” (Estera 9:22). Purim jest obchodzony nie tylko w dniu, w kt?rym mia?o miejsce historyczne wydarzenie, ale nawet przez ca?y miesi?cu, w kt?rym wydarzy? si? cud. Znajduje to odzwierciedlenie w s?ynnej Misznie, kt?ra stwierdza: “kiedy przychodzi Adar, zwi?kszamy nasz? rado??”.

Idea ta ma praktyczne implikacje w prawie ?ydowskim, zgodnie z kodeksem ?ydowskiego prawa (Shulchan Aruch 688: 7). ?Kto wyrusza w podr?? i nie b?dzie m?g? znale?? Megili do przeczytania 14 dnia miesi?ca Adar, mo?e przeczyta? j? nawet na pocz?tku miesi?ca?. Stanowisko to zosta?o potwierdzone przez Rema, kt?ry stwierdzi?, ?e to rzeczywi?cie by? zwyczaj w Krakowie. Doda? on, ?e je?li jednak podr??nik znajdzie Megil? 14 dnia miesi?ca Adar, to powinien j? ponownie przeczyta?.

Przekonanie, ?e miesi?c, w kt?rym przypada ?wi?to, ma znaczenie odnajduje odzwierciedlenie w prawie ?ydowskim w odniesieniu do miesi?cy Nisan (Pesach) i Tiszrej (Rosz Haszana, Jom Kipur i Sukot), gdzie smutne modlitwy (tachanun), kt?re s? zwykle m?wione, zostaj? omini?te, by zachowa? ?wi?teczn? atmosfer?. Zwyczaj ten jednak nie dotyczy ca?ego miesi?ca Adar, podczas kt?rego zmawiamy codzienn? smutn? modlitw? zwan? tachanun. Mimo to rabini uznali, ?e mamy uzna? szczeg?lny status ca?ego miesi?ca Adaru, zaczynaj?c ju? od Rosz Chodesz. Jest to miesi?c szcz??cia i rado?ci. Powinni?my zatem zaplanowa? nasze sprawy s?dowe i tym podobne na miesi?c Adar. Albowiem zapisane jest w Szulchan Aruch Orach Chaim 688: 1: “Nale?y rozwi?zywa? sprawy s?dowe w miesi?cu Adar, poniewa? r?ka Izraela jest wtedy silna”.

Pr?buj?c zrozumie? natur? tej “szczeg?lnej fortuny” lub szcz??cia w tym miesi?cu, Rabi Melamed w swojej ksi??ce Peninei Halacha (Zmanim, rozdzia? 14) wyja?nia, ?e ??nie ma zbieg?w okoliczno?ci na ?wiecie i ?e ka?de wydarzenie ma swoj? natur? i charakter. Skoro miesi?c Adar, w kt?rym wydarzy? si? Purim by? godny, aby pomie?ci? cud Purimowy, to jest to znak, ?e miesi?c ma specjaln? segul? (moc), aby zamieni? z?o w rado??. Na ?wiecie zawsze jest rado??, powinni?my zawsze by? szcz??liwi; jednak, poniewa? opr?cz rado?ci istnieje r?wnie? z?o i cierpienie, a wi?c rado?? jest niepe?na.

Gdy miesi?c posiada moc przekszta?cania z?a w rado??, w?wczas do?wiadczamy prawdziwej i pe?nej rado?ci! Ten miesi?c daje nam wgl?d w to, jak wygl?da czas odkupienia, kiedy ju? nie b?dziemy mieli mieszaniny rado?ci i smutku, szcz??cia i cierpienia. Zamiast tego b?dzie kompletna i doskona?a simcha – rado??. Z tego powodu rado?? Purimu przenika na ca?y miesi?c, podczas kt?rego w ka?dym pokoleniu od nowa odczuwamy blask cudu Purimowego.

Ta my?l oczywi?cie nie dowodzi, ?e w miesi?cu Adar w obecnych czasach jest mo?liwa doskona?a rado??. Jeste?my niestety ?wiadkami wielkiej tragedii, niezale?nie od daty w ?ydowskim kalendarzu. Niemniej jednak, poj?cie wi?kszej rado?ci w tym miesi?cu dzi?ki ?wi?tu Purim wystarczy, aby cho? cz??ciowo zmieni? nasze nastawienie i zwi?kszy? nasz? rado?? w tym miesi?cu.

Miejmy nadziej?, ?e pewnego dnia do?wiadczymy pe?nej, doskona?ej rado?ci Adaru i ogarnie ona nasze ca?e ?ycie i przeniknie na ca?y ?wiat.

Rosz HaSzana – Zapisz mnie w Ksi?dze (?rodka) ?ycia!

Rosz HaSzana – Zapisz mnie w Ksi?dze (?rodka) ?ycia!

No i zacz??o si?: ??ysienie, wolniejszy krok, jakie? b?le i strzykania w stawach. W dodatku naprawd? odczuwam kiedy nadchodzi zmiana pogody! No tak, wed?ug Izraelskich danych statystycznych, wkroczy?em ju? w ?redni wiek. A to nie ma?y ambaras! Ucz? 18-latk?w, ale czasami my?l?, ?e nadal jestem w ich wieku. Potem nadchodzi przypomnienie o tym, jak?e ulotn? jest moja obecno?? na tym padole – Moja c?rka w?a?nie zosta?a wezwana do izraelskiej armii! Czy?bym by? ju? tak stary?

Wraz ze ?rednim wiekiem pojawia si? refleksja. Czego dokona?em? Dok?d zmierzam? Wydaje si?, ?e tkwi? gdzie? po?rodku?

?rodek nie jest zbyt czaruj?cy, w ko?cu to nie to samo co “pocz?tek”. Kiedy zaczynamy co? nowego, jeste?my poruszeni ? spodziewamy si? pewnych dozna? i wyzwa?. To powiew niespodzianki: “wszystko jest mo?liwe”. Pocz?tki pozwalaj? na czysty start, tak jakby nie by?o przesz?o?ci, od nowa kreujesz swoj? przysz?o??.

Read more

Spo?ecze?stwo a Indywidualno??

Channel-Marketing_2-500x421Talmud w traktacie Eiruwin folio 21b opowiada o dw?ch dekretach rabinackich, kt?re nie by?y wprowadzone przez rabin?w, ale raczej przez kr?la Szlomo (Salomona). M?wimy o dw?ch dekretach, nazywane po hebrajsku eiruw i netilat jadajim. Co one oznaczaj??

Eiruw jest to dekret, kt?ry m?wi, ?e nie wolno w Szabat wynosi? co? z przestrzeni prywatnej jak np. z domu, do przestrzeni publicznej jak np. na ulic?, lub odwrotnie. R?wnie? nie wolno przemieszcza? rzeczy w przestrzeni publicznej lub nosi? je ze sob?, tak jak np. nosi? klucze w kieszeni, pcha? w?zek dzieci?cy itp. Wszystko to jest zabronione, ale tylko i wy??cznie, je?li nie ma eiruw. Co to jest eiruw?

Eiruw jest ogrodzeniem przestrzeni publicznej, co symbolicznie robi j? do przestrzeni prywatnej. To nie musi by? odr?bne ogrodzenie; ono mo?e sk?ada? si? z lin telefonicznych i z lin prowadz?ce pr?d.
Jaki jest cel dekretu eiruw? Celem jest, ?eby zach?ci? ?yd?w do zamieszkania razem i tym sposobem wzmocni? spo?ecze?stwa ?ydowskie. W ka?dym miejscu gdzie mieszka wielu ?yd?w konstruuje si? eiruw, bo brak eiruw bardzo utrudnia ?ycie cz?owieka przestrzegaj?cego Szabat. W ka?dym miejscu w Izraelu jest eiruw, jak r?wnie? np. w ?ydowskich dzielnicach Londynu, Nowego Jorku, Sydney, itd. Je?li jest wystarczaj?ca ilo?? ch?tnych to spo?ecze?stwo zapewni, ?eby istnia? eiruw. Natomiast w ma?ych gminach jak w Polsce ?ydzi cierpi? z braku eiruw. W taki spos?b ten dekret s?u?y, ?eby zach?ci? ?yd?w do mieszkania razem w tej samej miejscowo?ci. Read more